Sáng ngày 6/1, trong cuộc họp báo của Văn phòng Chủ tịch nước, Luật Thương mại điện tử đã chính thức được công bố. Đây là đạo luật đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại kỳ họp thứ 10, bao gồm 7 chương và 41 điều, với mục tiêu kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy sự phát triển bền vững.
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của Luật Thương mại điện tử lần này là việc bổ sung các quy định nhằm lấp đầy khoảng trống pháp lý đối với hình thức livestream bán hàng và tiếp thị liên kết – những hoạt động đang bùng nổ mạnh mẽ thời gian qua.
Cụ thể, Luật quy định người thực hiện livestream không được phép cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn về chất lượng, công dụng của hàng hóa. Về phía chủ quản nền tảng thương mại điện tử, trách nhiệm được nâng lên rõ rệt. Các nền tảng này bắt buộc phải xác thực điện tử danh tính của người livestream. Đồng thời, họ phải thiết lập cơ chế để tiếp nhận và giải quyết các phản ánh, khiếu nại phát sinh ngay trong quá trình phát trực tiếp, cũng như có nghĩa vụ lưu trữ dữ liệu hình ảnh và âm thanh theo đúng quy định.
Tương tự, với hoạt động tiếp thị liên kết, các tổ chức cung cấp dịch vụ cũng phải xác thực danh tính người làm tiếp thị và chịu trách nhiệm ngăn chặn các liên kết dẫn đến hàng hóa, dịch vụ vi phạm pháp luật.
Lần đầu tiên, Luật Thương mại điện tử đưa ra phân loại cụ thể 4 loại hình nền tảng gồm: nền tảng kinh doanh trực tiếp, nền tảng trung gian, mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử và nền tảng tích hợp. Việc phân định rạch ròi này là cơ sở then chốt để xác định chính xác trách nhiệm pháp lý của từng chủ thể, tương ứng với mức độ can thiệp của họ vào các giao dịch.
Đối với thương mại điện tử xuyên biên giới, luật đưa ra hàng rào kỹ thuật nhằm đảm bảo sự công bằng giữa doanh nghiệp trong và ngoài nước. Theo đó, các nền tảng nước ngoài sử dụng tiếng Việt, tên miền ".vn" hoặc đạt ngưỡng giao dịch nhất định tại Việt Nam sẽ phải thành lập pháp nhân hoặc chỉ định đại diện theo ủy quyền tại Việt Nam.
Đặc biệt, nếu chủ quản nền tảng nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam, họ buộc phải thực hiện nghĩa vụ ký quỹ tại ngân hàng. Quy định này nhằm đảm bảo khả năng bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.
Nhằm củng cố niềm tin số, luật yêu cầu các nền tảng phải công khai đầy đủ thông tin về chủ sở hữu, chính sách bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng như các tiêu chí chính của thuật toán ưu tiên hiển thị hàng hóa. Người bán hàng cũng chỉ được phép hoạt động sau khi hoàn tất xác thực danh tính điện tử.
Bên cạnh việc siết chặt quản lý, Luật Thương mại điện tử mới cũng mang tinh thần kiến tạo khi khuyến khích doanh nghiệp tư nhân và cá nhân đổi mới mô hình kinh doanh. Đáng chú ý, lần đầu tiên các chính sách khuyến khích đầu tư phát triển hạ tầng theo hướng giảm phát thải, sử dụng bao bì thân thiện môi trường và tối ưu hóa logistics được đưa vào luật, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh.
Luật Thương mại điện tử cùng 11 luật khác vừa được công bố sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7, hứa hẹn tạo lập một môi trường pháp lý ổn định và bình đẳng cho nền kinh tế số.