Sáng 24/12/2025, tại Hà Nội, Viện Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh (BCSI) phối hợp với các đơn vị liên quan, cùng với sự đồng hành của VietinBank, đã tổ chức: Diễn đàn “Thị trường Tín dụng và những vấn đề kinh tế vĩ mô”. Chương trình nhằm rà soát, thảo luận và hoàn thiện chính sách liên quan quản lý tín dụng theo hướng ổn định, hiệu quả và bền vững.
Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới và khu vực tiếp tục biến động khó lường, tăng trưởng toàn cầu chậm lại, rủi ro và bất định gia tăng, đặt ra nhiều thách thức đối với công tác điều hành chính sách kinh tế vĩ mô, trong đó có yêu cầu điều hành tín dụng thận trọng, hiệu quả, gắn tăng trưởng nhanh với ổn định vĩ mô và cải cách hệ thống tài chính.
Quản lý thị trường tín dụng và phát triển ổn định kinh tế vĩ mô
Phát biểu tại diễn đàn, TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh (BCSI), đã bày tỏ nhận định: Việc quản lý ổn định vĩ mô không chỉ dừng lại ở kiểm soát lạm phát, mà còn bao gồm đảm bảo sự lành mạnh của hệ thống tài chính - ngân hàng, cán cân đối ngoại và các yếu tố nền tảng khác của nền kinh tế, thị trường... Đây là một tổng thể liên thông, đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện trong hoạch định và điều hành chính sách.
 |
| TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh (BCSI), phát biểu. (Ảnh: T.Q) |
Theo TS. Võ Trí Thành, nền tảng quan trọng hàng đầu để hiện thực hóa mục tiêu này là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Ổn định vĩ mô không chỉ dừng lại ở kiểm soát lạm phát ở mức thấp, mà còn bao gồm sự lành mạnh của hệ thống tài chính - ngân hàng, cán cân đối ngoại và các yếu tố nền tảng khác của nền kinh tế. Đây là một tổng thể liên thông, đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện trong hoạch định và điều hành chính sách.
Trong bối cảnh đó, câu chuyện tín dụng trở thành vấn đề “nóng” và mang tính then chốt: tăng trưởng tín dụng ở mức nào là phù hợp, phân bổ vốn ra sao để phát huy hiệu quả, vai trò của cơ chế thị trường đến đâu và mức độ can thiệp của Nhà nước như thế nào. Đặc biệt, với các nước đang phát triển như Việt Nam, nơi hệ thống tài chính vẫn chủ yếu dựa vào ngân hàng, tín dụng tiếp tục là nguồn lực quan trọng đối với tăng trưởng.
TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh, cần có cách tiếp cận linh hoạt và thận trọng để vừa đáp ứng yêu cầu trước mắt. Như trong giai đoạn 2025-2026, vừa bảo đảm mục tiêu trung và dài hạn, gắn với cải cách, tái cơ cấu hệ thống tài chính - ngân hàng.
Nâng cao hiệu quả đầu tư và điều chỉnh cơ cấu vốn hợp lý
Trình bày tham luận tại diễn đàn, TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính quốc gia (của Chính phủ), cho rằng: Chưa có đủ cơ sở, để khẳng định tăng trưởng tín dụng phải gấp đôi tăng trưởng GDP, bởi nền kinh tế còn nhiều kênh huy động vốn khác. Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy, quy mô tín dụng so với GDP cần được kiểm soát ở ngưỡng hợp lý.
 |
| TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Chính phủ, phát biểu. (Ảnh: Đại Lộc) |
Đáng chú ý, tín dụng tăng cao trong bối cảnh lạm phát vượt 7% sẽ làm giảm hiệu quả thúc đẩy tăng trưởng. Cho nên, ổn định kinh tế vĩ mô rất quan trọng. Theo TS Cấn Văn Lực, chất lượng tăng trưởng phụ thuộc lớn vào cơ cấu tín dụng và cơ cấu đầu tư. Hiện khoảng 80% vốn đầu tư công dành cho hạ tầng giao thông, trong khi y tế và giáo dục chiếm 15%, khoa học - công nghệ chỉ khoảng 0,5%. Vì vậy, nâng cao hiệu quả đầu tư và điều chỉnh cơ cấu vốn hợp lý quan trọng hơn việc chỉ mở rộng quy mô tín dụng.
