Tuy nhiên, để vaccine phát huy hiệu quả tối ưu, trẻ cần được tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch theo khuyến cáo của ngành y tế.
Vì sao cần tiêm chủng đúng lịch?
Những năm đầu đời là giai đoạn hệ miễn dịch của trẻ chưa phát triển hoàn thiện, trong khi nguy cơ tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh lại rất cao. Các mốc tiêm chủng được xây dựng dựa trên bằng chứng khoa học nhằm bảo đảm trẻ được bảo vệ vào thời điểm dễ mắc bệnh nhất. Việc trì hoãn hoặc bỏ sót mũi tiêm có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh và giảm hiệu quả phòng bệnh.
Theo BS.Hoàng Thị Cúc, chuyên khoa Nhi, Trung tâm bác sĩ gia đình Hà Nội: Nhiều trường hợp trẻ mắc sởi, ho gà hoặc viêm não Nhật Bản có chuyển biến nặng trong thời gian qua đều liên quan đến việc chưa tiêm đủ vaccine hoặc tiêm không đúng lịch.
Những vaccine quan trọng trong năm đầu đời
Vaccine viêm gan B
Đây là một trong những vaccine đầu tiên trẻ cần được tiêm, tốt nhất trong vòng 24 giờ sau sinh.
Viêm gan B là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể lây từ mẹ sang con (nếu mẹ mắc viêm gan B) trong quá trình sinh nở. Nhiễm virus viêm gan B từ nhỏ làm tăng nguy cơ viêm gan mạn tính, xơ gan và ung thư gan khi trưởng thành.
Tiêm vaccine sớm giúp giảm đáng kể nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con.
Vaccine phòng lao (BCG)
Vaccine BCG thường được tiêm trong tháng đầu sau sinh.
Mặc dù không ngăn ngừa hoàn toàn bệnh lao, vaccine giúp giảm nguy cơ mắc các thể lao nặng ở trẻ nhỏ như lao màng não và lao kê, vốn có tỷ lệ tử vong và di chứng cao.
Vaccine phối hợp phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, Hib và viêm gan B
Đây là nhóm vaccine quan trọng được tiêm trong những tháng đầu đời. Những vaccine này giúp bảo vệ trẻ khỏi:
- Bạch hầu.
- Ho gà.
- Uốn ván.
- Bại liệt.
- Viêm phổi và viêm màng não do Hib.
- Viêm gan B.
- Ho gà đặc biệt nguy hiểm ở trẻ dưới 1 tuổi vì có thể gây suy hô hấp, viêm phổi nặng và tử vong.
Vaccine phòng phế cầu
Phế cầu khuẩn là nguyên nhân phổ biến gây viêm phổi, viêm tai giữa, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết ở trẻ em.
Tiêm vaccine phế cầu giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn nặng, đồng thời giảm số ca nhập viện ở trẻ nhỏ.
Vaccine phòng tiêu chảy do Rotavirus
Rotavirus là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy cấp nặng ở trẻ dưới 5 tuổi.
Bệnh có thể dẫn đến mất nước nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Vaccine cần được uống trong những tháng đầu đời theo đúng độ tuổi quy định.
Những mũi vaccine không nên bỏ lỡ khi trẻ lớn hơn
Vaccine sởi và sởi - quai bị - rubella (MMR)
Sởi là bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan rất mạnh. Bệnh có thể gây viêm phổi, viêm não, suy dinh dưỡng và tử vong. Các đợt bùng phát sởi tại nhiều địa phương trong những năm gần đây cho thấy tầm quan trọng của việc tiêm chủng đầy đủ.
Trẻ cần được tiêm vaccine sởi và các mũi nhắc lại theo lịch khuyến cáo để duy trì khả năng bảo vệ lâu dài.
Vaccine viêm não Nhật Bản
Viêm não Nhật Bản là bệnh do virus lây truyền qua muỗi đốt.
Mặc dù số ca mắc không nhiều, nhưng tỷ lệ tử vong và di chứng thần kinh rất cao. Nhiều trẻ sống sót có thể để lại di chứng như động kinh, rối loạn vận động hoặc chậm phát triển trí tuệ. Tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất hiện nay.
Vaccine thủy đậu
Thủy đậu thường được xem là bệnh lành tính nhưng ở một số trường hợp vẫn có thể gây biến chứng như nhiễm trùng da, viêm phổi hoặc viêm não.
Tiêm vaccine giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các biến chứng nghiêm trọng.
Vaccine cúm mùa
Virus cúm thay đổi liên tục qua từng năm nên cần tiêm nhắc lại hằng năm.
Tiêm vaccine cúm giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm số ngày nghỉ học và hạn chế biến chứng ở trẻ có bệnh nền như hen phế quản, tim bẩm sinh hoặc suy giảm miễn dịch.
Những sai lầm thường gặp của cha mẹ khi trì hoãn cho trẻ đi tiêm chủng
Chờ trẻ khỏe hoàn toàn mới đi tiêm
Nhiều phụ huynh trì hoãn tiêm chủng vì trẻ bị sổ mũi nhẹ, ho nhẹ hoặc đang mọc răng. Trên thực tế, nhiều trường hợp trẻ vẫn có thể tiêm vaccine an toàn. Việc trì hoãn kéo dài có thể khiến trẻ bỏ lỡ cơ hội được bảo vệ đúng thời điểm.
Cho rằng bệnh đã hiếm gặp nên không cần tiêm
Sự giảm số ca mắc các bệnh truyền nhiễm hiện nay chính là kết quả của nhiều năm duy trì tỷ lệ tiêm chủng cao. Nếu nhiều trẻ không được tiêm vaccine, các bệnh truyền nhiễm như sởi, ho gà hay bạch hầu hoàn toàn có thể quay trở lại và bùng phát thành dịch.
Không tiêm các mũi nhắc lại
Một số vaccine cần tiêm nhắc lại để duy trì miễn dịch lâu dài. Việc chỉ tiêm mũi cơ bản mà bỏ qua các mũi nhắc có thể làm giảm hiệu quả bảo vệ theo thời gian.
Cha mẹ cần làm gì để không bỏ sót lịch tiêm?
Để không bỏ sót mũi tiêm chủng đúng lịch, phụ huynh nên:
- Lưu giữ sổ tiêm chủng của trẻ.
- Theo dõi lịch tiêm định kỳ theo hướng dẫn của cơ sở y tế.
- Đưa trẻ đi tiêm bù sớm nếu lỡ bỏ sót mũi tiêm.
- Tham khảo ý kiến bác sĩ khi trẻ có vấn đề sức khỏe trước tiêm.
- Chủ động cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống của ngành y tế.
Tiêm chủng không chỉ giúp bảo vệ trẻ khỏi các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm mà còn góp phần giảm tỷ lệ nhập viện, giảm biến chứng nặng và tử vong. Nhiều bệnh từng là nỗi ám ảnh của các bậc cha mẹ đã được kiểm soát hiệu quả nhờ vaccine.
Vì vậy, việc đưa trẻ đi tiêm đầy đủ, đúng lịch không chỉ là trách nhiệm của mỗi gia đình mà còn là cách góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và duy trì thành quả phòng chống dịch bệnh đã đạt được trong nhiều thập kỷ qua.