Tiêu chảy làm giảm khả năng hấp thu dưỡng chất của hệ tiêu hóa. Đứng trước tình trạng này, một sai lầm phổ biến của nhiều phụ huynh là bắt trẻ kiêng khem gắt gao, ăn giảm đi hoặc thậm chí nhịn ăn, nhịn bú để "ruột được nghỉ ngơi".
Theo các chuyên gia từ Bệnh viện Nhi Trung ương, nguyên tắc cốt lõi trong chăm sóc dinh dưỡng khi trẻ mắc tiêu chảy là không giảm khẩu phần ăn. Việc cắt giảm dinh dưỡng trong giai đoạn này sẽ khiến cơ thể trẻ suy kiệt, không đủ sức đề kháng để chống lại tác nhân gây bệnh. Thay vào đó, phụ huynh cần tiếp tục duy trì chế độ ăn và nhanh chóng giúp trẻ làm quen lại với thức ăn đa dạng bình thường.
Ưu tiên hàng đầu khi trẻ bị tiêu chảy là bù nước và điện giải đúng cách. Tổ chức y tế khuyến cáo sử dụng dung dịch Oresol theo đúng tỷ lệ pha trên hướng dẫn sử dụng (thường là 1 gói pha với 200ml hoặc 1000ml nước đun sôi để nguội). Cho trẻ uống từ từ từng thìa hoặc từng ngụm nhỏ, và lưu ý dung dịch đã pha chỉ được sử dụng trong vòng 24 giờ.
 |
| Thức ăn mềm, lỏng như cháo thịt băm nấu cùng cà rốt được ninh nhừ giúp giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa, hỗ trợ trẻ hấp thu dinh dưỡng tối ưu trong giai đoạn mắc bệnh tiêu chảy. |
Về chế độ ăn, cần dựa vào độ tuổi để có sự điều chỉnh phù hợp:
- Với trẻ dưới 6 tháng tuổi: Cần tiếp tục cho bú sữa mẹ bình thường và tăng số cữ bú. Sữa mẹ được hệ tiêu hóa dung nạp rất tốt ngay cả khi đang bị tiêu chảy. Nếu trẻ dùng sữa công thức, vẫn duy trì loại sữa cũ nhưng chia nhỏ làm nhiều bữa, cho ăn ít nhất 3 giờ một lần.
- Với trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên: Chế độ ăn cần được chế biến dưới dạng mềm, lỏng, dễ tiêu hóa như cháo, súp, cơm nát. Thức ăn phải được nấu kỹ, đảm bảo vệ sinh và cho ăn ngay sau khi nấu. Nên chia nhỏ bữa ăn trong ngày để tránh khối lượng thức ăn lớn gây kích thích ruột. Đặc biệt, sau khi trẻ khỏi bệnh, theo khuyến cáo nên tăng thêm 1 bữa/ngày trong khoảng 2 tuần để đảm bảo trẻ phục hồi cân nặng.
Danh sách thực phẩm: Nên bổ sung và Cần tránh
Dựa trên phác đồ dinh dưỡng nhi khoa, phụ huynh có thể tham khảo việc lựa chọn thực phẩm như sau:
Nhóm thực phẩm nên dùng:
- Tinh bột dễ tiêu: Gạo trắng, khoai tây.
- Nguồn đạm: Thịt gà, thịt lợn nạc, thịt bò.
- Vitamin và khoáng chất: Cà rốt, bí đỏ, các loại rau xanh mềm, chuối, táo.
- Các sản phẩm bổ sung: Sữa chua, dầu thực vật (giúp tăng năng lượng trong khẩu phần). Sữa công thức giảm đường lactose chỉ nên sử dụng khi có sự tư vấn và chỉ định từ bác sĩ.
Nhóm thực phẩm cần kiêng khem:
- Thức ăn chứa nhiều đường và chất béo: Các loại đồ ngọt, thức ăn nhiều dầu mỡ có thể làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, gây ra tình trạng kém hấp thu và chướng bụng.
- Đồ uống công nghiệp: Nước ngọt có ga, các loại nước giải khát đóng chai.
- Thực phẩm giàu chất xơ không tan và khó tiêu: Các loại rau thô (măng, rau cần), hoặc các loại hạt tinh bột nguyên vỏ (ngô, đỗ) vì chúng tạo thêm gánh nặng cho hệ tiêu hóa đang suy yếu.
Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò như một liệu pháp hỗ trợ đắc lực tại nhà. Tuy nhiên, các thông tin trên không thay thế cho phác đồ điều trị y khoa. Khi trẻ có các dấu hiệu chuyển nặng như khát nước dữ dội, lừ đừ, nôn trớ nhiều hoặc tiêu chảy kéo dài, phụ huynh cần đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc cầm tiêu chảy khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên môn.