Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 Trung học phổ thông chỉ còn hai môn Toán và Ngữ văn, thay vì ba môn như quy định hiện hành. Đề xuất này đang nhận được những ý kiến khác nhau từ nhà trường, phụ huynh và học sinh.
Giảm môn thi nhưng không giảm yêu cầu học tập
Theo dự thảo, tuyển sinh vào lớp 10 Trung học phổ thông được thực hiện theo một trong ba phương thức: xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp thi tuyển với xét tuyển. Sở Giáo dục và Đào tạo căn cứ điều kiện thực tế của địa phương để quyết định phương thức tuyển sinh phù hợp đối với từng trường hoặc nhóm cơ sở giáo dục trên địa bàn.
Đáng chú ý, đối với phương thức thi tuyển, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất chỉ tổ chức thi hai môn Toán và Ngữ văn, không còn môn thi hoặc bài thi thứ ba do Sở Giáo dục và Đào tạo lựa chọn như quy định hiện hành.
Theo dự thảo, thời gian làm bài môn Ngữ văn là 120 phút; môn Toán là 90 phút hoặc 120 phút. Nội dung thi nằm trong chương trình giáo dục phổ thông cấp Trung học cơ sở, chủ yếu là chương trình lớp 9.
Riêng đối với tuyển sinh vào trường Trung học phổ thông chuyên, ngoài hai môn Toán và Ngữ văn, học sinh phải thi thêm một môn chuyên. Nội dung thi chuyên phải bảo đảm tuyển chọn được học sinh có năng khiếu về môn chuyên đó.
Nhìn nhận từ góc độ nhà trường, cô Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học - Trung học cơ sở Chương Dương cho rằng, giảm số môn thi có thể giúp học sinh lớp 9 bớt áp lực ôn luyện trong giai đoạn cuối cấp. Tuy nhiên, nếu chỉ thi Toán và Ngữ văn, cần tính đến nguy cơ học sinh tập trung quá nhiều vào hai môn thi, xem nhẹ các môn còn lại, trong khi mục tiêu của giáo dục phổ thông là phát triển toàn diện.
Theo cô Nguyễn Thị Vân Hồng, nếu phương án thi hai môn được áp dụng, các nhà trường vẫn phải tổ chức dạy học, kiểm tra, đánh giá đầy đủ các môn theo Chương trình giáo dục phổ thông. Giáo viên cũng cần giúp học sinh và phụ huynh nhận thức rõ giảm số môn thi nhằm giảm áp lực của kỳ thi, không đồng nghĩa với giảm yêu cầu học tập hay vai trò của các môn học khác.
Bên cạnh đó, phương án tuyển sinh cần được xác định rõ và ổn định từ sớm. Việc sớm biết số môn thi, yêu cầu và cấu trúc kỳ thi sẽ giúp học sinh chủ động xây dựng kế hoạch học tập, hạn chế tình trạng dồn sức ôn luyện trong thời gian ngắn.
Ủng hộ đề xuất chỉ thi hai môn đối với tuyển sinh lớp 10 không chuyên, chị Nguyễn Thị Cúc, phụ huynh học sinh Trường Trung học cơ sở Nghĩa Tân (Hà Nội) cho rằng, việc giảm số môn thi sẽ trực tiếp giảm khối lượng ôn tập. Học sinh lớp 9 hiện chịu khá nhiều áp lực khi vừa phải hoàn thành chương trình chính khóa, vừa chuẩn bị cho kỳ thi chuyển cấp. Nhiều em học ở trường cả ngày, tiếp tục học thêm vào buổi tối và luyện đề vào cuối tuần.
Theo chị Cúc, áp lực đó không chỉ đến từ việc học. Phía sau học sinh còn là sự lo lắng của cha mẹ về lựa chọn trường, điểm chuẩn, khả năng trúng tuyển, khoảng cách đi lại, học phí cũng như phương án học tập nếu con không vào được trường mong muốn. Sự lo lắng của phụ huynh cũng có thể tạo thêm áp lực đối với các em.
Em Đỗ Phương Anh, học sinh Trường Trung học cơ sở - Trung học phổ thông Hà Thành (Hà Nội) cũng nghiêng về phương án hai môn thi. Theo Phương Anh, nếu chỉ thi Toán và Ngữ văn, học sinh sẽ giảm được thời gian dành cho ôn luyện và có thể tập trung tốt hơn cho kỳ thi. Em mong phương án tuyển sinh sớm được xác định để học sinh chủ động chuẩn bị.
Áp lực không chỉ nằm ở số môn thi
Ở góc nhìn khác, chị Hải Anh, có con đang học lớp 9 tại Trường Trung học cơ sở Archimedes Academy (Hà Nội) cho rằng, giảm số môn thi chưa chắc đồng nghĩa với giảm áp lực.
“Tôi ủng hộ việc giảm áp lực cho học sinh, nhưng giảm số môn thi chưa chắc đồng nghĩa với giảm áp lực. Theo tôi, thi ba môn sẽ giúp học sinh duy trì việc học tương đối đồng đều giữa các môn, đồng thời việc tuyển sinh cũng có thêm căn cứ để đánh giá năng lực của các con. Nếu chỉ còn hai môn với tỷ trọng điểm số lớn hơn, mức độ cạnh tranh ở từng môn có thể còn căng thẳng hơn”, chị Hải Anh chia sẻ.
Tuy nhiên, theo chị Hải Anh, nếu tiếp tục duy trì ba môn thi, môn thi thứ ba cần được công bố sớm để học sinh có đủ thời gian chủ động xây dựng kế hoạch học tập, ôn luyện, tránh tạo thêm áp lực vào giai đoạn cuối năm học.
Cùng quan điểm cho rằng áp lực của kỳ thi lớp 10 không chỉ phụ thuộc vào số môn thi, chị Lê Thị Thắng, phụ huynh học sinh Trường Trung học cơ sở Archimedes Academy (Hà Nội) cho rằng, vấn đề quan trọng hơn là tương quan giữa chỉ tiêu tuyển sinh và số lượng học sinh có nhu cầu vào trường Trung học phổ thông công lập.
Theo chị Thắng, nếu khả năng đáp ứng của hệ thống trường công chưa tương xứng với nhu cầu học tập thì dù thi hai hay ba môn, áp lực cạnh tranh vẫn còn. Ngược lại, nếu hệ thống trường lớp đáp ứng tốt hơn nhu cầu, học sinh sẽ có thêm lựa chọn và kỳ thi không còn mang nặng áp lực cạnh tranh để giành một suất học.
Thực tế tại các đô thị lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, nơi nhu cầu học tại trường Trung học phổ thông công lập cao, số môn thi chỉ là một trong những yếu tố tác động đến áp lực tuyển sinh. Việc giảm từ ba xuống hai môn có thể giúp giảm khối lượng ôn tập, song mức độ cạnh tranh còn phụ thuộc vào số lượng thí sinh và chỉ tiêu tuyển sinh.
Những ý kiến khác nhau cho thấy, đề xuất giảm số môn thi được nhìn nhận tích cực ở khía cạnh giảm khối lượng ôn tập cho học sinh, nhưng bài toán giảm áp lực tuyển sinh lớp 10 còn liên quan đến nhiều yếu tố. Cùng với việc lựa chọn phương thức và số môn thi phù hợp, vấn đề đặt ra là bảo đảm yêu cầu giáo dục toàn diện, hạn chế học lệch; đồng thời nâng cao khả năng đáp ứng của hệ thống trường lớp và mở rộng các lựa chọn học tập cho học sinh.