Nhiệt độ giảm sâu tác động trực tiếp lên hệ tim mạch theo cơ chế vật lý. BSCKII. Nguyễn Tiến Dũng giải thích, khi gặp lạnh, cơ thể sẽ tự động co mạch máu ngoại vi để giữ nhiệt. Phản xạ này khiến lòng mạch hẹp lại, áp lực dòng máu tăng vọt dẫn đến tăng huyết áp kịch phát. Đây là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây vỡ mạch máu não hoặc bong tróc mảng xơ vữa gây bít tắc. Đồng thời, nhiệt độ thấp làm tăng độ nhớt của máu (máu trở nên "đặc" hơn), khiến sự lưu thông khó khăn như dầu máy bị đông. Nếu cục máu đông di chuyển lên não và mắc kẹt, nhồi máu não sẽ xảy ra. Đặc biệt, quan niệm uống rượu để "làm ấm" là sai lầm chết người. Cồn chỉ làm giãn mạch gây cảm giác ấm giả tạo, sau đó khiến cơ thể mất nhiệt nhanh hơn và huyết áp dao động dữ dội, tạo điều kiện cho đột quỵ tấn công.
Người cao tuổi và người có bệnh nền cần đặc biệt cảnh giác vào các "khung giờ đen". Nguy hiểm nhất là sáng sớm khi vừa thức dậy. Lúc này, cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ sang hoạt động, cộng với chênh lệch nhiệt độ lớn giữa trong chăn và ngoài phòng dễ khiến huyết áp tăng vọt. Việc bật dậy quá nhanh là cực kỳ rủi ro. Ngoài ra, thói quen đi vệ sinh đêm không mặc đủ ấm, hoặc tắm gội quá muộn, tắm nước lạnh cũng là những tác nhân kích hoạt cơn co mạch đột ngột dẫn đến tai biến.
 |
|
Kiểm soát huyết áp và giữ ấm cơ thể là hai "lá chắn" quan trọng nhất để phòng ngừa đột quỵ.
|
Để phòng ngừa hiệu quả, chuyên gia Bạch Mai khuyến cáo người dân tuân thủ 5 nguyên tắc vàng. Thứ nhất, luôn giữ ấm đầu, cổ, ngực và bàn chân; tuyệt đối không ra đường thiếu mũ, khăn, khẩu trang. Thứ hai, áp dụng quy tắc "chậm lại 3 phút": khi thức dậy, hãy nằm lại trên giường vận động nhẹ, làm ấm cơ thể trước khi bước xuống. Thứ ba, người có tiền sử bệnh lý phải uống thuốc huyết áp đúng chỉ định, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc và nên có máy đo tại nhà để theo dõi.
Bên cạnh giữ ấm, chế độ dinh dưỡng và xử trí đúng cách quyết định sự sống còn. Người dân cần hạn chế tối đa rượu bia, giảm muối, uống đủ nước ấm và ưu tiên tập thể dục nhẹ nhàng trong nhà thay vì ra ngoài trời sương muối. Bác sĩ Dũng nhấn mạnh: "Thời gian là não". Đột quỵ là cấp cứu tối khẩn cấp, mỗi phút trôi qua hàng triệu tế bào não sẽ chết đi. Tuyệt đối không áp dụng các mẹo dân gian như cạo gió, chích máu đầu ngón tay hay uống nước chanh làm lỡ "thời gian vàng". Khi có dấu hiệu nghi ngờ, cần đưa ngay người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ để được tái thông mạch máu kịp thời.