Thời đi học, có lẽ nhiều người từng được thầy cô yêu cầu làm lại một bài tập vì chưa cẩn thận, kiểm tra lại một phép tính dù kết quả gần đúng hay nghiêm túc nhắc nhở về việc giữ lời hứa. Khi ấy, chúng ta có thể chưa hiểu vì sao những việc tưởng chừng nhỏ nhặt lại được thầy cô coi trọng đến vậy. Nhưng khi bước vào đời, phải chịu trách nhiệm về một quyết định chuyên môn, một công việc hay những vấn đề liên quan đến lợi ích của nhiều người, chúng ta mới nhận ra rằng sự cẩn trọng và tính kỷ luật không chỉ thể hiện năng lực, mà còn là thái độ trách nhiệm đối với người khác.
Khi còn nhỏ, bài học về sự trung thực thường bắt đầu từ việc không nói dối, không gian lận trong học tập. Đến khi trưởng thành, đứng trước những lựa chọn giữa lợi ích cá nhân và trách nhiệm nghề nghiệp, chúng ta mới hiểu rằng giữ gìn sự trung thực đôi khi đòi hỏi cả bản lĩnh. Có những sai sót mà việc thừa nhận có thể khiến bản thân chịu thiệt thòi, nhưng đó cũng là cách giữ gìn uy tín và niềm tin của những người đã đặt trách nhiệm vào mình. Cuộc sống giúp chúng ta hiểu sâu hơn những nguyên tắc mà thầy cô từng kiên trì nhắc nhở từ những năm tháng học trò.
 |
| |
Khi còn ngồi trên ghế nhà trường, chúng ta thường mong thầy cô hiểu mình, ghi nhận sự cố gắng và bao dung trước những thiếu sót. Nhưng phải đến khi đảm nhận trách nhiệm quản lý, hướng dẫn người khác hay nuôi dạy con cái, chúng ta mới thấy rằng để nhìn nhận công bằng một con người, kiên nhẫn trước những hạn chế và không vội đánh giá họ qua một sai lầm là điều không hề đơn giản. Chỉ ra khuyết điểm của một người có thể không khó, nhưng giúp họ nhận ra hạn chế, có động lực sửa chữa và giữ được niềm tin vào bản thân lại đòi hỏi sự hiểu biết và tinh tế. Từ những trải nghiệm ấy, chúng ta càng trân trọng những người thầy từng nghiêm khắc với khuyết điểm nhưng vẫn kiên trì bồi dưỡng những điều tốt đẹp ở học trò.
Cũng có những giai đoạn trong cuộc đời, khi công việc không thuận lợi hoặc đứng trước một thất bại, chúng ta chợt nhớ đến lời động viên của thầy cô năm xưa. Có thể đó chỉ là một lời khích lệ sau bài kiểm tra chưa đạt, một lần được trao cơ hội làm lại hay sự tin tưởng dành cho một học sinh chưa có thành tích nổi bật. Người thầy đôi khi không còn nhớ những việc mình đã làm, nhưng với học trò, sự ghi nhận đúng lúc ấy có thể góp phần hình thành niềm tin vào khả năng vượt qua khó khăn của chính mình.

Giáo dục có một đặc điểm rất đáng trân trọng: người làm nghề không phải lúc nào cũng có cơ hội chứng kiến đầy đủ thành quả từ những nỗ lực của mình. Thầy cô có thể nhìn thấy sự tiến bộ của học sinh qua từng năm học, nhưng khó biết những điều mình từng dạy sẽ có ý nghĩa như thế nào khi các em bước vào đời. Có những bài học được trao đi ở tuổi mười lăm, nhưng phải đến tuổi ba mươi, bốn mươi, khi con người đã trải qua những lựa chọn và trách nhiệm thực sự, giá trị của chúng mới được cảm nhận đầy đủ.
Bởi vậy, khi nhìn nhận thành quả của nghề giáo, không nhất thiết chỉ nhìn vào những học trò thành danh hay đạt được vị trí cao trong xã hội. Một người lao động tận tâm với công việc, một người có chuyên môn nhưng vẫn giữ được sự khiêm nhường, một người có quyền hạn nhưng biết hành xử công tâm đều là những hình ảnh đáng quý của sự trưởng thành. Vị trí mà một người đạt được là kết quả của nhiều yếu tố, nhưng cách họ sử dụng năng lực và vị trí ấy cũng phản ánh những giá trị đã được bồi đắp trong quá trình giáo dục.

Khi trở thành cha mẹ, chúng ta lại có thêm cơ hội để hiểu công việc của thầy cô. Chỉ riêng việc kiên nhẫn giải thích cho con một vấn đề, giúp con sửa một thói quen hay tìm cách khơi dậy hứng thú học tập cũng đủ để nhận ra giáo dục một đứa trẻ cần nhiều tâm sức đến thế nào. Trong khi đó, mỗi ngày, người giáo viên phải quan tâm đến nhiều học sinh với những tính cách, khả năng tiếp thu và hoàn cảnh khác nhau. Sự trưởng thành của mỗi em có thể diễn ra rất chậm, đòi hỏi người dạy không chỉ có chuyên môn mà còn có sự kiên trì và niềm tin vào khả năng phát triển của con người.
Hiểu được những điều ấy, sự tri ân dành cho thầy cô khi trưởng thành cũng trở nên sâu sắc hơn. Đó không chỉ là tình cảm đối với những người từng dạy mình, mà còn là sự thấu hiểu đối với một nghề nghiệp cần rất nhiều trách nhiệm, sự tận tụy và lòng kiên nhẫn.
TS. Nguyễn Chí Tân
Phó Chủ tịch Hội Khoa học Sức khỏe Thành phố Hồ Chí Minh
Chủ tịch Hội đồng thành viên – Giám đốc Phòng khám đa khoa Thuận Kiều
Chủ tịch Hội đồng Quản trị, Trung tâm xét nghiệm, chẩn đoán y khoa HanhphucLab