Tháng 1/2026, tại Kỳ thi Sinh học quốc tế Biology Olympiad (BBO), Nguyễn Thị Cẩm Tú, học sinh lớp 11, Trường THPT Chuyên Hùng Vương xuất sắc giành Huy chương Vàng danh giá. Để đạt huy chương, Tú có số điểm thuộc top 5% thí sinh dự thi. Đây là kỳ thi do Hội Sinh học Hoàng gia Anh - Royal Society of Biology, Vương quốc Anh tổ chức.
Năm ngoái, Cẩm Tú cũng giành Huy chương Bạc tại kỳ thi USA Biology Olympiad (USABO) của Mỹ.
Nữ sinh chia sẻ, em bất ngờ và hạnh phúc khi đạt điểm cao trong kỳ thi trực tuyến vì đề khó, có nhiều câu đòi hỏi tư duy, suy luận. Đề thi được thiết kế hoàn toàn bằng tiếng Anh với nhiều từ vựng chuyên ngành. Thí sinh phải trả lời hơn 290 câu hỏi chỉ trong thời gian 90 phút. Để làm được đề thi này, ngoài kiến thức bộ môn Sinh học, thí sinh còn phải giỏi ngoại ngữ cùng khả năng tư duy, phân tích dữ liệu.
“Có những câu hỏi khó nhưng nếu dừng lại quá lâu sẽ mất thời gian. Em đã giải quyết hết câu trong khả năng và vận dụng kiến thức, tư duy để hoàn thành câu khó cuối cùng”, Tú nói.
Điều đáng nói, năm học này, Cẩm Tú phải ôn thi cùng thời điểm để dự hai kỳ thi lớn đó là học sinh giỏi quốc gia do Bộ GD&ĐT tổ chức và thi BBO của Vương Quốc Anh.
Hai kỳ thi diễn ra sát nhau nhưng cấu trúc, định dạng đề thi khác nhau nên em đã chia thời gian để luyện đề. Đối với cuộc thi quốc tế, có nhiều câu hỏi ứng dụng thực tế, liên quan đến thí nghiệm.
Ngoài ra, em phải mày mò lên mạng tự học nhiều từ vựng để không bị “làm khó” bởi những từ mới trong đề.
Nữ sinh tâm sự, sinh ra trong gia đình không mấy khá giả khi bố mẹ đều là lao động tự do, thu nhập bấp bênh nuôi 3 chị em ăn học. Ý thức được nỗi khó khăn, cực nhọc của bố mẹ nên từ nhỏ em luôn chăm học, chỗ nào chưa hiểu sẽ trực tiếp hỏi thầy cô, xin tài liệu, bài tập tự làm. Em cũng thường tự mày mò tự học tiếng Anh, đọc tài liệu trên mạng để làm dày vốn kiến thức, hiểu biết của mình, không tốn tiền học thêm ở các trung tâm.
Khi còn là học sinh lớp 7, Trường THCS Dữu Lâu (Phú Thọ), Cẩm Tú được thầy cô phát hiện có năng lực và niềm yêu thích Sinh học nên bồi dưỡng dự thi học sinh giỏi cấp Thành phố. Năm đó, em thi học sinh giỏi vượt cấp kiến thức lớp 8 và ẵm giải Ba. Lên lớp 8, em thi học sinh giỏi kiến thức lớp 9 và giành giải Nhất; lớp 9 trở thành thủ khoa kỳ thi tuyển đầu vào lớp chuyên môn Sinh học của Trường THPT Chuyên Hùng Vương (Phú Thọ).
Năm học 2025 - 2026, nhờ được thầy cô trường chuyên bồi dưỡng, dẫn dắt, nữ sinh tiếp tục giành giải Nhì, trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia.
Cãi nhau với AI, coi AI như bạn
Nữ sinh tâm sự, em yêu thích và học tốt bộ môn tiếng Anh nhưng cũng xác định, trong thời đại ngày nay, ngôn ngữ là công cụ giúp khám phá những điều mới mẻ của tri thức, khoa học. Về lâu dài, vẫn cần học sâu về lĩnh vực nào đó. Yêu thích, hứng thú với môn Sinh, em dự tính sẽ lựa chọn theo khối B và dần tìm hiểu để định hướng các ngành nghề.
