Bữa ăn học đường đang "bỏ quên" chiều cao của trẻ
Phát biểu tại một hội thảo mới đây, khi phân tích về vai trò của dinh dưỡng trong chăm sóc sức khỏe học đường, TS.BS Trương Hồng Sơn - Phó Tổng thư ký Tổng Hội Y học Việt Nam - Viện trưởng Viện Y học Ứng dụng Việt Nam cho biết: bữa ăn học đường hiện nay chưa thực sự chú trọng đến mục tiêu phát triển chiều cao cho trẻ.
Khẩu phần ăn dành cho học sinh hiện nay vẫn đang được tổ chức tương tự như khẩu phần ăn dành cho công nhân tại các nhà máy. Trong khi đó, nhu cầu dinh dưỡng của học sinh cần đáp ứng theo độ tuổi để phát triển chiều cao và thể chất. Bởi sau giai đoạn mang thai của người mẹ, lứa tuổi học sinh chính là thời điểm trẻ có tốc độ tăng trưởng và phát triển chiều cao.
Điều này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục rà soát, tư vấn và xây dựng khẩu phần phù hợp, gắn dinh dưỡng với vận động, giấc ngủ và quá trình phát triển thể chất toàn diện của học sinh. Cần xây dựng thói quen ăn giảm muối, giảm đường, thực đơn theo mùa tại địa phương sẵn có.
Theo TS.BS Trương Hồng Sơn, Việt Nam đứng thứ 153 trong 201 quốc gia và vùng lãnh thổ về chiều cao trung bình, trong đó nam giới thấp hơn khoảng 3 cm so với trung bình toàn cầu.
TS.BS Trương Hồng Sơn phân tích, theo kết quả Tổng điều tra Dinh dưỡng Quốc gia giai đoạn 2019-2020 do Viện Dinh dưỡng và Cục Thống kê triển khai, chiều cao trung bình của nam giới Việt Nam hiện đạt 168,1 cm; nữ giới đạt 156,2 cm. So với các nước Đông Nam Á, chiều cao của người Việt xếp sau Singapore, Malaysia và Thái Lan.
Theo Bảng thống kê chiều cao trung bình của các quốc gia trên thế giới dựa trên nghiên cứu của NCD Risk Factor Collaboration, chiều cao người Việt đứng thứ 153 trên tổng số 201 quốc gia và vùng lãnh thổ. Hiện, chiều cao trung bình của nam giới trên toàn cầu khoảng 171 cm, như vậy nam giới Việt Nam thấp hơn 3 cm so với trung bình thế giới.
Đồng quan điểm, PGS.TS Nguyễn Quang Dũng, Chủ nhiệm bộ môn Dinh dưỡng, Trường Đại học Y Hà Nội, chia sẻ: Bữa ăn học đường hiện mới dừng ở việc ăn no đảm bảo an toàn thực phẩm, không xảy ra ngộ độc mà bỏ quên phát triển chiều cao cho trẻ. Việc xây dựng bữa ăn cho học sinh cần được tính toán khoa học, thay vì chỉ quan tâm đến việc trẻ ăn no.
PGS.TS Nguyễn Quang Dũng cho rằng: khẩu phần ăn học sinh cần được tính toán dựa trên năng lượng, protein, chất béo, carbohydrate, vitamin và khoáng chất. Thực đơn cần bảo đảm các axit amin thiết yếu, cân đối giữa nguồn đạm động vật và thực vật cùng các nhóm thực phẩm khác. Đặc biệt, nhu cầu dinh dưỡng của trẻ không hoàn toàn giống nhau giữa các khu vực. Chẳng hạn, việc lựa chọn loại sữa, lượng sữa mỗi ngày cần phù hợp với nhu cầu của từng nhóm trẻ. Thực tế, nhiều trẻ đang đối mặt với tình trạng thừa cân, béo phì.
Do đó, theo PGS Dũng, cần có chiến lược tính toán khẩu phần phù hợp với học sinh ở từng khu vực, dựa trên nhu cầu năng lượng và dinh dưỡng thực tế.
Một vấn đề khác được PGS Dũng lưu ý là giáo dục dinh dưỡng cho trẻ. Trẻ cần được biết tại sao phải ăn đa dạng thực phẩm, vì sao cần ăn rau. Thực tế, hiện rất nhiều trẻ không thích ăn rau, dẫn đến khẩu phần ăn thiếu chất xơ. Trong khi đó, chất xơ có vai trò quan trọng đối với việc kiểm soát mỡ máu, đường huyết và cân nặng.
"Các trường có thể tổ chức các buổi sinh hoạt ngoại khóa để chuyên gia giáo dục về dinh dưỡng cho học sinh hàng tuần và sau buổi giáo dục sẽ tổ chức các Food Toure trải nghiệm cho học sinh" - ông Dũng nhấn mạnh.
Tăng cường đảm bảo an toàn thực phẩm trong cơ sở giáo dục
Ngày 14/8, Thủ tướng ban hành Chỉ thị tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm trong cơ sở giáo dục, yêu cầu các trường công khai thông tin bữa ăn học sinh với phụ huynh thông qua nhiều hình thức như bảng tin, website, ứng dụng công nghệ, nhóm liên lạc trực tuyến. Việc này nhằm giúp phụ huynh có cơ sở theo dõi, giám sát bữa ăn bán trú của học sinh tại trường.
Người đứng đầu Chính phủ giao các tỉnh thành phân công lãnh đạo và nhân viên y tế trường học trực tiếp giám sát, kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm, suất ăn đưa vào trường học; đảm bảo chất lượng bữa ăn, đúng thực đơn, đủ định lượng dinh dưỡng theo tiêu chuẩn. Các trường phải tiếp nhận và xử lý phản ánh của phụ huynh trong vòng 24 giờ.
Thủ tướng yêu cầu các trường tạo điều kiện để Ban đại diện cha mẹ học sinh tham gia giám sát nguồn thực phẩm, quá trình chia suất ăn, kiểm chứng và đánh giá chất lượng bữa ăn cùng giáo viên, học sinh. Những trường đủ điều kiện cần test nhanh các nhóm nguyên liệu, thực phẩm nguy cơ cao và kiểm tra khu vực chế biến. Trường hợp sử dụng suất ăn từ bên ngoài, Ban đại diện cha mẹ học sinh có thể đề nghị lãnh đạo trường tổ chức đoàn kiểm tra trực tiếp tại nơi chế biến của đơn vị cung cấp.
Bộ Y tế được giao phân công cán bộ quản lý an toàn thực phẩm trường học, từ dịch vụ cung cấp thực phẩm, suất ăn, tổ chức và hoạt động nhà ăn, bếp ăn tập thể, căng-tin. Phương châm là rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả; chấm dứt tình trạng chồng chéo, đùn đẩy trách nhiệm.
Lãnh đạo Chính phủ lưu ý bổ sung chế tài xử lý vi phạm với người đứng đầu cơ quan quản lý y tế địa phương và lãnh đạo trường học thiếu trách nhiệm, để xảy ra ngộ độc thực phẩm.
Bộ Công an chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ đấu tranh xử lý các hành vi thiếu trách nhiệm trong quản lý an toàn thực phẩm, "cắt xén" khẩu phần, suất ăn học đường. Bộ xử lý một số vụ việc mang tính "cảnh tỉnh" và ứng dụng công nghệ thông tin để tiếp nhận tin báo về tội phạm lĩnh vực này qua đường dây nóng, zalo OA an ninh, VNeID.