Thứ Ba, 17/11/2026 06:27 (GMT+7)

Tết đến gần: Kiểm soát bánh kẹo, nước ngọt và nguy cơ tăng cân ở trẻ

(SKTE) - Tết Nguyên đán là dịp sum họp, đoàn viên, cũng là thời điểm trẻ em được tiếp xúc nhiều hơn với bánh kẹo, nước ngọt và những món ăn giàu năng lượng. Trong không khí vui xuân, việc ăn uống thiếu cân đối, giảm vận động và thay đổi giờ giấc sinh hoạt có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ. Điều quan trọng không phải là hạn chế niềm vui ngày Tết, mà là giúp trẻ hình thành thói quen dinh dưỡng hợp lý và duy trì lối sống lành mạnh.
Ảnh đại diện tin bài

Bánh kẹo, nước ngọt và những nguy cơ dinh dưỡng ngày Tết

Trong văn hóa gia đình Việt Nam, bánh mứt, kẹo ngọt và nước giải khát thường hiện diện trên bàn tiếp khách mỗi dịp Tết. Trẻ em được người lớn mời bánh kẹo như một cách thể hiện sự quan tâm, yêu thương. Tuy nhiên, khi việc ăn uống diễn ra nhiều lần trong ngày, lượng đường và năng lượng trẻ tiếp nhận có thể vượt quá nhu cầu thực tế.

Đáng chú ý, trẻ không chỉ tiêu thụ đường từ bánh kẹo mà còn từ nước ngọt có gas, trà đóng chai, nước trái cây pha đường và nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn. Những sản phẩm này hấp dẫn nhờ hương vị, màu sắc và sự tiện lợi, nhưng thường cung cấp nhiều năng lượng trong khi giá trị dinh dưỡng hạn chế.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lượng đường tự do trong khẩu phần của cả người lớn và trẻ em nên được giới hạn dưới 10% tổng năng lượng hằng ngày; giảm xuống dưới 5% có thể mang lại thêm lợi ích sức khỏe. Đường tự do bao gồm đường bổ sung vào thực phẩm, đồ uống và đường có trong mật ong, siro, nước ép trái cây. Khuyến nghị này không áp dụng tương tự đối với đường tự nhiên trong trái cây nguyên quả và sữa không thêm đường.

 

Vấn đề không nằm ở một vài chiếc bánh hay viên kẹo trong ngày Tết, mà ở tần suất sử dụng và sự mất cân đối của khẩu phần. Khi trẻ thường xuyên ăn vặt trước bữa chính, cảm giác no tạm thời có thể khiến trẻ giảm tiêu thụ những thực phẩm cần thiết như thịt, cá, trứng, rau xanh và trái cây.

Đặc biệt, nước ngọt có thể làm tăng đáng kể lượng đường tiêu thụ mà không tạo cảm giác no tương ứng. Nếu sử dụng thường xuyên, đồ uống có đường góp phần làm gia tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và sâu răng.

Bên cạnh chế độ ăn uống, kỳ nghỉ Tết thường kéo theo những thay đổi về sinh hoạt. Trẻ có thể thức khuya, dậy muộn, dành nhiều thời gian sử dụng điện thoại, xem tivi hoặc chơi trò chơi điện tử. Khi lượng vận động giảm trong khi năng lượng từ thực phẩm tăng lên, nguy cơ mất cân đối năng lượng cũng lớn hơn.

Tuy nhiên, không nên đồng nhất việc trẻ tăng cân trong vài ngày Tết với tình trạng béo phì. Cân nặng có thể dao động do lượng thức ăn, nước và thay đổi sinh hoạt. Điều cần quan tâm là xu hướng tăng cân kéo dài, chất lượng khẩu phần và những thói quen không lành mạnh được duy trì sau kỳ nghỉ.

Từ góc độ y tế dự phòng, kiểm soát dinh dưỡng ngày Tết không chỉ nhằm hạn chế nguy cơ tăng cân trước mắt mà còn góp phần hình thành nhận thức và hành vi ăn uống tích cực cho trẻ trong quá trình trưởng thành.

Giúp trẻ vui Tết lành mạnh từ thói quen của gia đình

Trong chăm sóc dinh dưỡng trẻ em, một trong những sai lầm thường gặp là lựa chọn giữa hai thái cực: cho trẻ ăn uống hoàn toàn tự do hoặc kiểm soát quá nghiêm ngặt. Cả hai cách tiếp cận đều có thể ảnh hưởng đến việc hình thành hành vi ăn uống lành mạnh.

Đối với trẻ nhỏ, sự yêu thích đồ ngọt là điều dễ hiểu. Việc cấm đoán tuyệt đối, trách mắng hoặc thường xuyên nhắc đến cân nặng có thể khiến trẻ hình thành tâm lý tiêu cực với thực phẩm và hình ảnh cơ thể.

Thay vì áp đặt, gia đình nên xây dựng những nguyên tắc đơn giản, nhất quán và phù hợp độ tuổi. Trẻ vẫn có thể thưởng thức bánh kẹo ngày Tết, nhưng với lượng vừa phải, vào thời điểm thích hợp và không thay thế bữa ăn chính.

