Bên cạnh vấn đề an toàn thực phẩm, chất lượng dinh dưỡng của mỗi suất ăn ngày càng được các nhà trường, đơn vị cung cấp và cơ quan quản lý chú trọng, từ lựa chọn nguyên liệu, xây dựng thực đơn đến cân đối khẩu phần theo từng độ tuổi. Đây cũng là mong muốn của nhiều phụ huynh để trẻ được chăm sóc toàn diện ngay từ bữa ăn hằng ngày.
Chị Nguyễn Thị Thúy (phường Mễ Trì Hạ), có con học lớp 2, cho biết điều chị quan tâm không phải suất ăn nhiều hay ít mà là thực đơn cân đối các nhóm chất, thay đổi thường xuyên và phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Trong khi đó, anh Nguyễn Quang Châu (phường Cầu Giấy) đánh giá, các trường hiện đã công khai thực đơn, nguồn gốc thực phẩm và quy trình chế biến. Tuy nhiên, phụ huynh vẫn mong có một bộ tiêu chuẩn chung về định lượng dinh dưỡng theo từng độ tuổi để việc giám sát chất lượng suất ăn minh bạch và thống nhất.
Hiện Hà Nội có 1.775 trường tổ chức bữa ăn bán trú, phục vụ hơn 1 triệu suất ăn mỗi ngày. Với quy mô lớn, việc bảo đảm chất lượng dinh dưỡng và an toàn thực phẩm đòi hỏi quy trình kiểm soát chặt chẽ từ lựa chọn nhà cung cấp đến chế biến, phục vụ. Các bếp ăn tập thể đều phải thực hiện kiểm thực ba bước, nhất là kiểm tra nguyên liệu, lưu mẫu thức ăn và giám sát toàn bộ quá trình chế biến.
Bà Nguyễn Thị Phương Hạnh, Hiệu trưởng Trường Mầm non Thụy Hương (phường Chương Mỹ), cho biết dù việc lựa chọn nhà cung cấp được thực hiện thống nhất ở cấp xã, phường, nhà trường vẫn trực tiếp giám sát chất lượng bữa ăn hằng ngày. Thực phẩm được kiểm tra nguồn gốc, hóa đơn và chất lượng ngay khi tiếp nhận; quá trình sơ chế, chế biến, chia suất ăn có sự giám sát của Ban Giám hiệu, nhân viên y tế và giáo viên. Thức ăn sau chế biến được lưu mẫu để phục vụ truy xuất khi cần thiết.
Theo bà Hạnh, nếu phát hiện suất ăn không bảo đảm chất lượng hoặc mất an toàn thực phẩm, nhà trường sẽ lập biên bản, yêu cầu đơn vị cung cấp khắc phục và báo cáo cơ quan chức năng xử lý. Bà cũng cho rằng cần tiếp tục lựa chọn nhà cung cấp công khai, tăng cường kiểm tra đột xuất, ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc và thường xuyên lấy ý kiến học sinh, phụ huynh để điều chỉnh thực đơn.
Ở bậc tiểu học, bà Lê Thị Tuyết, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tốt Động (xã Quảng Bị), cho rằng việc lựa chọn nhà cung cấp tập trung giúp tăng tính công khai nhưng không làm giảm trách nhiệm giám sát của nhà trường.
Theo bà, việc kiểm tra phải được thực hiện ở tất cả các khâu, đồng thời thực đơn cần đa dạng, cân đối dinh dưỡng và phù hợp từng độ tuổi.
“Một bữa ăn đạt yêu cầu không chỉ bảo đảm an toàn mà còn phải giúp học sinh ăn ngon miệng, đủ dinh dưỡng và có đủ năng lượng học tập, phát triển”, bà Tuyết nhấn mạnh.
 |
| Nhiều phụ huynh cho rằng có quy chuẩn trong định lượng, dinh dưỡng cho trẻ sẽ giúp thống nhất việc giám sát suất ăn. Ảnh: Mai Khôi |
Cần sự chung tay từ gia đình đến nhà trường
TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam cho rằng, một bữa ăn học đường đạt chuẩn cần cung cấp khoảng 30-40% nhu cầu năng lượng trong ngày, bảo đảm cân đối giữa các nhóm chất gồm tinh bột, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất. Thực đơn cần đa dạng, tăng cường rau xanh, trái cây, sữa và các nguồn đạm chất lượng, đồng thời hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ uống nhiều đường.
Theo TS.BS Trương Hồng Sơn, nhu cầu dinh dưỡng của mỗi trẻ không hoàn toàn giống nhau. Vì vậy, các trường cần theo dõi định kỳ chiều cao, cân nặng để điều chỉnh khẩu phần phù hợp, góp phần phòng, chống cả suy dinh dưỡng và thừa cân, béo phì.
Thực tế tại Hà Nội cho thấy dinh dưỡng học đường vẫn tồn tại hiện tượng: một bộ phận học sinh thiếu vi chất, suy dinh dưỡng, trong khi tỷ lệ thừa cân, béo phì, nhất là ở khu vực nội thành, có xu hướng gia tăng. Điều này cho thấy trẻ không chỉ cần ăn đủ mà còn phải ăn đúng, ăn khoa học.
Theo ông Sơn, bên cạnh các quy định về an toàn thực phẩm, cần sớm có hướng dẫn cụ thể về định lượng dinh dưỡng theo từng nhóm tuổi để các đơn vị cung cấp suất ăn xây dựng thực đơn thống nhất, đồng thời tạo cơ sở cho phụ huynh và nhà trường giám sát chất lượng bữa ăn.
Ông cũng khuyến nghị gia đình tiếp tục xây dựng chế độ ăn cân đối, hạn chế đồ ăn nhanh, nước ngọt, khuyến khích trẻ vận động. Đồng thời, ngành Giáo dục và Y tế cần phối hợp tăng cường giám sát dinh dưỡng học đường và hướng dẫn các trường xây dựng thực đơn phù hợp.
Dinh dưỡng học đường không chỉ là câu chuyện của một bữa ăn trưa mà là nền tảng để nâng cao thể lực, tầm vóc và chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai. Muốn đạt được điều đó, không chỉ cần quy trình kiểm soát an toàn thực phẩm chặt chẽ mà còn cần sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và cơ quan quản lý để mỗi suất ăn bán trú thực sự đủ chất, đủ an toàn và đáp ứng nhu cầu phát triển của trẻ.