Chiều 24/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tiến hành cho ý kiến bước đầu về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Vấn đề trọng tâm được đưa ra thảo luận là việc giải quyết những điểm nghẽn trong phân định chức năng quản lý nhà nước giữa các bộ, ngành và giữa trung ương với địa phương.
Sau hơn 15 năm thi hành, Luật An toàn thực phẩm hiện hành đã bộc lộ một số bất cập so với thực tiễn. Trước yêu cầu cấp thiết về việc bảo vệ sức khỏe người dân, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị dự thảo luật cần hướng tới một hệ thống xuyên suốt, thể hiện rõ 3 chuyển đổi lớn trong phương thức quản lý:
 |
| Toàn cảnh Phiên họp của UBTVQH chiều 24/9. Ảnh: Media Quốc hội |
Thứ nhất, chuyển từ quản lý phân tán sang một đầu mối, hình thành một chuỗi quản lý thống nhất và chịu trách nhiệm đến cùng.
Thứ hai, chuyển từ quản lý thủ tục sang quản lý theo nguy cơ và kết quả. Đây được coi là "xương sống" của luật mới. Theo đó, hệ thống sẽ phân định rõ nhóm sản phẩm cần Nhà nước "tiền kiểm" (các sản phẩm có nguy cơ cao như sữa bột trẻ em, thực phẩm bảo vệ sức khỏe) và nhóm sản phẩm thông thường để doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm và cơ quan chức năng tiến hành "hậu kiểm".
Thứ ba, chuyển từ kiểm tra thủ công sang quản trị bằng dữ liệu số và truy xuất theo chuỗi. Dữ liệu sẽ áp dụng nguyên tắc "một lần khai báo, nhiều lần sử dụng", đảm bảo tính kết nối liên thông nhưng vẫn phải bảo vệ nghiêm ngặt bí mật kinh doanh và công thức sản phẩm của doanh nghiệp.
 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Ảnh: Media Quốc hội |
Về định hướng thực thi, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh nguyên tắc: "Không lấy an toàn thực phẩm làm lý do để phục hồi cơ chế xin - cho, nhưng cũng không lấy cải cách thủ tục làm lý do để hạ chuẩn an toàn".
Theo yêu cầu này, mọi chính sách có tính chất can thiệp trực tiếp vào sản phẩm và sức khỏe cộng đồng đều phải được xây dựng dựa trên nền tảng bằng chứng khoa học, dịch tễ học và đánh giá rủi ro cụ thể. Bên cạnh đó, công tác hậu kiểm phải đủ mạnh nhưng được kiểm soát chặt chẽ, tập trung vào cơ sở và mẫu sản phẩm lưu hành trên thị trường, tuyệt đối không biến hậu kiểm thành "tiền kiểm ngầm". Khi có sự cố ngộ độc, ngành y tế cần nhanh chóng xác định nguyên nhân để có biện pháp can thiệp hiệu quả.
Việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm trong giai đoạn hiện nay hướng tới ba mục tiêu cốt lõi: Đảm bảo thực phẩm an toàn tuyệt đối khi đến tay người tiêu dùng; giảm bớt thủ tục hành chính cho các doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt; và nâng cao năng lực truy xuất nguồn gốc, xử lý trách nhiệm nhanh chóng, chuẩn xác khi xảy ra sự cố y tế công cộng.