Người 30 năm không để trẻ khuyết tật nào bị bỏ lại phía sau

Tham dự sự kiện có TS. Ngô Sách Thực, Ủy viên Đoàn chủ tịch UBTW Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Hội Cứu trợ trẻ em tàn tật Việt Nam (Hội CTTETTVN); ông Bùi Văn Tuấn, Phó chủ tịch Hội Cứu trợ trẻ em khuyết tật Tp. Hà Nội; TS. Nguyễn Văn Hưng, Trưởng khoa Giáo dục người rối loạn phát triển Viện Khoa học giáo dục Việt Nam; bà Bùi Thị Hoa, Phó chủ tịch Mạng lưới liên kết giáo dục đặc biệt Việt Nam; TS. Nguyễn Thị Giang, Viện Ngôn ngữ học Viện Hàn lâm khoa học Việt Nam; toàn thể cán bộ nhân viên Trung tâm CTTETTNĐ, các đối tác, đồng nghiệp, các nhà tài trợ,…

Vạn sự khởi đầu nan

Năm 1996, lúc đó 58 tuổi và là Tổng biên tập Đài phát thanh Nam Định, nhà báo Trần Hải được UBND tỉnh Nam Định giao cho một mảnh đất bỏ hoang ở số 153 Nguyễn Trãi, Tp. Nam Định và tờ quyết định thành lập Trung tâm CTTETTNĐ. Thông qua các mối quan hệ khi làm ở cơ quan cũ, ông Trần Hải đã lặn lội đến nhiều doanh nghiệp, cơ quan ở các tỉnh thành trong Nam ngoài Bắc, đặc biệt là Đại sứ quán Pháp và Đại sứ quán Kuwait, để vận động nguồn lực xây dựng cơ sở vật chất và đào tạo cán bộ cho trung tâm hoạt động trong một lĩnh vực hoàn toàn mới là cứu trợ trẻ em khuyết tật.

“Khi nhận nhiệm vụ, chúng tôi chưa có cơ sở vật chất, đội ngũ hoàn chỉnh, nguồn lực ổn định. Điều duy nhất có thể giữ trung tâm đứng vững trong hoàn cảnh ấy là một ý chí nhất quán, đồng thời cũng là một lời cam kết vô điều kiện: “Không một đứa trẻ khuyết tật nào bị bỏ lại phía sau”. Cam kết đó không chỉ định hình con đường hoạt động của trung tâm, mà còn trở thành lựa chọn nghề nghiệp suốt đời của chúng tôi, là hệ giá trị cốt lõi chi phối mọi quyết định, mọi định hướng và mọi hành động của trung tâm trong suốt 30 năm qua” – ông Trần Hải cho biết.

Giám đốc Trần Hải phát biểu tại lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Trung tâm CTTETTNĐ.

Chủ tịch Ngô Sách Thực trao tặng bức trướng thêu chữ "Tâm-Tầm-Trí-Đức".

Trong điều kiện nguồn lực còn hết sức hạn chế, với sự quan tâm, hỗ trợ của Hội CTTETTVN, đặc biệt là sự đồng hành trực tiếp của GS. Bác sĩ Nguyễn Tài Thu, trung tâm đã triển khai các hoạt động châm cứu, phục hồi chức năng và chăm sóc y tế, từng bước hình thành mô hình can thiệp ban đầu phù hợp với điều kiện thực tiễn. Trung tâm xác định rõ: quan trọng nhất không phải là mở rộng quy mô hoạt động, mà là giữ bằng được sự sống, bảo vệ sức khỏe và đảm bảo mỗi trẻ em khuyết tật được chăm sóc công bằng, nhân văn ngay từ ban đầu. điều đó nghĩa là Trung tâm tồn tại trước hết để không bỏ rơi những đối tượng khó khăn nhất và yếu thế nhất.

Mười năm đầu tiên là giai đoạn gian nan nhất trong lịch sử hình thành và phát triển của Trung tâm CTTETTNĐ. Trong thời kỳ này, Trung tâm tiếp nhận hàng trăm trẻ em khuyết tật nặng; nhiều em không có giấy tờ, không người thân, sống trong tình trạng suy kiệt kéo dài, bị bỏ rơi cả về thể chất lẫn tinh thần.

Trong vòng 4 năm, 1996-2000, Trung tâm CTTTTTNĐ đã giúp chữa tật và hòa nhập cộng đồng cho 4.500 cháu, trong đó 80% đạt kết quả tốt - giữ vững được định hướng nhân văn ngay từ buổi đầu, tạo tiền đề cho sự phát triển ổn định, bền vững và đúng mục tiêu trong các giai đoạn tiếp theo.

Lấy sự phát triển lâu dài của trẻ làm trung tâm

Từ năm 2006, ông Hải xác định không chỉ dừng lại ở chức năng cứu trợ, mà cần chuyển sang một giai đoạn phát triển cao hơn: giáo dục, phát triển năng lực và chuẩn bị cho hòa nhập xã hội.

Trong giai đoạn này, Trung tâm CTTETTND tích cực chuyển đổi mô hình hoạt động từ “chăm sóc, nuôi dưỡng” sang “giáo dục toàn diện”, lấy sự phát triển lâu dài của trẻ làm trung tâm. Trung tâm từng bước được đầu tư xây dựng hệ thống lớp học, khu phục hồi chức năng, cùng các chương trình đào tạo nghề và giáo dục chuyên biệt phù hợp với khả năng và nhu cầu của trẻ em khuyết tật.