Để giảm áp lực lên tín dụng ngân hàng và nâng cao chất lượng tăng trưởng, các chuyên gia đều thống nhất quan điểm đẩy nhanh cải cách thể chế tài chính. Đối với lĩnh vực đầu tư, TS Lê Xuân Sang, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam đề xuất ưu tiên các ngành Việt Nam có lợi thế như: năng lượng tái tạo, năng lượng phục vụ chuyển đổi số, thương mại điện tử trong nước và xuyên biên giới; đồng thời đẩy mạnh phát triển hệ thống ươm tạo công nghệ, hoàn thiện cơ chế đầu tư nhanh gắn với cải cách hành chính…
 |
| TS. Lê Xuân Sang - Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, chia sẻ. (Ảnh: Đại Lộc) |
Phát biểu tại diễn đàn, TS. Lê Xuân Sang - Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, cho rằng: Cần tiếp tục đa dạng hóa nguồn vốn cho nền kinh tế thông qua phát triển thị trường chứng khoán, đặc biệt là trái phiếu, tăng cường vai trò của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm. Cùng với đó là lành mạnh hóa thị trường cổ phiếu, kiểm soát chặt các đòn bẩy tài chính phi chính thức và hoạt động fintech chứng khoán.
Đối với lĩnh vực đầu tư, TS. Lê Xuân Sang đề xuất: Ưu tiên các ngành Việt Nam có lợi thế so sánh cao, ít gây áp lực lạm phát, như: năng lượng tái tạo, năng lượng phục vụ chuyển đổi số, thương mại điện tử trong nước và xuyên biên giới, các ngành công nghệ mới... Đồng thời, đẩy mạnh phát triển hệ thống ươm tạo công nghệ, hoàn thiện cơ chế đầu tư nhanh gắn với cải cách hành chính, sớm hoàn thiện hệ thống quy hoạch quốc gia và địa phương để tạo dư địa cho tăng trưởng.
Thực hiện chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn
Phát biểu tại Diễn đàn, TS. Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cho biết: Từ năm 2015, Chính phủ và ngành Ngân hàng đã bắt đầu tiếp cận tăng trưởng xanh một cách có hệ thống. Ban đầu, tập trung vào các lĩnh vực kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp sạch và nông nghiệp công nghệ cao, thể hiện qua Nghị định số 55/2015/NĐ-CP của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn.
 |
| TS. Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, phát biểu. (Ảnh: Đại Lộc) |
Sau đó, Chính phủ tiếp tục ban hành hàng loạt Nghị định, Chỉ thị và Quyết định, liên quan đến tăng trưởng xanh, trong đó có Quyết định số 622/QĐ-TTg, Quyết định số 986/QĐ-TTg, Chỉ thị số 44/CT-TTg... Quyết định số 1658/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã xác lập rõ định hướng phát triển gắn với mục tiêu phát thải ròng bằng “0”.
Theo TS. Nguyễn Quốc Hùng, đây là những quyết định mang tính nền tảng, thể hiện rõ cam kết dài hạn của Việt Nam trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững. Gần đây, hành lang pháp lý tiếp tục được bổ sung với Quyết định 21/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 4/7/2025, quy định về tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh. TS. Nguyễn Quốc Hùng cho rằng, văn bản này đánh dấu bước chuyển quan trọng, bởi trong thời gian dài trước đó, dù chủ trương đã được xác lập từ năm 2015, song các tổ chức tín dụng vẫn thiếu tiêu chí cụ thể để làm căn cứ.
Song song với các quyết định của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản định hướng như chiến lược tăng trưởng xanh của ngành Ngân hàng, các văn bản hướng dẫn quản lý rủi ro môi trường – xã hội trong hoạt động cấp tín dụng, nhằm giúp các tổ chức tín dụng tiếp cận và triển khai tín dụng xanh một cách thận trọng, bảo đảm sản phẩm được sản xuất có khả năng tiêu thụ trên thị trường trong nước và quốc tế.
Trên cơ sở đó, các ngân hàng thương mại đã từng bước triển khai tín dụng xanh. Nếu như năm 2017 mới chỉ có khoảng 15 tổ chức tín dụng quan tâm đến lĩnh vực này, thì đến nay, đã có khoảng 60 tổ chức tín dụng đã quan tâm và tham gia đầu tư. Tuy nhiên, quy mô vẫn còn hạn chế. Với tổng dư nợ toàn hệ thống khoảng 18,2 triệu tỷ đồng, dư nợ tín dụng xanh mới đạt khoảng 750.000 tỷ đồng, chưa tới 1 triệu tỷ đồng. Tốc độ tăng trưởng dư nợ tín dụng xanh bình quân giai đoạn từ năm 2017 đến nay đạt khoảng 21%/năm, cao hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng chung, song điểm xuất phát thấp khiến tỷ trọng trong tổng dư nợ còn rất nhỏ.
