Không ai cố tình dạy con tiêu tiền quá tay, nhưng có những thói quen trong cách nuôi dạy con vào tư duy chi tiêu trước nghĩ sau. Lớn lên đi làm rồi, nhóm này rất dễ mất kiểm soát tài chính, thiếu kỹ năng tiết kiệm và luôn cảm thấy “không hiểu sao mình kiếm được tiền mà không giữ được”.
Dưới đây là 4 kiểu cha mẹ vô tình đẩy con vào vòng xoáy tiêu tiền nhiều hơn kiếm tiền.
1. Cho con tiêu thoải mái vì nghĩ “con còn nhỏ, tội gì phải tính toán”
Trẻ lớn lên trong môi trường muốn gì có nấy hiếm khi hiểu giá trị của đồng tiền. Không có khái niệm giới hạn nghĩa là không có khái niệm kế hoạch. Khi trưởng thành, họ dễ tiêu theo cảm xúc, khó kiềm chế trước mua sắm và quen với kiểu “tự thưởng” dù thu nhập không cho phép.
2. Không dạy con lập ngân sách từ nhỏ
Cha mẹ thường đưa tiền tiêu vặt nhưng không hướng dẫn cách quản lý. Kết quả là trẻ coi tiền như dòng chảy vô hạn: có bao nhiêu xài hết bấy nhiêu. Trong khi kỹ năng lập ngân sách đơn giản như chia tiền cho nhu cầu, tiết kiệm, sở thích lại là nền tảng để lớn lên không vướng nợ và biết kiểm soát dòng tiền.
3. Không dạy ranh giới giữa “cần” và “muốn”
Nhiều đứa trẻ chỉ biết rằng mình muốn thứ gì đó, chứ không biết nó có thật sự cần thiết hay không. Khi ra đời, ranh giới đó mờ hơn nữa: sắm đồ công nghệ mới, đổi xe, tụ tập… đều được coi là “cần cho cuộc sống”. Thiếu khả năng phân biệt nhu cầu thực sự khiến con dễ rơi vào tình trạng chi tiêu vượt thu nhập.
4. Xem việc con đòi hỏi là chuyện bình thường
Nếu cha mẹ luôn chiều theo mọi yêu cầu từ ăn món yêu thích đến mua món đồ không hợp lý, trẻ sẽ mặc định rằng mong muốn của mình luôn phải được đáp ứng. Lớn lên, họ dễ có kỳ vọng tài chính cao hơn năng lực kiếm tiền, dẫn đến tiêu xài quá đà, không biết cân nhắc thiệt hơn và khó tự chịu trách nhiệm cho quyết định của mình.
Dạy con tiêu tiền đúng cách không phải là cấm đoán, mà là tạo ra tư duy rõ ràng về giá trị, giới hạn và trách nhiệm. Một đứa trẻ hiểu tiền đến từ đâu, xài như thế nào và vì sao phải lựa chọn, lớn lên sẽ ít khi rơi vào cảnh “tiêu như nước, tiền thì chẳng đọng lại”.
Hà Nguyên