Chủ tịch Ngô Sách Thực : "Đạt được kết quả đó có công sức đóng góp của các thế hệ cán bộ, nhân viên  mà đứng đầu là bác Trần Hải, Giám đốc, người đã dành tất cả tâm huyết, công sức để xây dựng Trung tâm".

Từ trái qua: Giám đốc Trần Hải, Chủ tịch Ngô Sách Thực, TS. Nguyễn Văn Hưng.

Lãnh đạo trung tâm xác định quan điểm nhất quán: giáo dục trước hết là để mở ra cơ hội, để mỗi đứa trẻ, dù xuất phát điểm khác nhau, đều được tiếp cận, được hỗ trợ và từng bước tìm được vị trí phù hợp của mình trong xã hội. Nhờ định hướng đó, hàng nghìn lượt trẻ em khuyết tật đã lần đầu tiên được đến lớp, được học chữ, học kỹ năng sống, từng bước hình thành ước mơ và niềm tin vào một tương lai có giá trị, có chỗ đứng trong cộng đồng.

Giai đoạn 2006-2018 đánh dấu một bước chuyển của trung tâm từ việc chăm lo cho cuộc sống ban đầu sang xây dựng một môi trường giáo dục nhân văn, tạo nền tảng để trẻ em khuyết tật từng bước phát triển và hòa nhập bền vững trong các giai đoạn tiếp theo.

Kiến tạo tương lai cho trẻ khuyết tật

Từ năm 2018, Trung tâm chủ động chuyển trọng tâm hoạt động sang can thiệp sớm, giáo dục đặc biệt và hỗ trợ hòa nhập, coi đây là định hướng chiến lược trong bối cảnh nhu cầu can thiệp đối với trẻ rối loạn phát triển ngày càng sớm và chuyên sâu. Định hướng này xuất phát từ nhận thức rõ ràng rằng can thiệp kịp thời trong những năm đầu đời có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển lâu dài của trẻ; nếu bỏ lỡ giai đoạn này, cơ hội phát triển và hòa nhập của các em sẽ bị thu hẹp đáng kể.

Trên cơ sở đó, Trung tâm chú trọng củng cố đội ngũ nhân sự có chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp; tăng cường đào tạo cán bộ, giáo viên, kỹ thuật viên; đồng thời chuẩn hóa các quy trình đánh giá, xây dựng kế hoạch và theo dõi can thiệp theo hướng khoa học, cá thể hóa và phù hợp với từng trẻ.

Hiện nay, trung tâm đang duy trì 2 khối lớp học: khối lớp tổng hợp cho trẻ 7-15 tuổi và khối lớp giáo dục đặc biệt cho trẻ 3-6 tuổi với các dạng khuyết tật trí tuệ như tự kỷ, rối loạn phát triển, Down, bại não,… với tổng số khoảng 100 cháu.

Chủ tịch Ngô Sách Thực trao tặng bằng khen của Hội CTTETTVN cho các giáo viên có thành tích xuất sắc của Trung tâm CTTETTNĐ

Các cựu học sinh chụp ảnh lưu niệm với Phó giám đốc Nguyễn Thị Tú, trong số này có em hiện thu nhập trên 10 triệu/tháng, trung bình  5-7 triệu/tháng.

Chủ tịch Ngô Sách Thực thay  mặt Hội CTTETTVN trao tặng quà và 20 triệu đồng cho các học sinh của Trung tâm CTTETTNĐ.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm.

Giai đoạn này khẳng định bước chuyển quan trọng của Trung tâm từ hỗ trợ trước mắt sang đồng hành lâu dài, không chỉ giúp trẻ vượt qua khó khăn hiện tại, mà từng bước mở ra con đường phát triển và hòa nhập bền vững trong tương lai.

“Có được kết quả như hôm nay, Trung tâm đã nỗ lực phấn đấu, vượt qua nhiều khó khăn, kết nối truyền thống nhân ái, tinh thần vượt khó vươn lên, dám nghĩ, dám làm, vì con người, nhân lên những giá trị sống tươi đẹp. Ba mươi năm là một hành trình thầm lặng nhưng cao quý, gian khó bền bỉ, khiêm nhường nhưng đầy tự hào” – Chủ tịch Hội CTTETTVN Ngô Sách Thực đánh giá cao những thành tựu của Trung tâm CTTETTNĐ và tâm huyết vì trẻ em khuyết tật của cá nhân giám đốc Trần Hải.

“Chúng tôi cam kết tiếp tục giữ vững định hướng lấy trẻ em làm trung tâm, kiên trì phát triển các chương trình can thiệp sớm, giáo dục đặc biệt và hỗ trợ hòa nhập theo hướng chuyên sâu, khoa học và nhân văn. Trung tâm sẽ tiếp tục xây dựng môi trường bảo đảm quyền, công bằng và tạo cơ hội phát triển phù hợp cho trẻ em khuyết tật và trẻ rối loạn phát triển, đặc biệt là những em có hoàn cảnh khó khăn và nhu cầu hỗ trợ cao” – giám đốc Trần Hải khẳng định.

Đến thời điểm này, do tuổi cao sức yếu, ông Trần Hải quyết định chuyển giao trọng trách lãnh đạo Trung tâm CTTETTNĐ cho thạc sĩ Hà Thị Như Quỳnh, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng Khoa học Tâm lý Giáo dục CHIC – đơn vị đã đồng hành về chuyên môn trong nhiều năm qua.