Ông Sơn phát biểu như trên tại tọa đàm chuyên đề “Những nội dung cốt lõi, chiến lược trong giáo dục, đào tạo và định hướng thông tin các vấn đề nóng trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo”, hôm 28/8.
Nói về những nhiệm vụ, giải pháp nhằm giảm áp lực tuyển sinh lớp 10, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh: Cần giải quyết áp lực thi cử, học thêm, dạy thêm từ những nguyên nhân căn bản của hệ thống, trong đó có sự mất cân đối giữa nhu cầu học tập và khả năng đáp ứng về trường, lớp.
Theo Bộ trưởng, áp lực tuyển sinh lớp 10 hiện không diễn ra đồng đều trên cả nước mà tập trung chủ yếu tại các thành phố lớn, đô thị, những nơi dân số tăng nhanh nhưng tốc độ xây dựng trường, lớp chưa theo kịp. Khi chưa đủ trường, đủ lớp, chưa có đủ chỗ học tốt, học sinh phải cạnh tranh để giành cơ hội vào trường, kéo theo áp lực thi cử, học thêm, dạy thêm và nguy cơ phát sinh tiêu cực.\
Vì vậy, người đứng đầu ngành Giáo dục khẳng định, giải pháp căn cơ là từng bước bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên và nâng cao chất lượng giáo dục giữa các cơ sở. Khi khả năng đáp ứng về trường, lớp từng bước phù hợp với nhu cầu học tập, áp lực cạnh tranh vào lớp 10 sẽ giảm. Việc tiếp nhận học sinh có điều kiện chuyển dần theo hướng thuận tiện, gần nơi cư trú và phù hợp với nhu cầu học tập.
“Khi không phải cạnh tranh nữa, áp lực học thêm, dạy thêm rồi gian lận chỗ nọ, chỗ kia sẽ giảm rất nhiều”, ông Sơn nói.
Hạn chế chỉ tiêu vào lớp 10 là cứng nhắc
Cùng với bảo đảm điều kiện trường, lớp, Bộ trưởng cho rằng cần thay đổi cách tiếp cận đối với phân luồng học sinh sau bậc THCS.
Phân luồng là chủ trương đúng nhằm tạo điều kiện để mỗi học sinh lựa chọn con đường phù hợp với năng lực, sở trường, sở thích.
Theo Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, đã có giai đoạn việc phân luồng được thực hiện khá cứng nhắc thông qua hạn chế chỉ tiêu vào lớp 10, nhất là lớp 10 công lập, với mong muốn hướng một bộ phận học sinh sang học nghề. Trong khi tâm lý xã hội vẫn tập trung vào con đường học THPT, việc hạn chế chỉ tiêu khiến học sinh phải cạnh tranh mạnh hơn, làm gia tăng áp lực thi cử, học thêm, dạy thêm.
Ông Sơn cho rằng, mục tiêu tiến tới phổ cập THPT và tương đương bao gồm cả THPT, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên ở trình độ tương đương.
Do đó, phân luồng không nên được thực hiện bằng cách đặt ra “rào chắn”, mà phải tạo ra những lựa chọn thực sự có chất lượng để người học tự quyết định con đường phù hợp. Muốn học sinh lựa chọn học nghề thì phải nâng cao chất lượng và sức hấp dẫn của giáo dục nghề nghiệp, thay vì hạn chế cơ hội học THPT. Với cách tiếp cận này, cơ hội học tiếp sau THCS, trong đó có cơ hội vào lớp 10, cần tiếp tục được mở rộng.