 

Bữa ăn gia đình cần duy trì sự cân đối giữa các nhóm thực phẩm gồm chất đạm, tinh bột, chất béo, rau xanh và trái cây. Những món ăn truyền thống như bánh chưng, bánh tét, thịt kho hay giò chả vẫn có thể xuất hiện trong khẩu phần, nhưng cần kết hợp hợp lý để tránh dư thừa năng lượng, chất béo và muối.

Đối với đồ uống, nước lọc nên là lựa chọn thường xuyên. Sữa không thêm đường có thể được sử dụng phù hợp với độ tuổi và nhu cầu dinh dưỡng. Trái cây nguyên quả thường có lợi thế hơn nước ép nhờ cung cấp chất xơ, hỗ trợ cảm giác no và giúp trẻ hình thành thói quen ăn uống đa dạng.

Một giải pháp thiết thực là điều chỉnh cách chuẩn bị bàn bánh mứt ngày Tết. Thay vì bày quá nhiều bánh kẹo, nước ngọt trong tầm tay trẻ, gia đình có thể bổ sung trái cây tươi, những món ăn nhẹ phù hợp và chia khẩu phần bánh kẹo thành lượng nhỏ.

Với trẻ dưới hai tuổi, nên tránh thực phẩm và đồ uống có đường bổ sung. Đối với trẻ lớn hơn, cha mẹ có thể hướng dẫn cách đọc nhãn dinh dưỡng, nhận biết lượng đường và lựa chọn thực phẩm phù hợp.

Quan trọng hơn, người lớn cần làm gương. Nếu cha mẹ thường xuyên uống nước ngọt, ăn vặt liên tục hoặc bỏ bữa chính, việc yêu cầu trẻ duy trì chế độ ăn uống khoa học sẽ khó đạt hiệu quả. Dinh dưỡng lành mạnh được hình thành từ môi trường sinh hoạt và hành vi của cả gia đình, không chỉ từ những lời nhắc nhở.

Bên cạnh ăn uống, gia đình cần duy trì giờ ngủ tương đối ổn định và khuyến khích trẻ vận động. Những hoạt động như đi bộ, đạp xe, vui chơi ngoài trời, cùng cha mẹ đi chợ hoa, trang trí nhà cửa hoặc tham gia trò chơi truyền thống vừa giúp trẻ vận động, vừa tăng cường giao tiếp và gắn kết gia đình.

 

Đối với trẻ đang thừa cân hoặc có nguy cơ béo phì, việc chăm sóc cần dựa trên đánh giá tăng trưởng theo tuổi và giới. Phụ huynh không nên tự ý áp dụng chế độ nhịn ăn, giảm cân cấp tốc hoặc sử dụng sản phẩm hỗ trợ giảm cân. Khi cần thiết, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Đặc biệt, không nên biến cân nặng thành chủ đề nhận xét trong những cuộc gặp mặt gia đình. Những lời bình luận về ngoại hình, dù xuất phát từ sự quan tâm, vẫn có thể ảnh hưởng đến lòng tự tin và cách trẻ nhìn nhận cơ thể mình.

Ở góc độ sức khỏe cộng đồng, phòng ngừa thừa cân, béo phì không chỉ phụ thuộc vào một kỳ nghỉ mà cần sự phối hợp lâu dài giữa gia đình, nhà trường và môi trường xã hội. Khi trẻ được tiếp cận thực phẩm lành mạnh, có cơ hội vận động và được hướng dẫn lựa chọn phù hợp, những hành vi tích cực sẽ dần trở thành thói quen.

Một mùa Tết khỏe mạnh không có nghĩa là trẻ phải từ chối mọi món ăn yêu thích, mà là biết thưởng thức có chừng mực, duy trì sinh hoạt cân đối và tận hưởng niềm vui sum họp. Giá trị lâu dài của giáo dục dinh dưỡng không chỉ nằm ở việc kiểm soát lượng đường hay cân nặng trong vài ngày Tết, mà ở khả năng giúp trẻ hình thành ý thức chăm sóc sức khỏe từ những lựa chọn giản dị trong đời sống hằng ngày.

TS. Nguyễn Chí Tân

Phó Chủ tịch Hội Khoa học Sức khỏe Thành phố Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hội đồng thành viên – Giám đốc Phòng khám đa khoa Thuận Kiều

Chủ tịch Hội đồng Quản trị, Trung tâm xét nghiệm, chẩn đoán y khoa HanhphucLab
Cảnh giác cúm mùa, chớ nhầm lẫn với cảm lạnh
Cảnh giác cúm mùa, chớ nhầm lẫn với cảm lạnh

(SKTE) - Cúm mùa và cảm lạnh có nhiều triệu chứng hô hấp tương đồng nhưng mức độ nguy hiểm lại hoàn toàn khác biệt. Việc nhận biết sớm dấu hiệu cúm giúp cha mẹ tận dụng "thời điểm vàng" trong điều trị, ngăn ngừa các biến chứng đường hô hấp ở trẻ nhỏ.

