(SKTE) - Thuốc tránh thai nội tiết là biện pháp kế hoạch hóa gia đình phổ biến, nhưng việc sử dụng sai cách hoặc lạm dụng có thể dẫn đến những biến chứng tim mạch nghiêm trọng. Đáng chú ý nhất là nguy cơ hình thành cục máu đông gây thuyên tắc phổi, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người dùng.
Các loại thuốc tránh thai đường uống, đặc biệt là nhóm thuốc tránh thai kết hợp chứa thành phần hormone estrogen và progestin, mang lại hiệu quả ngừa thai cao. Tuy nhiên, theo ghi nhận của y văn thế giới, một trong những rủi ro lớn nhất của việc tự ý sử dụng nhóm thuốc này là làm gia tăng nguy cơ huyết khối tĩnh mạch (cục máu đông).
Về mặt cơ chế bệnh sinh, nồng độ estrogen dung nạp từ thuốc có thể làm biến đổi các yếu tố đông máu trong cơ thể, khiến máu dễ kết dính hơn bình thường. Cục máu đông thường khởi phát âm thầm tại các tĩnh mạch sâu vùng cẳng chân, đùi hoặc bẹn. Mối nguy hiểm thực sự xảy ra khi các cục máu đông này bong ra, di chuyển theo hệ tuần hoàn lên phổi và gây tắc nghẽn động mạch phổi (thuyên tắc phổi). Đây là một tình trạng cấp cứu y khoa khẩn cấp, có thể dẫn đến suy hô hấp, suy tim phải cấp tính và tử vong nhanh chóng nếu không được can thiệp kịp thời.
Nguy cơ hình thành huyết khối không xuất hiện đồng đều ở mọi phụ nữ mà tăng vọt ở những nhóm có yếu tố rủi ro nền. Các thống kê y tế chỉ ra rằng, tỷ lệ biến chứng đặc biệt cao ở phụ nữ trên 35 tuổi có thói quen hút thuốc lá, người thừa cân, béo phì, hoặc người có tiền sử gia đình mắc các bệnh lý rối loạn đông máu. Bên cạnh đó, những người phải bất động trong thời gian dài (như bệnh nhân sau phẫu thuật lớn, phụ nữ sau sinh) khi dùng thuốc cũng đối mặt với nguy cơ thuyên tắc cao hơn.
Thực tế hiện nay, nhiều phụ nữ vẫn có thói quen tự ý mua thuốc tránh thai tại các nhà thuốc mà không qua bước sàng lọc sức khỏe. Sự lạm dụng, dùng thuốc kéo dài không có kiểm soát và thiếu hiểu biết về tiền sử bệnh lý cá nhân đã vô tình biến một loại thuốc kiểm soát sinh sản thành rủi ro tiềm ẩn.
Để bảo đảm an toàn, các chuyên gia y tế khuyến cáo nữ giới cần được thăm khám lâm sàng và đánh giá tổng quát các yếu tố nguy cơ tim mạch trước khi được kê đơn thuốc tránh thai nội tiết. Trong quá trình sử dụng, nếu cơ thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sưng đau bất thường ở một bên bắp chân, khó thở đột ngột, đau tức ngực dữ dội hoặc ho ra máu, người dùng cần ngừng thuốc ngay lập tức và đến các cơ sở y tế tuyến chuyên khoa để được cấp cứu. Việc lựa chọn phương pháp ngừa thai cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ nhằm đạt hiệu quả tối ưu và loại trừ các tai biến y khoa đáng tiếc.
Hương Quỳnh