Vừa qua, Hội Đột quỵ Việt Nam, Hội Dinh dưỡng Việt Nam cùng các tổ chức y khoa uy tín đã chính thức ký Tuyên bố đồng thuận về việc giảm natri, bổ sung kali, tăng cường i-ốt trong muối ăn và minh bạch nhãn dinh dưỡng. Động thái này nhằm thúc đẩy một chiến lược dự phòng thiết thực, bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước gánh nặng của các bệnh lý không lây nhiễm.
Nguy cơ từ thói quen ăn mặn
Số liệu từ Điều tra quốc gia các yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm năm 2021 (do Bộ Y tế và WHO thực hiện) chỉ ra rằng, lượng muối tiêu thụ trung bình của người Việt lên tới 8,1 gam/người/ngày. Con số này vượt xa mức khuyến nghị dưới 5 gam/ngày của WHO.
Theo TS.BS Lê Thái Hà, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), bệnh không lây nhiễm đang chiếm khoảng 80% tổng số ca tử vong tại Việt Nam. Trong đó, đột quỵ và bệnh tim mạch là hai nguyên nhân hàng đầu. Thói quen sử dụng nhiều muối có mối liên hệ mật thiết với tăng huyết áp – yếu tố nguy cơ cốt lõi của các bệnh lý nguy hiểm này. Hiện tại, tỷ lệ người trưởng thành mắc bệnh tăng huyết áp tại nước ta đã chạm mức 26,2%.
Giải pháp can thiệp từ bữa ăn đến chính sách
Theo phân tích của PGS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, natri trong khẩu phần ăn của người Việt chủ yếu đến từ muối, nước mắm, bột canh và các loại thực phẩm chế biến sẵn. Do đó, việc chủ động tiết chế các loại gia vị này trong quá trình nấu nướng hằng ngày là biện pháp cơ bản và hiệu quả nhất.
Để hỗ trợ người dân chuyển đổi thói quen, GS.TS Lê Danh Tuyên, Chủ tịch Hội Tiết chế Dinh dưỡng Việt Nam, gợi ý sử dụng muối giảm natri có bổ sung kali. Đây là một phương pháp can thiệp có chi phí hợp lý và dễ triển khai trong cộng đồng.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng giảm lượng muối tổng thể không đồng nghĩa với việc loại bỏ i-ốt. Người dân vẫn cần ưu tiên sử dụng các loại muối và gia vị có bổ sung i-ốt (với lượng vừa phải) nhằm ngăn ngừa các rối loạn do thiếu hụt vi chất này.
Bên cạnh sự thay đổi từ gian bếp của mỗi gia đình, các chuyên gia y tế cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện chính sách. Cụ thể, việc quy định bắt buộc ghi nhãn dinh dưỡng ở mặt trước bao bì thực phẩm đóng gói đang được đề xuất đưa vào luật. Nhãn cảnh báo này sẽ giúp người tiêu dùng nhanh chóng nhận biết hàm lượng natri, từ đó dễ dàng đưa ra quyết định lựa chọn thực phẩm an toàn và lành mạnh hơn.