Những kỳ tích của bác sĩ Việt Nam
Một bệnh nhân nam 67 tuổi ở TP.HCM mắc đồng thời nhồi máu cơ tim cấp và xuất huyết não cấp được các bác sĩ Bệnh viện đa khoa Thủ Đức (TP.HCM) cứu sống nhờ phương pháp can thiệp mạch vành “câu giờ”. Đây là ca bệnh hiếm gặp, vừa được đăng tải tạp chí y khoa thuộc Hội Tim mạch châu Âu (ESC). Bài báo hiện cũng có trên cơ sở dữ liệu PubMed của Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), cho phép giới chuyên môn toàn cầu tham khảo.
Theo BS Lê Duy Lạc, Trưởng đơn vị Tim mạch can thiệp, khoa Hồi sức tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức, bệnh nhân tiền sử cao huyết áp, nhập viện trong tình trạng rối loạn tri giác, yếu nửa người phải. Kết quả chụp Cộng hưởng từ xác nhận xuất huyết não cấp. Một giờ sau, bệnh nhân đột ngột khó thở, tụt huyết áp, mạch chậm. Điện tim ghi nhận nhồi máu cơ tim cấp ST chênh lên, kèm block nhĩ thất độ 3.
Đây là tình huống khá ít gặp trong y văn, với nguy cơ tử vong cao và di chứng nặng nề. Thách thức là hai bệnh đòi hỏi cách điều trị hoàn toàn trái ngược. Nhồi máu cơ tim cần tái thông mạch vành, dùng thuốc chống đông và kháng tiểu cầu, trong khi các thuốc này là chống chỉ định và làm nặng hơn tình trạng xuất huyết não. Hiện chưa có khuyến cáo cụ thể nào hiệu quả về xử trí các trường hợp đồng mắc này.
Trước tình huống thập tử nhất sinh, ê-kíp tim mạch và nội thần kinh chọn giải pháp can thiệp mạch vành “câu giờ” cố gắng tái thông dòng chảy mạch vành mà không đặt stent, chỉ nong bóng và hút huyết khối, không dùng các thuốc chống đông máu.
Mục đích để tái thông dòng chảy cứu tính mạng và đảm bảo giảm nguy cơ xuất huyết não diễn biến tăng nặng. Sau 3 ngày, khi tình trạng não ổn định về lâm sàng và chụp MRI, các bác sĩ mới đặt stent với hỗ trợ siêu âm nội mạch để đảm bảo tái tưới máu cơ tim vừa giảm nguy cơ chảy máu não.
Ca bệnh sau đó được công bố trên European Heart Journal - Case Reports và xuất hiện trên PubMed, trở thành tài liệu tham khảo cho giới y khoa quốc tế.
Không chỉ dừng lại ở ca bệnh đơn lẻ, những dấu ấn của bác sĩ viện công còn được ghi nhận ở các kỹ thuật đỉnh cao, nơi mỗi ca mổ đều là một cuộc chạy đua với tử thần. Tháng 8/2025, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức công bố thực hiện thành công ca ghép tim - phổi đồng thời đầu tiên tại Việt Nam - một trong những kỹ thuật khó nhất của phẫu thuật lồng ngực - tim mạch.
Bệnh nhân là chị T.N.Q (38 tuổi), mắc hội chứng Eisenmenger, suy tim phải không hồi phục, hở van ba lá nặng. Tình trạng suy kiệt khiến cơ hội sống gần như khép lại. Ca mổ kéo dài hơn 7 giờ, nhưng thử thách thực sự nằm ở giai đoạn hậu phẫu, với gần 50 ngày hồi sức tích cực, nơi từng biến chứng đều có thể xảy ra, từng quyết định đều phải chính xác.
Sự thành công của ca ghép không chỉ cứu sống một người bệnh, mà còn đưa Việt Nam vào nhóm rất ít quốc gia làm chủ kỹ thuật ghép tim - phổi đồng thời.
Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh Hà Anh Đức đánh giá: “Đây không chỉ là thành công của riêng bệnh viện, mà là dấu mốc của toàn ngành y tế, mở ra cơ hội sống cho những bệnh nhân suy đa tạng trước đây gần như không còn hy vọng”.
Trước đó, tháng 10/2023, Bệnh viện Phổi Trung ương cũng thực hiện liên tiếp hai ca ghép phổi trong vòng 24 giờ, đạt tiêu chuẩn kỹ thuật cao nhất theo đánh giá của Trung tâm Ghép phổi UCSF (Mỹ).
Những ca mổ xuyên đêm, những cuộc hội chẩn kéo dài hàng giờ, và cả những khoảnh khắc căng thẳng trong phòng hồi sức, tất cả tạo nên một thực tế: những kỹ thuật từng được coi là “đỉnh cao” giờ đang dần trở thành năng lực thường quy tại nhiều bệnh viện công.
Hơn 30 năm kể từ ca ghép tạng đầu tiên năm 1992, đến nay Việt Nam đã thực hiện thành công khoảng 10.000 ca ghép tạng, với đầy đủ các loại hình từ ghép thận, gan, tim đến phổi, thận - tụy...
Ông Nguyễn Xuân Toại, bệnh nhân ghép phổi chia sẻ: “Trước đây, gia đình từng nghĩ phải ra nước ngoài mới có cơ hội. Nhưng khi được các bác sĩ bệnh viện công lập trong nước trực tiếp điều trị thành công, chúng tôi thực sự bất ngờ và biết ơn. Không chỉ chi phí phù hợp hơn, mà còn là niềm tin được chữa bệnh ngay tại quê hương".
Chinh phục những kỹ thuật khó nhất vì người bệnh
Mới đây, nhiều bác sĩ Indonesia sang Bệnh viện K để học kỹ thuật phẫu thuật nội soi tuyến giáp qua đường tiền đình miệng (TOETVA). Đây là một trong những kỹ thuật mũi nhọn của Bệnh viện K, được phía Indonesia chủ động đề xuất đưa vào chương trình hợp tác thông qua biên bản ghi nhớ giữa các bên.
Dưới sự hướng dẫn của TS.BS. Ngô Quốc Duy cùng ê-kíp phẫu thuật giàu kinh nghiệm, các học viên được đào tạo theo hình thức “cầm tay chỉ việc”, tiếp cận thực tế các ca phẫu thuật.
Theo Bộ Y tế, các bệnh viện công lập hiện nay không chỉ tập trung nâng cao chất lượng khám chữa bệnh mà còn đẩy mạnh ứng dụng kỹ thuật cao, hướng tới mục tiêu lấy người bệnh làm trung tâm. Một loạt kỹ thuật chuyên sâu được tiếp cận và làm chủ: ghép đa tạng, can thiệp tim bào thai, thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), ghép tế bào gốc, phẫu thuật robot, cấy tim nhân tạo.
Nhiều bệnh viện tuyến trung ương như Bạch Mai, Việt Đức, Chợ Rẫy, Ung bướu TP.HCM hay Nhi Trung ương đã làm chủ hàng loạt kỹ thuật khó, từ ghép gan, ghép tim đến xạ trị bằng máy gia tốc tuyến tính và can thiệp mạch hiện đại.
Đáng chú ý, không ít lĩnh vực, chính các bác sĩ Việt Nam đã trở thành người đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho đồng nghiệp quốc tế - một bước chuyển từ “học hỏi” sang “đóng góp”.
Theo ông Hà Anh Đức, điều đáng nói không chỉ là kỹ thuật, mà là con người. “Dù đi sau thế giới nhiều năm, nhưng hiện nay chúng ta có thể tự tin sánh ngang với các nước phát triển trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là ghép tạng. Trình độ chuyên môn, khả năng phối hợp và ý chí của đội ngũ bác sĩ là yếu tố quyết định,” ông nhấn mạnh.