Trong bối cảnh Tổng Bí thư Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm cuộc sống an toàn, hạnh phúc của Nhân dân, đề xuất sửa đổi Luật An toàn thực phẩm phản ánh nỗ lực đưa những định hướng lớn của Đảng vào đời sống thông qua các quyết định lập pháp cụ thể. Luật An toàn thực phẩm, xét tới cùng, chính là một trong những đạo luật có ảnh hưởng trực tiếp và thường xuyên nhất đến sinh hoạt hằng ngày của mỗi người dân.
Việc quyết định trình Quốc hội sửa đổi Luật An toàn thực phẩm cũng là tín hiệu cho thấy tư duy xây dựng pháp luật đang được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ hơn với yêu cầu phát triển bền vững, hướng tới mục tiêu cốt lõi là bảo vệ con người - với sức khỏe, sự an toàn và niềm tin xã hội.
Thực tế cho thấy, an toàn thực phẩm đã trở thành một trong những vấn đề xã hội nóng bỏng nhất hiện nay. Các vụ việc liên quan đến thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng liên tục bị phát hiện, gần đây nhất là bê bối thực phẩm bẩn tại Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long, không chỉ gây tổn hại trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng mà còn làm gia tăng tâm lý lo lắng, bất an trong xã hội. Khi người dân phải đặt câu hỏi về độ an toàn của những sản phẩm thiết yếu hằng ngày, thì niềm tin vào thị trường và vào năng lực quản lý của Nhà nước cũng sẽ bị thử thách.
Trong bối cảnh đó, việc lựa chọn sửa đổi Luật An toàn thực phẩm ngay trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ Quốc hội Khóa XVI gửi đi một thông điệp rõ ràng: phát triển kinh tế không thể và không được đánh đổi bằng sức khỏe của người dân; quản lý nhà nước không thể dừng lại ở việc ban hành quy định, mà phải bảo đảm các quy định ấy thực sự được thực thi và phát huy hiệu quả trong thực tế.
Tinh thần này phù hợp với định hướng được nêu trong dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, khi yêu cầu phát triển nhanh nhưng phải bền vững, lấy nâng cao chất lượng sống của Nhân dân là mục tiêu xuyên suốt. Trong cách tiếp cận đó, an toàn thực phẩm trở thành một trụ cột quan trọng của an sinh xã hội, gắn liền với quyền con người và trách nhiệm của Nhà nước.
Sau 15 năm thực thi, Luật An toàn thực phẩm đã góp phần hình thành khung pháp lý cơ bản cho công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của thị trường - đặc biệt trong bối cảnh kinh tế số, thương mại điện tử và sự xuất hiện ngày càng nhiều của các loại hình, sản phẩm mới - đã bộc lộ không ít hạn chế của luật hiện hành.
Nhiều quy định chưa theo kịp thực tiễn, thiếu sự đồng bộ với các luật liên quan. Mô hình tổ chức và phân công trách nhiệm trong quản lý an toàn thực phẩm còn phân tán, dẫn tới tình trạng chồng chéo hoặc bỏ trống trách nhiệm. Đáng chú ý, cơ chế hậu kiểm - yếu tố then chốt để duy trì kỷ cương thị trường - vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tế, khiến không ít vi phạm chỉ bị phát hiện khi hậu quả đã xảy ra.
Vì vậy, sửa đổi Luật An toàn thực phẩm phải phản ánh được sự thay đổi thực chất trong tư duy lập pháp: giảm bớt cách tiếp cận nặng về thủ tục hành chính, tăng cường bảo vệ lợi ích công cộng, thể hiện ở việc chú trọng hậu kiểm, kiểm soát chất lượng, an toàn sản phẩm, xác định rõ hơn trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp, đồng thời trang bị cho cơ quan quản lý những công cụ đủ mạnh để xử lý vi phạm kịp thời và hiệu quả.
Chất lượng cuộc sống không chỉ được đo bằng mức thu nhập hay khả năng tiêu dùng, mà còn bằng cảm giác an tâm trong đời sống thường nhật. Khi người dân có thể yên tâm về những gì mình ăn, mình uống, đó mới là nền tảng bền vững của một xã hội phát triển. Sửa đổi Luật An toàn thực phẩm, vì thế, không chỉ nhằm khắc phục những bất cập pháp lý, mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn là củng cố niềm tin xã hội - niềm tin vào năng lực bảo vệ của Nhà nước, vào sự minh bạch của thị trường và vào việc pháp luật không dung thứ cho những hành vi trục lợi trên sức khỏe cộng đồng.
Ở góc độ đó, việc đưa dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) vào Chương trình lập pháp năm 2026 không đơn thuần là sửa đổi một đạo luật mà là sự khẳng định một cam kết chính trị: phát triển vì con người, bắt đầu từ những điều thiết yếu nhất của đời sống hằng ngày. Đó cũng là một thước đo quan trọng để đánh giá mức độ hiện thực hóa mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống mà dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đề ra.