“Tôi nợ Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 một sự hồi sinh”.
Đó là dòng đầu tiên ông Sỹ viết trong cuốn hồi ký bắt đầu từ những ngày chạy thận. Ông không biết mình sẽ viết đến trang cuối vào lúc nào, chỉ biết mỗi tuần có ba buổi gắn với máy lọc máu, và gia đình đã chuẩn bị tinh thần cho khả năng ông phải điều trị như vậy lâu dài.
Giữa năm 2025, sau một đợt sốt xuất huyết, sức khỏe ông đột ngột sa sút. Ban đầu ông chỉ mệt mỏi, không còn đủ sức tập thể dục như thường lệ. Hai tuần sau, chân tay và toàn thân bắt đầu phù nhiều, ông khó thở, sức khỏe ngày càng suy kiệt.
Khi được đưa đến Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, ông bị suy đa cơ quan, thiếu máu, phù toàn thân, tràn dịch màng phổi và màng tim. Kết quả siêu âm cho thấy cấu trúc tủy – vỏ thận kém, cho thấy ông bị suy thận mạn. Độ lọc cầu thận (eGFR) chỉ còn 8,8 mL/phút/1,73m² (bình thường trên 90 mL/phút/1,73m²), tương ứng suy thận giai đoạn cuối. Ông buộc phải lọc máu cấp cứu để kiểm soát tình trạng ứ dịch và duy trì sự sống.
BS.CKI Đỗ Thị Hằng, Trưởng đơn vị Nội thận – Lọc máu, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết ông Tâm vốn mắc bệnh thận mạn, sau đợt bệnh cấp xuất hiện tổn thương thận cấp nặng khiến chức năng thận suy giảm đột ngột. Êkíp bác sĩ đánh giá toàn diện tình trạng của ông Sỹ và xây dựng phác đồ điều trị, vừa kiểm soát tình trạng quá tải dịch, rối loạn điện giải, vừa tìm cách bảo tồn tối đa phần chức năng thận còn lại.
Tuy nhiên, sau nhiều lần lọc máu, chức năng thận vẫn chưa có dấu hiệu phục hồi rõ rệt. Trước nguy cơ phải phụ thuộc máy lọc máu lâu dài, các bác sĩ quyết định phẫu thuật tạo cầu nối động – tĩnh mạch (AVF) ở cánh tay, chuẩn bị đường vào mạch máu ổn định cho trường hợp ông phải lọc máu suốt đời.
“Ở thời điểm đó, chúng tôi phải chuẩn bị cho khả năng ông cần lọc máu lâu dài”, bác sĩ Hằng nói.
Ông Sỹ lặng người. Người đàn ông từng quen với với những ngày tập thể dục, sinh hoạt bình thường chưa bao giờ nghĩ có ngày mình phải sắp xếp cuộc đời quanh những buổi chạy thận.
Ông bắt đầu chạy thận ba buổi mỗi tuần, trong đó hai buổi lọc máu chu kỳ (HD) và 2 buổi lọc máu siêu lọc bù dịch trực tuyến (HDF Online) nhằm tăng hiệu quả loại bỏ các độc chất có phân tử trung bình và các chất trung gian gây viêm – những yếu tố góp phần thúc đẩy tổn thương thận trong đợt cấp.
Những ngày nằm viện kéo dài. Ông bắt đầu viết hồi ký.
 |
| Một trang hồi ký ông Sỹ viết trong thời gian điều trị. Ảnh: Nhân vật cung cấp |
Cánh tay đã được phẫu thuật tạo cầu nối động – tĩnh mạch (AVF) bắt đầu ghi lại cảm giác của một người đang phải làm quen với cuộc sống phụ thuộc vào máy lọc máu, những buổi điều trị nối tiếp nhau và tâm trạng của gia đình khi đứng trước khả năng căn bệnh sẽ trở thành một phần cuộc sống lâu dài.
Trong thời gian tiếp tục điều trị, các bác sĩ vẫn kiên trì theo dõi khả năng hồi phục tự nhiên của thận. Một tín hiệu tích cực xuất hiện khi xét nghiệm trước một buổi lọc máu HDF Online cho thấy độ lọc cầu thận (eGFR) đã tăng lên 22 mL/phút/1,73m². Nhận thấy chức năng thận bắt đầu cải thiện, các bác sĩ quyết định tạm ngưng lọc máu, tiếp tục điều trị nội khoa và theo dõi sát để đánh giá khả năng phục hồi của thận. Song vẫn chuẩn bị phương án lọc máu trở lại nếu chức năng thận suy giảm.
Đây cũng là bước ngoặt của quá trình điều trị. Thay vì tiếp tục lọc máu theo kế hoạch dài hạn, ông Sỹ được theo dõi từng chỉ số chức năng thận, đồng thời kiểm soát bệnh nền, dinh dưỡng, dịch và điện giải. Sau gần 7 tuần điều trị, eGFR tiếp tục tăng và duy trì ở mức 35-39 mL/phút/1,73m², tương ứng bệnh thận mạn giai đoạn 3b. Tình trạng thiếu máu, tổn thương cầu thận và thể trạng cũng cải thiện rõ rệt.