Theo TS. Nguyễn Quốc Hùng, tín dụng xanh hiện chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao, nông nghiệp sạch và năng lượng tái tạo – những lĩnh vực gắn với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và cam kết phát thải ròng bằng “0”. Định hướng này phù hợp trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang thay đổi mạnh mẽ, đặc biệt sau đại dịch COVID-19, khi thị trường quốc tế ngày càng ưu tiên các sản phẩm thân thiện với môi trường, có nguồn gốc rõ ràng ngay từ khâu nguyên liệu đầu vào.
 |
| TS. Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, nếu đề xuất. |
Xây dựng hoàn thiện chính sách tín dụng, thúc đẩy phát triển tín dụng xanh, kinh tế xanh
Mặc dù đạt được một số kết quả bước đầu, song TS. Nguyễn Quốc Hùng cho rằng, việc mở rộng tín dụng xanh hiện vẫn đối mặt với nhiều khó khăn mang tính căn bản. Trước hết là vấn đề nguồn vốn. Đầu tư xanh đòi hỏi nguồn vốn trung và dài hạn, do đó, cần có các chính sách hỗ trợ ổn định, có tính dài hạn, giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư.
Trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, TS. Nguyễn Quốc Hùng nhấn mạnh việc điều chỉnh cơ chế giá là thẩm quyền của Nhà nước, song cần bảo đảm tính ổn định, giúp doanh nghiệp thu hồi vốn, trả được nợ ngân hàng và duy trì hoạt động. Đây là điều kiện tiên quyết để dòng vốn tín dụng có thể chảy vào lĩnh vực này một cách bền vững.
Một rào cản lớn khác là khung pháp lý chưa đồng bộ, đặc biệt là các quy định liên quan đến rủi ro môi trường, rủi ro xã hội và quản trị (ESG); tiêu chí phân loại dự án xanh chưa thống nhất giữa các bộ, ngành.
"Tín dụng xanh được xác định là lĩnh vực ưu tiên, thì ưu tiên theo cách nào? áp dụng cơ chế nào vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể, khiến các tổ chức tín dụng khó chủ động giảm lãi suất cho vay", TS. Nguyễn Quốc Hùng đặt vấn đề.
Về năng lực thẩm định dự án xanh cũng còn hạn chế do thiếu các tổ chức tư vấn và chuyên gia trong nước về đánh giá môi trường – xã hội. Nhiều ngân hàng buộc phải thuê chuyên gia quốc tế với chi phí cao, trong khi việc xây dựng bộ tiêu chí nội bộ và khung quản lý rủi ro chủ yếu do chính các tổ chức tín dụng tự bỏ kinh phí thực hiện. Mặc dù vậy, TS. Nguyễn Quốc Hùng cũng ghi nhận, có nhiều ngân hàng như Agribank, BIDV, Vietinbank, Techcombank, TPBank, LPbank, ABbank,... đã chủ động xây dựng tiêu chí nội bộ để định hướng đầu tư.
TS. Nguyễn Quốc Hùng nhấn mạnh: "Thực tế cho thấy, số lượng doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này hiện chưa nhiều. Cơ chế, chính sách khuyến khích còn chưa rõ ràng, chưa cụ thể, khiến doanh nghiệp không yên tâm đầu tư do không thể xác định được hiệu quả lâu dài. Trong bối cảnh đó, các ngân hàng cũng không thể mạnh dạn đầu tư tín dụng vào lĩnh vực xanh nếu không bảo đảm khả năng thu hồi nợ. Đây là một trong những khó khăn mang tính căn bản".
 |
| Quang cảnh tại diễn đàn. |
Từ thực tiễn, TS. Nguyễn Quốc Hùng nêu kiến nghị: Cần nghiên cứu xây dựng cơ chế đánh giá và xếp hạng ưu tiên đối với các tổ chức tín dụng có dư nợ tín dụng xanh; xem xét dành một nguồn lực tái cấp vốn phù hợp cho tín dụng xanh trên cơ sở Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg; đồng thời đẩy mạnh đào tạo, nâng cao năng lực cho cán bộ ngân hàng trong lĩnh vực ESG.
TS. Nguyễn Quốc Hùng cũng đề xuất: Nghiên cứu thành lập quỹ bảo lãnh tín dụng xanh theo mô hình hợp tác công – tư, sớm vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon, đồng thời xem xét chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp không chỉ đối với doanh nghiệp triển khai dự án xanh, mà cả đối với các tổ chức tín dụng cho vay trong lĩnh vực ESG.
"Tăng trưởng xanh là bài toán tổng thể, liên ngành. Chỉ khi khung pháp lý được hoàn thiện, chính sách đủ rõ ràng và ổn định, các ngân hàng mới có thể yên tâm phân bổ nguồn lực. Qua đó, sẽ giúp tăng trưởng xanh và kinh tế xanh thực sự trở thành nền tảng cho tăng trưởng bền vững của Việt Nam trong giai đoạn tới". - TS. Nguyễn Quốc Hùng bày tỏ chia sẻ.
Các ý kiến, kiến nghị tại hội thảo sẽ được tổng hợp, phản ánh tới các cơ quan hoạch định chính sách. Với mục tiêu góp phần thúc đẩy thị trường tín dụng phát triển theo hướng ổn định, hiệu quả và bền vững, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, không chỉ trong năm 2026 mà cho nhiều năm tiếp theo.