Bác sĩ chuyên khoa về tuyến xã, sẵn sàng khám bệnh tại nhà
Bác sĩ chuyên khoa về tuyến xã, sẵn sàng khám bệnh tại nhà

(SKTE) - Sau hai tuần triển khai đưa bác sĩ chuyên ngành y học cổ truyền luân phiên về các trạm y tế tuyến xã, TP.HCM đã ghi nhận gần 1.800 lượt người dân đến thăm khám, từng bước khôi phục niềm tin của cộng đồng vào mạng lưới y tế cơ sở.

Doanh nghiệp và y tế cơ sở Kiến tạo mạng lưới chăm sóc sức khỏe người lao động
Doanh nghiệp và y tế cơ sở: Kiến tạo mạng lưới chăm sóc sức khỏe người lao động

(SKTE) - Trong bối cảnh TP.HCM đẩy mạnh chương trình khám sức khỏe toàn dân, việc kết nối doanh nghiệp với hệ thống y tế cơ sở đang mở ra hướng tiếp cận thiết thực trong chăm sóc sức khỏe người lao động. Sự phối hợp này không chỉ tạo thuận lợi cho hoạt động khám định kỳ mà còn góp phần phát hiện sớm bệnh tật, quản lý nguy cơ sức khỏe và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Tôn sư trọng đạo trong xã hội hiện đại Giữ gìn giá trị truyền thống bằng sự thấu hiểu
Tôn sư trọng đạo trong xã hội hiện đại: Giữ gìn giá trị truyền thống bằng sự thấu hiểu

(SKTE) - Tôn sư trọng đạo từ lâu đã trở thành nét đẹp trong văn hóa Việt Nam, thể hiện thái độ trân trọng tri thức và những người góp phần vun đắp nhân cách con người. Trong xã hội hiện đại, khi phương thức giáo dục và mối quan hệ giữa giáo viên với học sinh có nhiều thay đổi, truyền thống ấy vẫn mang ý nghĩa sâu sắc. Điều cần quan tâm là làm thế nào để những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ tiếp tục hiện diện một cách tự nhiên, phù hợp với đời sống hôm nay.

Ưu tiên dự phòng và phát hiện sớm bệnh phổi
Ưu tiên dự phòng và phát hiện sớm bệnh phổi

(SKTE) - Nhằm giảm gánh nặng từ ung thư và các bệnh hô hấp mạn tính, ngành y tế đang đẩy mạnh chiến lược chuyển đổi từ tư duy chờ điều trị sang chủ động sàng lọc, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe liên tục.

Tai biến mạch máu não và những yếu tố nguy cơ cần kiểm soát từ sớm
Tai biến mạch máu não và những yếu tố nguy cơ cần kiểm soát từ sớm

Tai biến mạch máu não có thể xảy ra bất ngờ, nhưng phía sau biến cố thường là nhiều yếu tố nguy cơ đã âm thầm tích lũy trong thời gian dài. Tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, bệnh tim mạch hay lối sống thiếu khoa học đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe hệ mạch. Nhận diện và kiểm soát những yếu tố này từ sớm là bước quan trọng để chủ động giảm nguy cơ tai biến, đặc biệt là tai biến do tắc mạch.

Thoát khỏi ám ảnh cứ muốn đi vệ sinh vì bàng quang tăng hoạt, tìm lại giấc ngủ trọn vẹn
Thoát khỏi ám ảnh "cứ muốn đi vệ sinh" vì bàng quang tăng hoạt, tìm lại giấc ngủ trọn vẹn

(SKTE) - Không ít bệnh nhân nữ đến các phòng khám chuyên khoa trong trạng thái kiệt quệ, thiếu ngủ, lo âu. Họ mang theo nỗi niềm khó mở lời: cơn buồn tiểu cứ chực chờ ập đến bất cứ lúc nào, giấc ngủ ngon bị gián đoạn; những chuyến đi xa hay các cuộc họp dài trở thành cực hình vì tình trạng bàng quang tăng hoạt

Sức khỏe tinh thần của giáo viên và những giá trị phía sau mỗi giờ học
Sức khỏe tinh thần của giáo viên và những giá trị phía sau mỗi giờ học

(SKTE) - Phía sau mỗi giờ lên lớp là những công việc, trách nhiệm và áp lực không phải lúc nào cũng dễ nhận thấy. Giáo viên không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn phải duy trì sự kiên nhẫn, khả năng thấu hiểu và cân bằng cảm xúc trong quá trình giảng dạy. Quan tâm đến sức khỏe tinh thần của giáo viên vì thế không đơn thuần là chăm lo cho một nghề nghiệp, mà còn góp phần xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh và tạo điều kiện để học sinh phát triển toàn diện.

Logo Tạp chí Sức khỏe trẻ em
© Bản quyền 2024 Sức khỏe Trẻ em
Hotline: Hà Nội - (024) 37 765 156 / TP HCM - 0936813116