Điều đặc biệt là phía sau những vết cắt chỉ khoảng 1,5 cm là tình trạng đứt hoàn toàn động mạch nuôi của cả ba ngón tay, khiến người bệnh đứng trước nguy cơ hoại tử nếu không được can thiệp kịp thời.

Bàn tay người bệnh khi nhập viện với tình trạng mất tưới máu hoàn toàn ở 3 ngón tay

Đứt lìa 3 ngón tay vì chưa thực hiện an toàn lao động

Người bệnh N.V.H.K. (17 tuổi, ngụ phường Thới An, TP.HCM) nhập viện sau tai nạn lao động do máy cưa gây ra. Anh K. chia sẻ: “Đây là ngày đầu tiên em đi làm thợ mộc và cũng là lần đầu tiên sử dụng máy cưa. Do chưa được hướng dẫn đầy đủ về an toàn lao động cũng như cách vận hành thiết bị, em đã gặp tai nạn trong quá trình làm việc”.

Người bệnh ngay lập tức được đưa đến một cơ sở y tế gần nơi xảy ra vụ việc. Gần 3 giờ sau tai nạn, người bệnh được chuyển đến Bệnh viện Nhân dân Gia Định để tiếp tục điều trị.

Tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định, các bác sĩ Khoa Chấn thương Chỉnh hình ghi nhận tình trạng mất tưới máu hoàn toàn ở các ngón 3, 4 và 5 bàn tay phải. Nhận định đây là trường hợp cấp cứu vi phẫu khẩn cấp, ê-kíp phẫu thuật bàn tay được huy động ngay lập tức để đưa người bệnh vào phòng mổ.

Qua thám sát, các bác sĩ xác định động mạch nuôi của cả ba ngón tay đều bị đứt hoàn toàn. Không chỉ vậy, cơ chế chấn thương do máy cưa gây dập nghiền nghiêm trọng các cấu trúc quanh vùng tổn thương. Các đoạn động mạch gần vết thương bị hư hại nặng, không thể thực hiện nối trực tiếp như những trường hợp đứt sắc gọn thông thường.

Dùng tĩnh mạch mu bàn tay thay thế mạch máu dập nát ở ngón tay 

ThS.BS Lê Văn Dương, khoa Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết: “Theo ê-kíp điều trị, thách thức lớn nhất của ca mổ không nằm ở việc tìm vị trí động mạch bị đứt mà là xác định chính xác phần mạch máu còn khả năng sống để loại bỏ toàn bộ đoạn động mạch đã bị dập nát. Sau khi cắt bỏ các đoạn mạch tổn thương, chúng tôi đã quyết định sử dụng các đoạn tĩnh mạch lấy từ mu bàn tay để ghép thay thế cho cả ba ngón nhằm tái lập tuần hoàn”.

Ê-kíp bác sĩ Khoa Chấn thương Chỉnh hình thực hiện ca vi phẫu kéo dài gần 10 giờ

Ca phẫu thuật kéo dài gần 10 giờ liên tục dưới kính lúp phẫu thuật và kính hiển vi vi phẫu. Các bác sĩ tiến hành bóc tách tỉ mỉ từng cấu trúc còn lành, nhận diện các đầu mạch máu có đường kính dưới 1 mm và thực hiện nối ghép bằng chỉ vi phẫu 9/0. Đây là kỹ thuật đòi hỏi độ chính xác rất cao bởi chỉ một sai lệch nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng lưu thông máu của ngón tay.

Trong bối cảnh thời gian thiếu máu đã kéo dài nhiều giờ, ưu tiên hàng đầu của cuộc phẫu thuật là tái lập tuần hoàn nhằm giữ lại các ngón tay. Việc sửa chữa thần kinh và gân gấp được lên kế hoạch thực hiện ở giai đoạn tiếp theo sau khi tình trạng phần mềm ổn định. Sau mổ, người bệnh được theo dõi sát tình trạng tưới máu các ngón tay từng giờ trong nhiều ngày liên tiếp để phát hiện sớm các biến chứng tắc mạch nếu xảy ra.

Ba ngón tay được bảo tồn thành công sau gần 10 giờ vi phẫu

Kết quả sau 48 giờ cho thấy cả ba ngón tay đều duy trì tuần hoàn tốt. Sau 2 tuần theo dõi, các ngón tay sống hoàn toàn, tuần hoàn ổn định và vượt qua giai đoạn nguy cơ của phẫu thuật tái thông mạch. Đây là kết quả rất đáng khích lệ đối với một trường hợp tổn thương dập nghiền phức tạp do máy cưa gây ra. Hiện tại, tình trạng người bệnh ổn định. 

Theo kế hoạch điều trị, người bệnh sẽ tiếp tục được phẫu thuật phục hồi các cấu trúc chức năng bị tổn thương, bao gồm gân gấp và các thành phần liên quan nhằm tối ưu khả năng vận động của bàn tay. Sau đó, người bệnh sẽ được hướng dẫn tập vật lý trị liệu và phục hồi chức năng để tăng độ linh hoạt của các khớp ngón tay, từng bước phục hồi chức năng cầm nắm và sinh hoạt thường ngày.

Vết thương nhỏ có thể che giấu tổn thương nghiêm trọng

Theo ê-kíp điều trị, điểm đặc biệt của trường hợp này là mức độ tổn thương thực sự nghiêm trọng hơn rất nhiều so với hình ảnh bên ngoài. Mặc dù các vết thương trên da tương đối nhỏ, nhưng bên dưới lại là tổn thương đứt hoàn toàn động mạch nuôi ngón tay cùng tình trạng dập nát phức tạp của nhiều cấu trúc quan trọng.

BS.CKII Nguyễn Lê Minh Thống - Phó Trưởng khoa Điều hành khoa Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết: “Tai nạn do dùng máy cưa không đúng cách là một trong những nguyên nhân gây chấn thương bàn tay nặng nề nhất hiện nay. Không chỉ gây đứt rách mô mềm, máy cưa còn có thể làm tổn thương động mạch, thần kinh, gân và xương, khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn rất nhiều. 

Điều đáng lo ngại là mức độ tổn thương thực sự thường không tương xứng với kích thước vết thương nhìn thấy bên ngoài. Một vết cắt nhỏ vẫn có thể che giấu tình trạng mất hoàn toàn nguồn máu nuôi của ngón tay”. 

BS.CKII Nguyễn Lê Minh Thống cũng khuyến cáo người lao động cần được hướng dẫn đầy đủ về an toàn trước khi sử dụng các thiết bị cơ khí tốc độ cao. Khi xảy ra chấn thương bàn tay, đặc biệt do máy cưa hoặc máy cắt, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được đánh giá chính xác mức độ tổn thương và xử trí kịp thời.

Trong nhiều trường hợp, yếu tố quyết định khả năng bảo tồn ngón tay không nằm ở kích thước vết thương mà chính là thời gian. Mỗi giờ chậm trễ đều có thể làm giảm cơ hội bảo tồn mô và phục hồi chức năng của người bệnh. 

Thành công của ca điều trị không chỉ giúp giữ lại ba ngón tay cho một nam thanh niên đang ở độ tuổi lao động, mà còn cho thấy vai trò quan trọng của việc nhận diện sớm các tổn thương mạch máu tiềm ẩn sau chấn thương, cũng như năng lực chuyên môn của đội ngũ vi phẫu trong xử trí các trường hợp chấn thương bàn tay phức tạp.