Kết quả theo dõi trong nhiều năm từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho thấy từ tháng 10 năm trước đến hết tháng 3 năm sau, tình trạng ô nhiễm không khí, đặc biệt là bụi mịn PM2.5 thường gia tăng, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và các hoạt động kinh tế - xã hội.
Thủ đô Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là hai địa bàn được ghi nhận có mức độ ô nhiễm không khí cao và thường xuyên nhất.
Trước thực trạng trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và các địa phương tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó trọng tâm là kiểm soát nguồn thải.
Cụ thể, các địa phương cần tập trung rà soát, thanh tra, kiểm tra đột xuất và xử lý nghiêm các cơ sở có nguồn thải khí lớn như xi măng, nhiệt điện, sắt thép, cũng như các loại hình sản xuất có nguy cơ cao gây ô nhiễm.
Trong lĩnh vực giao thông vận tải, ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo đẩy nhanh xây dựng và thực hiện các chương trình “vùng phát thải thấp” ở đô thị lớn; thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện công cộng, năng lượng sạch, năng lượng xanh; kiểm soát và xử lý nghiêm các phương tiện chở hàng hóa, vật liệu xây dựng không che chắn gây bụi.
Tương tự, trong lĩnh vực xây dựng, yêu cầu 100% dự án, công trình phải tuân thủ các biện pháp giảm thiểu bụi, khí thải như che chắn, phun nước, rửa xe ra vào công trình; tạm đình chỉ các công trình tái phạm nhiều lần.
Đối với các hoạt động đốt mở, các tỉnh, thành phố cần đề nghị chính quyền cơ sở tăng cường tuyên truyền, giám sát và xử lý để chấm dứt tình trạng đốt rác, phụ phẩm nông nghiệp (rơm rạ) trái quy định; đồng thời thúc đẩy các giải pháp thu gom, tái sử dụng phụ phẩm theo mô hình kinh tế tuần hoàn.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị các tỉnh, thành phố triển khai vận hành ổn định hệ thống trạm quan trắc không khí và khí thải tự động, không để gián đoạn số liệu; đồng thời tăng cường tần suất đo đạc ở các khu vực nguy cơ ô nhiễm cao; xây dựng dự án đầu tư đồng bộ các trạm quan trắc theo Quy hoạch số 224/QĐ-TTg ngày 7/3/2024 của Thủ tướng Chính phủ; công bố chỉ số chất lượng không khí (AQI) hằng ngày trên báo chí, cổng thông tin điện tử, ứng dụng di động kèm khuyến cáo bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Trường hợp AQI vượt mức 300 (mức nguy hại), các địa phương cần phải thực hiện ngay biện pháp khẩn cấp để giảm ô nhiễm.
Ngoài ra, với Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị tập trung tối đa nguồn lực để xây dựng, ban hành kế hoạch chi tiết, lộ trình kiểm soát phương tiện giao thông; đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng giao thông công cộng như đường sắt đô thị, xe buýt điện.
Hai đô thị lớn nhất cả nước triển khai đề án xử lý ô nhiễm tại các sông, kênh, rạch nội thành; di dời cơ sở sản xuất gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư, đô thị.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp chặt chẽ với các địa phương để triển khai các hoạt động cần thiết. Theo đó, các địa phương phải gửi kế hoạch triển khai và kết quả thực hiện (nếu có) về Bộ Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 15/10/2025, để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ./.