Mỗi mùa tuyển sinh, câu hỏi “học ngành gì, trường nào để ra trường có việc làm ổn định?” lại trở thành nỗi băn khoăn của nhiều học sinh và gia đình.
Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động, nhiều ngành nghề từng là ngành hot lại nhanh chóng bão hòa, còn những lĩnh vực mới lại đòi hỏi kỹ năng và năng lực khác hẳn trước đây. Do đó, việc lựa chọn ngành học càng trở nên khó khăn.
Định nghĩa lại sự "ổn định"
Trao đổi với Tri Thức - Znews, ThS Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Đại học Công Thương TP.HCM, cho rằng trong thời đại công nghệ và AI phát triển mạnh mẽ, câu hỏi về một việc làm ổn định phản ánh tâm lý lo lắng và nhu cầu tìm kiếm sự bảo đảm cho tương lai nghề nghiệp.
"Học sinh đang đối mặt với một thị trường lao động biến động, nơi công nghệ thay đổi liên tục. Do đó, câu hỏi này thể hiện sự tìm kiếm 'chắc ăn' về một ngành và trường học có thể cung cấp cơ hội nghề nghiệp theo hướng bền vững", ông Sơn nói.
Tuy nhiên, theo ThS Phạm Thái Sơn, khái niệm "ổn định" cần được hiểu rộng hơn. Ông chỉ ra một thực tế rằng các ngành nghề biến đổi không ngừng; một lĩnh vực hôm nay là xu hướng nhưng vài năm sau có thể đã khác biệt hoàn toàn.
Do đó, sự "ổn định" không phải là làm một công việc lâu dài tại một vị trí, mà là khả năng thích nghi và phát triển trong một môi trường biến đổi liên tục.
Ngành và trường đại học đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nền tảng, nhưng cơ hội việc làm thực sự sẽ phụ thuộc vào khả năng phát triển của mỗi cá nhân đó. Từ kinh nghiệm của mình, ThS Sơn chỉ ra ba yếu tố quyết định cơ hội việc làm trong tương lai:
- Kiến thức chuyên môn, sự đổi mới và sáng tạo: Người học cần có nền tảng chuyên môn vững chắc, đồng thời biết vận dụng linh hoạt, cập nhật xu hướng mới và nuôi dưỡng tư duy đổi mới, sáng tạo để giải quyết các vấn đề thực tiễn mà doanh nghiệp đặt ra.
- Khả năng học hỏi suốt đời: Công nghệ thay đổi nhanh chóng, vì vậy, người lao động cần năng lực học hỏi và thích nghi liên tục.
- Kỹ năng mềm: Những kỹ năng như giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian và tư duy phản biện sẽ quyết định việc duy trì công việc.
 |
| Theo ThS Phạm Thái Sơn, khi chọn ngành, nghề tương lai, học sinh cần bắt đầu từ việc khám phá bản thân. Ảnh: NVCC |
Chọn ngành, chọn trường như thế nào?
Theo ThS Phạm Thái Sơn, khi chọn ngành, nghề tương lai, học sinh cần bắt đầu từ việc khám phá bản thân, tìm hiểu về những gì mình yêu thích và những kỹ năng mình có.
Ông Sơn lưu ý học sinh cần chọn ngành trước khi chọn trường. Bởi lẽ, khi chọn đúng ngành, các em sẽ phát triển được năng lực của bản thân và gắn bó lâu dài.
Gợi ý cho thí sinh, ThS Phạm Thái Sơn chỉ ra các lĩnh vực đang thu hút nhân lực chất lượng cao đều gắn liền với việc triển khai công nghệ vào đời sống. Ví dụ:
- Nhóm Công nghệ: Công nghệ thông tin, An toàn thông tin, Khoa học dữ liệu, Trí tuệ nhân tạo (AI).
- Nhóm Sản xuất và đời sống: Công nghệ thực phẩm, Công nghệ sinh học... Các lĩnh vực này đang phát triển mạnh nhờ áp dụng sản xuất xanh, sạch và biến đổi gen.
- Lĩnh vực mới: Điện hạt nhân và Nông nghiệp công nghệ cao.
Liên quan đến chọn trường, ngoài yếu tố yêu thích, các em cần lưu ý đến điểm trúng tuyển các năm trước, cân nhắc các vấn đề như học phí, địa lý... Nếu có năng lực tốt, có thể trúng tuyển bất cứ trường nào, thí sinh nên ưu tiên các trường đại học lâu đời, có thương hiệu, đội ngũ giảng viên chất lượng và chương trình đào tạo bài bản, chuyên nghiệp.
Trong khi đó, phụ huynh cần đồng hành, giúp con em hiểu về các xu hướng và cơ hội nghề nghiệp trong tương lai, nhưng không nên áp đặt lựa chọn mà để các em tự do khám phá và đưa ra quyết định.