Công nghệ proton thế hệ mới nhất
Proton MEVION S250-FIT là hệ thống xạ trị ung thư bằng proton thế hệ mới nhất. Đây được xem là phương pháp điều trị ưu việt nhờ hiệu quả cao và độ an toàn vượt trội so với xạ trị tia X (photon) truyền thống.
Phiên bản mới nhất này đã được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cấp phép sử dụng vào tháng 10/2025. Bệnh viện Stanford (Mỹ) là đơn vị đầu tiên đặt mua để triển khai điều trị.
Do công nghệ phức tạp và yêu cầu kỹ thuật rất cao, số lượng hệ thống được cung cấp ra thị trường khá hạn chế. Với hợp đồng vừa ký, Việt Nam trở thành quốc gia thứ hai ngoài Mỹ có thể sở hữu phiên bản đầy đủ nhất của hệ thống, bao gồm cả phần mềm và công nghệ tiên tiến tương đương các trung tâm điều trị ung thư hàng đầu thế giới.
Tại châu Á, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là đơn vị đầu tiên ký hợp đồng mua thành công "siêu máy" này. Việc đưa hệ thống Proton MEVION S250-FIT tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) về Việt Nam mở ra cơ hội để người bệnh tiếp cận phương pháp xạ trị tiên tiến ngay trong nước, với tiêu chuẩn quốc tế, an toàn và tiết kiệm chi phí hơn so với điều trị ở nước ngoài.
Vì sao xạ trị proton được xem là cuộc cách mạng?
Ý tưởng về Proton Therapy được đề xuất từ năm 1946, ca điều trị đầu tiên thực hiện năm 1954 và trung tâm proton quy mô bệnh viện đầu tiên đi vào hoạt động năm 1990. Từ đó đến nay, kỹ thuật này được đánh giá là bước tiến mang tính cách mạng trong xạ trị ung thư nhờ khả năng tập trung năng lượng chính xác vào khối u, hạn chế tổn thương mô lành.
Tuy nhiên, hệ thống proton truyền thống rất phức tạp, đòi hỏi không gian lớn, thời gian xây dựng và lắp đặt kéo dài nhiều năm do sử dụng máy gia tốc hạt và hệ thống từ trường siêu dẫn công suất lớn.
Từ thực tế đó, các nhà khoa học tại Harvard, các bác sĩ lâm sàng của Massachusetts General Hospital cùng sự hợp tác phát triển với MIT đã sáng chế hệ thống xạ trị proton tích hợp nhỏ gọn đầu tiên trên thế giới. Mevion Medical Systems đã thương mại hóa công nghệ này, giúp rút ngắn đáng kể thời gian lắp đặt và vận hành.
So với các thế hệ cũ cồng kềnh, Proton MEVION S250-FIT có thiết kế gọn hơn nhiều, thời gian triển khai nhanh hơn, tạo điều kiện để người bệnh tiếp cận công nghệ tiên tiến sớm hơn trong cuộc đua với bệnh tật.
 |
| Xạ trị photon (tia X) đưa liều xạ vào khối u nhưng có thể “đi xuyên qua” phía sau, tăng nguy cơ tổn thương mô lành quanh đường đi của tia; trong khi đó xạ trị proton hiện đại với tia năng lượng biết “dừng đúng chỗ” ngay vị trí khối u để tiêu diệt khối u hiệu quả và an toàn cao. |
Bước đột phá trong điều trị ung thư hiện đại
Theo TS.BS.CKII Phạm Xuân Dũng, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, xạ trị proton được xem là bước đột phá quan trọng trong điều trị ung thư.
Nếu xạ trị photon (tia X) đi xuyên qua cơ thể và có thể ảnh hưởng đến mô lành trên đường đi, thì xạ trị proton có khả năng "dừng đúng chỗ". Nhờ AI phân tích chuyên sâu, hệ thống xác định chính xác vị trí khối u, kể cả kích thước rất nhỏ hoặc ở vị trí khó tiếp cận. Chùm tia tập trung tối đa tại khối u mà không xuyên qua các mô phía sau.
Nhờ đó, hiệu quả điều trị được nâng cao trong khi mô lành và các cơ quan quan trọng như tim, phổi, não… được bảo vệ tốt hơn, giảm đáng kể tác dụng phụ.
Hệ thống đặc biệt phù hợp với các khối u nằm sâu hoặc ở vị trí phức tạp, nhạy cảm như ung thư não, đầu cổ, tủy sống, phổi, gan…
Ngoài ra, thời gian xạ trị được rút ngắn. Người bệnh có thể điều trị ở tư thế ngồi hoặc đứng thay vì phải nằm suốt buổi, giúp thoải mái hơn và tăng độ ổn định giữa các lần xạ.
Theo BS.CKII Nguyễn Thế Hiển, Trưởng khoa Xạ trị, hệ thống S250-FIT sở hữu nhiều công nghệ vượt trội:
- Thiết kế "All-in-One" tích hợp máy gia tốc, AI lập kế hoạch điều trị, chụp CT kiểm tra và hệ thống chiếu xạ trên cùng một nền tảng nhỏ gọn.
- Năng lượng từ trường siêu dẫn 10 Tesla với công nghệ nam châm Synchrocyclotron giúp máy gọn nhưng vẫn tạo chùm proton năng lượng cao.
- Công nghệ HYPERSCAN™ cho phép chuyển lớp và quét tia nhanh gấp 20 lần, giảm sai lệch do hô hấp.
- Adaptive Aperture® giúp rìa tia sắc nét hơn, tập trung tối đa vào khối u, hạn chế ảnh hưởng mô lành.
- SmartARC™ cho phép chùm proton di chuyển linh hoạt quanh cơ thể, phân bố liều đồng đều và rút ngắn thời gian điều trị.
- CT chẩn đoán ngay tại phòng xạ trước mỗi lần điều trị giúp hiệu chỉnh chính xác đến từng milimet.
- AI RayStation thích ứng theo từng bệnh nhân, tự động điều chỉnh khi có thay đổi như khối u thu nhỏ hoặc người bệnh sụt cân.
Trước đó, ngày 18/2 tại Washington DC (Mỹ), trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư Tô Lâm cùng đại diện Bộ Thương mại Mỹ, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và Mevion Medical Systems chính thức ký hợp đồng mua và chuyển giao công nghệ hệ thống Proton MEVION S250-FIT thế hệ mới nhất, trị giá gần 2.000 tỷ đồng. Việc sở hữu "siêu máy" này được kỳ vọng sẽ nâng tầm năng lực điều trị ung thư tại Việt Nam, giúp người bệnh tiếp cận công nghệ tiên tiến ngay trong nước, giảm gánh nặng chi phí điều trị ở nước ngoài và tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế.