Hành lang pháp lý cho chuyển đổi xanh: Nền tảng cho phát triển bền vững

Đầu tháng 7/2025 vừa qua, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 21, chính thức thiết lập Danh mục phân loại xanh quốc gia, bao gồm 45 lĩnh vực, loại hình dự án thuộc 7 nhóm ngành trọng điểm. Đây là bước đi quan trọng nhằm xây dựng bộ tiêu chí môi trường thống nhất, làm cơ sở xác định các dự án đủ điều kiện tiếp cận nguồn vốn xanh, từ tín dụng ngân hàng đến trái phiếu xanh, qua đó định hướng dòng vốn đầu tư vào các lĩnh vực thân thiện với môi trường và có trách nhiệm xã hội.

Song song đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã công bố Sổ tay hướng dẫn hệ thống quản lý rủi ro môi trường – xã hội (ESMS), được phối hợp biên soạn cùng Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC). Tài liệu này đóng vai trò như một “cẩm nang thực hành”, giúp các tổ chức tín dụng từng bước tích hợp yếu tố môi trường và xã hội vào hoạt động thẩm định, quản trị rủi ro và cấp tín dụng, đưa tiêu chí “xanh” trở thành một cấu phần thiết yếu của hệ thống tài chính quốc gia.

Những động thái này cho thấy Việt Nam đang thể hiện quyết tâm chính trị rõ ràng và chủ động trong tiến trình chuyển đổi xanh. Không chỉ dừng lại ở hoạch định chiến lược tăng trưởng xanh dài hạn, Việt Nam còn đang khẩn trương hoàn thiện hành lang pháp lý, chuẩn bị cho các công cụ thị trường hiện đại, trong đó có lộ trình vận hành thị trường carbon trong nước vào năm 2028.

Chuyển đổi xanh – từ mục tiêu kinh tế đến trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp

Trong nhiều thập niên, mô hình tăng trưởng truyền thống đã đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế, song cũng để lại những hệ lụy ngày càng rõ nét: ô nhiễm không khí, suy giảm chất lượng nguồn nước, gia tăng rác thải, tiếng ồn đô thị và áp lực môi trường sống, … Những hệ lụy này không chỉ tác động đến hệ sinh thái, mà còn âm thầm bào mòn sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là sức khỏe trẻ em.

Chuyển đổi nhận thức chuyển đổi xanh từ lãnh đạo doanh nghiệp đến người lao động. 

Chuyển đổi xanh, vì vậy, không thể chỉ được nhìn nhận như một chiến lược tối ưu chi phí hay gia tăng lợi thế cạnh tranh, mà cần được tiếp cận như một cam kết đạo đức của doanh nghiệp đối với xã hội. Mỗi quyết định đầu tư vào công nghệ sạch, mỗi nỗ lực giảm phát thải hay sử dụng tài nguyên có trách nhiệm đều đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đang góp phần kiến tạo một môi trường sống an toàn hơn cho trẻ em – những công dân tương lai chưa có khả năng tự bảo vệ mình trước các rủi ro môi trường.

Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh trước yêu cầu chuyển đổi xanh

TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước cơ hội lớn để tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng xanh và bền vững. Các doanh nghiệp, từ sản xuất, dịch vụ đến thương mại – logistics, cần chủ động chuyển đổi theo ba trụ cột chính:

Chuyển đổi công nghệ xanh: đầu tư vào dây chuyền sản xuất thân thiện môi trường, sử dụng năng lượng tái tạo, giảm khí thải và chất thải độc hại.

Chuyển đổi quản trị bền vững: tích hợp các tiêu chí môi trường – xã hội – quản trị (ESG) vào chiến lược dài hạn, coi trách nhiệm với cộng đồng là một phần giá trị cốt lõi.

Chuyển đổi nhận thức: từ lãnh đạo doanh nghiệp đến người lao động đều cần hiểu rằng phát triển bền vững không làm giảm lợi nhuận, mà chính là nền tảng để doanh nghiệp tồn tại lâu dài.

Một doanh nghiệp xanh không chỉ tạo ra sản phẩm hay dịch vụ tốt, mà còn tạo ra môi trường sống tốt hơn cho thế hệ trẻ, nơi trẻ em được hít thở bầu không khí trong lành, được lớn lên trong không gian đô thị văn minh, an toàn và lành mạnh.

Chuyển đổi xanh và sức khỏe trẻ em – mối liên hệ không thể tách rời

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng ô nhiễm môi trường có liên quan mật thiết đến các bệnh hô hấp, rối loạn phát triển, suy giảm miễn dịch và các vấn đề sức khỏe tinh thần ở trẻ em. Do đó, chuyển đổi xanh không chỉ là câu chuyện của kinh tế hay môi trường, mà là đầu tư trực tiếp cho sức khỏe trẻ em ngay từ hôm nay.

Khi doanh nghiệp giảm phát thải, thành phố giảm ô nhiễm; khi không gian xanh được mở rộng, trẻ em có thêm nơi vui chơi, vận động; khi nguồn nước và thực phẩm được kiểm soát an toàn, nền tảng thể chất của trẻ được bảo vệ bền vững. Đó là giá trị nhân văn sâu sắc nhất của chuyển đổi xanh.

Tầm nhìn chiến lược: phát triển bền vững vì thế hệ tương lai

Chuyển đổi xanh tại TP. Hồ Chí Minh cần được triển khai đồng bộ, với sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng. Chính sách khuyến khích doanh nghiệp xanh, hỗ trợ tài chính – công nghệ, cùng với cơ chế giám sát minh bạch sẽ là động lực quan trọng để quá trình này diễn ra thực chất và hiệu quả.

Trên hết, chuyển đổi xanh phải được đặt trong tầm nhìn dài hạn vì con người, vì những đứa trẻ hôm nay sẽ là lực lượng lao động, là công dân và là người kiến tạo xã hội ngày mai. Một thành phố phát triển bền vững là thành phố biết ưu tiên sức khỏe, hạnh phúc và tương lai của trẻ em ngay từ những quyết sách hôm nay.

Chuyển đổi xanh không chỉ là chiến lược phát triển doanh nghiệp, mà là lựa chọn mang tính đạo đức và trách nhiệm xã hội. Đối với TP. Hồ Chí Minh, đây chính là con đường để vừa giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế, vừa xây dựng một đô thị đáng sống – nơi trẻ em được lớn lên khỏe mạnh, an toàn và đầy hy vọng.

Đầu tư cho chuyển đổi xanh hôm nay chính là đầu tư cho sức khỏe trẻ em và sự bền vững của xã hội ngày mai – một sứ mệnh đòi hỏi sự chung tay của cả hệ thống và từng doanh nghiệp, vì tương lai chung của đất nước.

------------------------------------

TS. Nguyễn Chí Tân

Phó Chủ tịch Hội Khoa học Sức khỏe Thành phố Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hội đồng thành viên – Giám đốc Phòng khám đa khoa Thuận Kiều

Chủ tịch Hội đồng Quản trị, Trung tâm xét nghiệm, chẩn đoán y khoa HanhphucLab