Thông tin từ Sở GD&ĐT Đắk Lắk cho biết, lễ bế mạc và trao giải Olympic Phát minh và Sáng chế Thế giới - World Invention Creativity Olympic (WICO) 2026 vừa diễn ra tại Seoul, Hàn Quốc.
Tại đây, 2 dự án của học sinh Trường Tiểu học, THCS và THPT Hoàng Việt (Trường Hoàng Việt), tỉnh Đắk Lắk, đều được Ban tổ chức trao Huy chương Vàng. Đây là lần đầu học sinh đến từ Đắk Lắk đạt được thành tích này.
Biến vỏ sầu riêng thành vật liệu sinh học
Dự án “Chế tạo vật liệu sinh học giả da từ vỏ sầu riêng” do nhóm VN4 thực hiện, gồm các học sinh Nguyễn Xuân Thái, Nguyễn Đình Bảo Trân, Lê Nguyễn Hoàng Hà, Nguyễn Bảo An và Trần Jyna.
Theo đại diện VN4, xuất phát từ loại phụ phẩm nông nghiệp phổ biến tại Tây Nguyên, nhóm đã nghiên cứu phương án tạo vật liệu sinh học có khả năng thay thế một phần vật liệu giả da truyền thống.
Điểm đáng chú ý của dự án là cách học sinh tiếp cận vỏ sầu riêng không đơn thuần như một loại phế phẩm cần xử lý, mà như nguồn nguyên liệu có thể tiếp tục được khai thác, tái sử dụng và gia tăng giá trị.
Thông qua quá trình nghiên cứu, các em hướng đến việc góp phần giảm lượng chất thải nông nghiệp, hạn chế tác động đến môi trường và mở ra khả năng ứng dụng nguồn nguyên liệu sẵn có trong đời sống.
Dự án cũng thể hiện tư duy kinh tế tuần hoàn khi chất thải từ hoạt động sản xuất nông nghiệp được nghiên cứu để trở thành đầu vào cho một sản phẩm mới.
Để hoàn thiện sản phẩm, đại diện Trường Hoàng Việt cho biết, nhóm học sinh đã trải qua nhiều lần thử nghiệm, điều chỉnh thành phần, đánh giá độ bền và khả năng tạo hình của vật liệu. Những kết quả chưa đạt yêu cầu tiếp tục phân tích, khắc phục trước khi sản phẩm được mang đến cuộc thi.
Dùng trí tuệ nhân tạo lưu giữ ký ức văn hóa
Huy chương Vàng thứ 2 thuộc về dự án “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phục hồi di sản văn hóa” của nhóm VN5, gồm các học sinh Lưu Tiến Thanh, Hoàng Gia Bảo, Lưu Nguyệt Ánh, Nguyễn Đức Mạnh và Lương Anh Thảo.
Dự án nghiên cứu việc sử dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ phục hồi, số hóa và lưu giữ hình ảnh của những di sản, hiện vật văn hóa bị hư hại hoặc mai một theo thời gian.
Chia sẻ với Báo GD&TĐ, em Lưu Tiến Thanh cho hay, công nghệ AI không chỉ được sử dụng để tạo ra những sản phẩm mới, mà còn có thể trở thành công cụ hỗ trợ bảo tồn ký ức, bản sắc và các giá trị văn hóa cho thế hệ sau.
Từ những dữ liệu, hình ảnh còn lại, học sinh xây dựng phương án để dùng công nghệ nhận diện, phân tích và hỗ trợ tái tạo những chi tiết đã bị mất hoặc xuống cấp.
Đánh giá của hội đồng chuyên môn Cuộc thi cũng chỉ ra: "Cách tiếp cận này mở ra khả năng kết hợp giữa khoa học công nghệ với lĩnh vực lịch sử, văn hóa và giáo dục di sản".
Theo đại diện Sở GD&ĐT Đắk Lắk, phía sau 2 Huy chương Vàng là quá trình học sinh hình thành ý tưởng, tìm hiểu vấn đề, xây dựng giải pháp, thử nghiệm, điều chỉnh sản phẩm, hoàn thiện hồ sơ và luyện tập thuyết trình bằng ngoại ngữ.
Các em cũng phải học cách phân chia nhiệm vụ, tiếp nhận ý kiến khác biệt, giải quyết những lần thử nghiệm chưa thành công và chịu trách nhiệm với từng phần việc trong nhóm.
Chia sẻ thêm, NGƯT Trần Đức Huyên, Hiệu trưởng Trường Hoàng Việt cho rằng, kết quả tại WICO 2026 không chỉ được nhìn nhận qua những tấm huy chương, mà còn thể hiện sự trưởng thành của học sinh trong quá trình nghiên cứu.
Thông qua hoạt động khoa học, các em được khuyến khích đặt câu hỏi, chủ động khám phá, thử nghiệm các ý tưởng mới và từng bước tạo ra sản phẩm có khả năng phục vụ cộng đồng.
Trong quá trình này, công nghệ và trí tuệ nhân tạo được xác định là công cụ hỗ trợ người học mở rộng khả năng tư duy, nghiên cứu và sáng tạo, thay vì làm thay vai trò của con người.
"Nhà trường đồng thời ghi nhận sự đồng hành của giáo viên hướng dẫn, phụ huynh, Viện Nghiên cứu Đổi mới Sáng tạo và Kiểm định chất lượng trong quá trình các nhóm chuẩn bị, hoàn thiện dự án và tham dự cuộc thi.
Từ những phụ phẩm nông nghiệp quen thuộc của Tây Nguyên đến bài toán bảo tồn di sản bằng trí tuệ nhân tạo, 2 dự án cho thấy học sinh có thể bắt đầu nghiên cứu khoa học từ chính những vấn đề gần gũi trong đời sống", Hiệu trưởng Trường Hoàng Việt cho hay.
WICO 2026 quy tụ 364 dự án với khoảng 2.000 thí sinh, giáo viên và đại biểu đến từ 25 quốc gia, vùng lãnh thổ. Tại cuộc thi, các nhóm phải giới thiệu sản phẩm, trình bày quá trình nghiên cứu và bảo vệ ý tưởng trước Hội đồng Giám khảo quốc tế.