Chỉ 70% vào công lập, học sinh vẫn không thiếu chỗ học
Theo tính toán, nếu tất cả học sinh lớp 9 đều dự thi, TPHCM sẽ có khoảng 65.000 em không đỗ vào lớp 10 trường công lập. Ngành giáo dục đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ tuyển sinh ít nhất 70%, qua đó giảm số học sinh “rớt” công lập xuống còn khoảng 51.000 em. Tuy nhiên, câu chuyện đặt ra không phải là thiếu chỗ học, mà là định hướng phù hợp cho học sinh sau THCS.
Trên thực tế, ngoài hệ thống công lập, TPHCM còn có mạng lưới giáo dục ngoài công lập và giáo dục nghề nghiệp khá lớn, đủ khả năng tiếp nhận hàng chục nghìn học sinh mỗi năm.
Trong đó, hệ thống trường THPT tư thục và trường có yếu tố nước ngoài đóng vai trò quan trọng. Chỉ riêng khu vực TPHCM (cũ) đã có khoảng 100 trường THPT tư thục và liên cấp, với chỉ tiêu tuyển sinh hàng năm lên tới hàng chục nghìn học sinh. Các trường này chủ động tuyển sinh theo kế hoạch riêng, đảm bảo không vượt quá chỉ tiêu được giao.
Bên cạnh đó là gần 40 cơ sở giáo dục thường xuyên, nơi học sinh có thể vừa học văn hóa vừa học nghề theo định hướng linh hoạt. Đây là lựa chọn phù hợp với những em có học lực trung bình hoặc muốn giảm áp lực thi cử.
Hướng đi nghề nghiệp ngày càng rõ nét
Một trong những xu hướng được ngành giáo dục khuyến khích là học sinh sau THCS tham gia hệ trung cấp, cao đẳng. Hiện TPHCM có hệ thống các trường trung cấp, cao đẳng với quy mô tuyển sinh lớn, sẵn sàng tiếp nhận học sinh tốt nghiệp lớp 9.
Học sinh có thể đăng ký xét tuyển vào các cơ sở giáo dục nghề nghiệp hoặc trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên. Việc xét tuyển dựa trên kết quả học tập THCS, gồm điểm tốt nghiệp, điểm tổng kết các môn trong 4 năm và kết quả năm lớp 9.
Ưu điểm của hướng đi này là học sinh được học song song kiến thức văn hóa và kỹ năng nghề. Sau khoảng 3-4 năm, các em có thể hoàn thành chương trình trung cấp hoặc cao đẳng khi 18-19 tuổi, sớm tham gia thị trường lao động với tay nghề nhất định.
Theo TS Hoàng Văn Phúc, Hiệu trưởng Trường CĐ Bách khoa Sài Gòn, những năm gần đây, công tác phân luồng sau THCS đã có nhiều chuyển biến tích cực, giúp học sinh có thêm lựa chọn thay vì chỉ tập trung vào con đường học THPT. “Không phải học THPT là con đường duy nhất. Điều quan trọng là học sinh cần hiểu đúng năng lực, sở thích của mình để lựa chọn hướng đi phù hợp”, ông Phúc nhấn mạnh.
Bên cạnh hệ thống trường THPT tư thục và trung tâm giáo dục thường xuyên, mô hình vừa học văn hóa vừa học nghề - thường được gọi là chương trình “9+” - đang trở thành xu hướng được nhiều phụ huynh, học sinh quan tâm.
TS Hoàng Văn Phúc cho biết, chương trình 9+ cho phép học sinh tốt nghiệp THCS học song song văn hóa và nghề nghiệp, với chương trình văn hóa được tinh gọn còn 7 môn cốt lõi.
Với lộ trình này, sau 1-2 năm, học sinh có thể hoàn thành chương trình trung cấp, nếu tiếp tục học thêm 1-2 năm sẽ đạt trình độ cao đẳng khi đáp ứng đủ yêu cầu về kiến thức văn hóa theo quy định của Bộ GD-ĐT. Thậm chí, người học có thể liên thông lên đại học trong khoảng 1,5 năm.
Một điểm đáng chú ý của chương trình là thời lượng thực hành chiếm tỷ lệ lớn, khoảng 70%. Học sinh không chỉ học lý thuyết mà còn được tham gia thực tập tại doanh nghiệp ngay trong quá trình đào tạo. Nhờ đó, sau khi tốt nghiệp, người học có thể làm việc ngay, đáp ứng nhu cầu tuyển dụng thực tế mà không cần đào tạo lại. Đây cũng là lợi thế khiến nhiều doanh nghiệp ưu tiên tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp từ các chương trình này.
TS Hoàng Văn Phúc nhận định, chương trình 9+ không chỉ mang lại lợi ích cho người học mà còn góp phần giải quyết bài toán phân luồng giáo dục, giảm áp lực vào lớp 10 công lập và khắc phục tình trạng mất cân đối giữa đào tạo và nhu cầu lao động. “Phụ huynh có thể yên tâm khi lựa chọn hướng đi này cho con em mình, bởi học sinh được đào tạo sát thực tiễn, có cơ hội việc làm sớm và phù hợp với nhu cầu thị trường”, ông Phúc nói.
Tại Trường CĐ Bách Khoa Sài Gòn và các trường nghề khác, nhà trường đào tạo song song văn hóa và chuyên môn để sau 4 năm học sinh có bằng cao đẳng chính quy đồng thời hoàn thành chương trình THPT.