Vừa qua, Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo tờ trình, dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) do Bộ Công an chủ trì xây dựng.
Theo Điều 40 dự thảo, tử hình là hình phạt đặc biệt, chỉ áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, thuộc một trong nhóm các tội xâm phạm an ninh quốc gia, xâm phạm tính mạng con người, các tội phạm về ma túy và một số tội phạm đặc biệt nghiêm trọng khác do Bộ luật này quy định.
Khoản 1 điều 40 dự thảo đã bỏ áp dụng án tử hình đối với với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng thuộc nhóm tội "tham nhũng" so với quy định hiện hành.
Không áp dụng hình phạt tử hình đối với các trường hợp sau:
- Người dưới 18 tuổi khi phạm tội;
- Phụ nữ có thai, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi khi phạm tội hoặc khi xét xử;
- Người đủ 75 tuổi trở lên khi phạm tội hoặc khi xét xử.
Dự thảo Bổ sung Điều 2a về trường hợp được hoãn thi hành án tử hình trong thời hạn 2 năm đối với người bị kết án:
- Đã tích cực khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại cho bị hại.
- Đã tích cực hợp tác với cơ quan chức năng trong quá trình điều tra, xử lý tội phạm.
Ngoài trường hợp người bị kết án là phụ nữ có thai hoặc phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi; người đủ 75 tuổi trở lên không bị thi hành án tử hình, Khoản 3 Điều 40 Dự thảo đã bổ sung 2 trường hợp người bị kết án không bị thi hành án tử hình:
- Người mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối.
- Người nhiễm HIV đã chuyển giai đoạn AIDS, đang có nhiễm trùng cơ hội, tiên lượng xấu.
Bộ Công an đề xuất bỏ trường hợp "người bị kết án tử hình về tội tham ô tài sản, tội nhận hối lộ mà sau khi bị kết án đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản tham ô, nhận hối lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn" không bị thi hành án tử hình.
Cạnh đó khoản 4 Điều 40 quy định, trong trường hợp trên hoặc trường hợp người bị kết án tử hình được ân giảm, thì hình phạt tử hình được chuyển thành tù chung thân hoặc tù chung thân không xét giảm án.
Hiện nay, tại dự thảo, Bộ công an đã đề xuất bỏ hình phạt tử hình thay bằng hình phạt tù chung thân không xét giảm án đối với tội tham ô tài sản (Điều 353) và tội nhận hối lộ (Điều 354).
Theo điều 39a của dự thảo, tù chung thân không xét giảm án là hình phạt tù không thời hạn và không được xem xét giảm hình phạt đã tuyên, trừ trường hợp đại xá, ân giảm hoặc Luật Đặc xá có quy định khác, được áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, nhưng chưa đến mức bị xử phạt tử hình.
Trường hợp người bị kết án tù chung thân không xét giảm án về tội tham ô tài sản, tội nhận hối lộ mà trước, trong và sau khi bị kết án đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản tham ô, nhận hối lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn thì được giảm xuống thành tù chung thân.
Điều 40 Bộ luật Hình sự 2015 về hình phạt tử hình
1. Tử hình là hình phạt đặc biệt chỉ áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng thuộc một trong nhóm các tội xâm phạm an ninh quốc gia, xâm phạm tính mạng con người, các tội phạm về ma túy, tham nhũng và một số tội phạm đặc biệt nghiêm trọng khác do Bộ luật này quy định.
2. Không áp dụng hình phạt tử hình đối với người dưới 18 tuổi khi phạm tội, phụ nữ có thai, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi hoặc người đủ 75 tuổi trở lên khi phạm tội hoặc khi xét xử.
3. Không thi hành án tử hình đối với người bị kết án nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:
a) Phụ nữ có thai hoặc phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi;
b) Người đủ 75 tuổi trở lên;
c) Người bị kết án tử hình về tội tham ô tài sản, tội nhận hối lộ mà sau khi bị kết án đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản tham ô, nhận hối lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn.
4. Trong trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này hoặc trường hợp người bị kết án tử hình được ân giảm, thì hình phạt tử hình được chuyển thành tù chung thân.