Ông Sỹ chính thức được thông báo không cần phụ thuộc vào máy lọc máu và chuyển sang điều trị nội khoa.
Nhận thông báo có thể ngừng lọc máu, ông Sỹ vừa bất ngờ vừa xúc động. “Tôi cứ nghĩ mình sẽ phải gắn với máy lọc máu suốt đời. Nếu may mắn thì sau này giảm từ ba buổi xuống hai buổi mỗi tuần cũng đã là tốt lắm rồi”, ông nhớ lại.
Những trang hồi ký từng được ông viết để chuẩn bị cho một hành trình chạy thận dài lâu cũng khép lại sớm hơn dự định. Dù vẫn tiếp tục điều trị bệnh thận mạn, uống thuốc và tái khám đều đặn, với ông, việc được trở về cuộc sống không còn phụ thuộc vào máy lọc máu là món quà lớn nhất.
Giờ đây, thay vì đều đặn đến bệnh viện để lọc máu ba lần mỗi tuần, ông Sỹ chỉ cần tái khám định kỳ và điều trị nội khoa mỗi tháng. Cuốn hồi ký viết trong những ngày gắn với máy lọc máu vẫn được ông cất giữ cẩn thận như một dấu mốc không thể quên của cuộc đời. Với ông, đó không chỉ là câu chuyện về căn bệnh, mà còn là lời nhắc phải biết trân trọng sức khỏe, tin tưởng bác sĩ và kiên trì đi hết hành trình điều trị.
Ông Sỹ vẫn giữ thói quen mang theo cuốn hồi ký mỗi lần tái khám. Những trang viết từng bắt đầu trong tâm thế chuẩn bị cho hành trình chạy thận dài lâu, giờ khép lại bằng niềm vui được tiếp tục điều trị nội khoa. Với ông, điều quý giá nhất không chỉ là những con số xét nghiệm cải thiện hay việc được ngừng lọc máu, mà còn là niềm tin rằng nếu được chẩn đoán đúng, điều trị kịp thời và kiên trì đồng hành cùng bác sĩ.
 |
| Chỉ số độ lọc cầu thận (eGFR) của ông Sỹ cải thiện “thần kỳ” sau 7 tháng điều trị. Ảnh: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh |
Theo bác sĩ Hằng, ông Sỹ bị tổn thương thận cấp trên nền bệnh thận mạn. Đợt tổn thương cấp khiến chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, buộc phải lọc máu để tạm thời thay thế chức năng của thận trong giai đoạn nguy kịch. Sau khi kiểm soát được tình trạng viêm, kết hợp điều trị toàn diện và lọc máu đúng chỉ định, phần chức năng thận còn lại của ông dần hồi phục.
“Không phải cứ bắt đầu lọc máu là sẽ phải lọc máu suốt đời. Điều quan trọng là xác định đúng nguyên nhân, đánh giá khả năng hồi phục và điều trị kịp thời”, bác sĩ Hằng nói.
Tuy nhiên, cơ hội phục hồi phụ thuộc rất lớn vào việc phát hiện và kiểm soát bệnh từ sớm. Bệnh thận mạn thường tiến triển âm thầm, nhiều người chỉ phát hiện khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể.
Bệnh thận mạn đang gây ra gánh nặng lớn tại Việt Nam. Bộ Y tế ước tính hơn 10 triệu người trưởng thành đang sống chung với căn bệnh này, trong đó hơn 90% chưa biết mình mắc bệnh. Bệnh thận mạn hiện đứng thứ 8 trong 10 nguyên nhân hàng đầu gây tử vong. Mỗi năm chỉ khoảng 8.000 người được chẩn đoán mới, trong khi nhiều bệnh nhân chỉ phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn 3-5, kèm các biến chứng như tim mạch, thiếu máu, rối loạn điện giải.
Bác sĩ Hằng lưu ý người bệnh cần tái khám định kỳ, tuân thủ điều trị và kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường và các bệnh nền; không tự ý sử dụng thuốc giảm đau, thuốc nam hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc, bởi một số chất có thể gây thêm tổn thương thận.
Khi có dấu hiệu như phù, tiểu ít, mệt mỏi kéo dài, khó thở hoặc tăng cân nhanh do ứ dịch, người bệnh nên đi khám để được đánh giá chức năng thận và điều trị kịp thời.
Với ông Sỹ, những trang giấy viết trong những ngày chạy thận giờ trở thành một phần ký ức đặc biệt. Cuốn hồi ký chưa kịp viết đến đoạn cuối. Nhưng cuộc đời ông đã kịp bước sang một chương khác.