Phương pháp học của em là chủ động tiếp nhận thông tin, tri thức. Ngoài thời gian học trên lớp, Tú dành thời gian để trao đổi với bạn bè, thầy cô, xin tài liệu và tự đọc sách, tài liệu.
Ví dụ như môn tiếng Anh, em nhận thấy cần rèn tốt kỹ năng nghe, nói nên lên youtobe học cách nghe đồng thời mỗi ngày tự học thêm từ vựng để bổ sung kho từ.
Các thầy cô giáo hiểu và thương cô học trò nhỏ chăm chỉ, quyết tâm chinh phục các kỳ thi nên thường bồi dưỡng miễn phí.
Ngoài ra, em cũng dành các khoản tiền thưởng của Trường THPT Chuyên Hùng Vương, UBND tỉnh để mua thêm sách vở, tài liệu, thậm chí đăng ký khóa học nâng cao trực tuyến để dự thi học sinh giỏi quốc gia.
“Năm nay, được nhà trường thưởng 3 triệu, UBND tỉnh thưởng 3,5 triệu kết quả thi học sinh giỏi quốc gia, em đều dồn hết vào mua sách vở, học tập”, Cẩm Tú nói.
Em thường ứng dụng công nghệ AI để hỗ trợ tìm kiếm thông tin, tài liệu học tập, nhất là các bài dài, khó. Tuy nhiên, có những bài tập tư duy của bộ môn Sinh hay Toán, AI đôi khi cũng cho ra kết quả sai.
“Có lúc, em cãi nhau với AI, coi AI như một người bạn, không chỉ hỏi kiến thức hỗ trợ học tập mà cả nhiều lĩnh vực trong đời sống. Có khi là chuyện ứng xử ra sao trước một tình huống bản thân còn bối rối, khi AI như chị Thanh Tâm gỡ rối cho tâm trạng không tốt…”, cô chia sẻ.
Nhiều người lo ngại, giới trẻ sẽ lạm dụng AI, không phát huy được tư duy, sự sáng tạo nhưng Tú cho rằng, tùy vào cách sử dụng của mỗi người. AI là công cụ, kho tài nguyên vô tận, nếu biết vận dụng tốt sẽ biến tri thức đó thành của mình và phát triển lên.
Nữ sinh trường chuyên ngập ngừng khi nói về ước mơ và những dự định. Vốn yêu thích ngành Y, tìm hiểu về Trường ĐH Y Hà Nội nhưng “học phí khá cao” nên cô tiếp tục cân nhắc, lựa chọn ngành, trường phù hợp.
Trước mắt, Tú dự định sẽ tiếp tục chăm chỉ học tập, đặt mục tiêu giành giải cao hơn trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia năm học tới.
Cô Vũ Thị Hạnh, Tổ trưởng Tổ chuyên môn Sinh học, Trường THPT Chuyên Hùng Vương là người đồng hành, bồi dưỡng môn Sinh học cho Cẩm Tú từ lớp 10 đánh giá, nữ sinh khiêm tốn, ham học hỏi, có niềm yêu thích, đam mê bộ môn Sinh học. Điều đặc biệt ở cô học trò này là khả năng tự học rất tốt.
Em thường có kế hoạch học tập khoa học nên kết quả học tập, thi cử đều đạt như kỳ vọng. Tú thông minh, cầu tiến, biết lắng nghe ý kiến góp của các thầy cô giáo để rút kinh nghiệm trong quá trình học và thi.
Cũng theo cô Hạnh, ngoài các bài học trên lớp, học trò thường dành thời gian say mê đọc tài liệu bằng tiếng Anh, thích khám phá những điều mới mẻ, bí ẩn của Sinh học. Em cũng luôn mong muốn được trải nghiệm, thử sức mình thông qua các kỳ thi trong nước và quốc tế.