Thứ Sáu, 06/03/2026 09:12 (GMT+7)

Những "vết thương" tâm lý âm thầm ở trẻ em khuyết tật

(SKTE) - Bên cạnh những hạn chế về mặt thể chất hoặc nhận thức, trẻ em khuyết tật đang phải đối mặt với những tổn thương tâm lý sâu sắc nhưng thường bị bỏ ngỏ. Các chuyên gia y tế cảnh báo, nếu không được can thiệp sớm, rào cản tâm lý có thể trở thành "khuyết tật thứ hai", cản trở sự phát triển và khả năng hòa nhập của trẻ.
Ảnh đại diện tin bài

Đằng sau những khiếm khuyết về thể chất, trẻ em khuyết tật thường phải đối mặt với những tổn thương tâm lý âm thầm, cần được gia đình và cộng đồng thấu hiểu. (Ảnh minh họa)

Trong nhiều năm qua, quá trình can thiệp cho trẻ em khuyết tật thường tập trung chủ yếu vào phục hồi chức năng thể chất hoặc đào tạo kỹ năng sống. Tuy nhiên, sức khỏe tâm thần của nhóm đối tượng này lại chưa nhận được sự chú ý tương xứng.

Do những rào cản về giao tiếp hoặc nhận thức, trẻ khuyết tật thường gặp khó khăn trong việc diễn đạt cảm xúc, khiến những nỗi đau tâm lý bị kìm nén và trở thành "vết thương" âm thầm. Những áp lực này thường xuất phát từ sự mặc cảm, cảm giác bị cô lập, hoặc những trải nghiệm tiêu cực từ môi trường xung quanh như bị trêu chọc, phân biệt đối xử, thậm chí là các hành vi bạo lực và lạm dụng.

Theo các báo cáo về tình hình trẻ em của Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) và các cơ quan y tế, sức khỏe tâm thần là một thách thức rất lớn đối với thanh thiếu niên, đặc biệt là nhóm trẻ có hoàn cảnh đặc biệt.

 Sự lắng nghe, kiên nhẫn và đồng hành từ người thân, chuyên gia là "liều thuốc" quan trọng giúp trẻ khuyết tật tháo gỡ rào cản nội tâm. (Ảnh minh họa)

Thực trạng chung: Tại Việt Nam, các thống kê cho thấy chứng lo âu và trầm cảm là những rối loạn tâm lý phổ biến nhất ở lứa tuổi vị thành niên.

Tỷ lệ tiếp cận dịch vụ thấp: Theo ghi nhận của UNICEF, chỉ có khoảng 8% thanh thiếu niên gặp khó khăn về sức khỏe tâm thần được tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ hoặc tư vấn chuyên môn.

Nguy cơ kép ở trẻ khuyết tật: Ở nhóm trẻ khuyết tật, nguy cơ mắc các rối loạn tâm lý cao hơn nhiều lần do sự hạn chế về khả năng tự bảo vệ và mức độ lệ thuộc lớn vào người chăm sóc. Các báo cáo bảo vệ trẻ em chỉ ra rằng, những chấn động tâm lý kéo dài có thể khiến trẻ có biểu hiện rối loạn hành vi, sống thu mình, hoảng loạn, sợ hãi đám đông và đánh mất động lực vươn lên.

Dưới góc nhìn y khoa và công tác xã hội, việc giải quyết các vấn đề tâm lý cần được coi là một phần không thể tách rời trong phác đồ điều trị và hỗ trợ trẻ khuyết tật.

Theo các chuyên gia tâm lý học lâm sàng và giáo dục đặc biệt, môi trường học đường và gia đình đóng vai trò then chốt trong tiến trình hồi phục của trẻ. Việc thiếu hụt kỹ năng thấu hiểu và chăm sóc trẻ có nhu cầu đặc biệt từ phía người thân đôi khi có thể vô tình tạo thêm áp lực. Sự lắng nghe, kiên nhẫn và xây dựng một không gian an toàn, tôn trọng sự khác biệt chính là điều đầu tiên giúp trẻ tháo gỡ những rào cản nội tâm

Nhận thức được mức độ nghiêm trọng của vấn đề, các chương trình Chăm sóc sức khỏe tâm thần trẻ em tại Việt Nam hiện nay đang từng bước được đẩy mạnh. Mục tiêu chiến lược là phát triển các dịch vụ hỗ trợ tâm lý toàn diện, tăng cường năng lực phát hiện sớm, tư vấn và tham vấn cho trẻ em yếu thế ngay từ tuyến cơ sở và tại cộng đồng.

Khuyến cáo y tế

Bài viết cung cấp thông tin phổ biến kiến thức dựa trên các báo cáo y tế, không thay thế cho chẩn đoán chuyên môn. Phụ huynh và người chăm sóc khi nhận thấy trẻ có các dấu hiệu bất ổn về cảm xúc, thay đổi hành vi đột ngột (như thu mình, hoảng loạn, khóc lóc bất thường) cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế chuyên khoa tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý lâm sàng để được đánh giá và hỗ trợ kịp thời.

PV/TCSKTE
Siết bữa ăn học đường ở Hải Phòng
Siết bữa ăn học đường ở Hải Phòng

(SKTE) - Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Đào Trọng Đức vừa giao Sở Y tế chủ trì, phối hợp cùng các ngành liên quan triển khai đồng bộ các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm và nâng cao chất lượng bữa ăn nội trú, bán trú trong trường học. Hoạt động hướng dẫn, kiểm soát vệ sinh và phòng ngừa ngộ độc thực phẩm tại các cơ sở giáo dục, đơn vị cung cấp suất ăn được yêu cầu hoàn thành trước ngày 20/11/2026.

Tết đến gần Kiểm soát bánh kẹo, nước ngọt và nguy cơ tăng cân ở trẻ
Tết đến gần: Kiểm soát bánh kẹo, nước ngọt và nguy cơ tăng cân ở trẻ

(SKTE) - Tết Nguyên đán là dịp sum họp, đoàn viên, cũng là thời điểm trẻ em được tiếp xúc nhiều hơn với bánh kẹo, nước ngọt và những món ăn giàu năng lượng. Trong không khí vui xuân, việc ăn uống thiếu cân đối, giảm vận động và thay đổi giờ giấc sinh hoạt có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ. Điều quan trọng không phải là hạn chế niềm vui ngày Tết, mà là giúp trẻ hình thành thói quen dinh dưỡng hợp lý và duy trì lối sống lành mạnh.

Bác sĩ chuyên khoa về tuyến xã, sẵn sàng khám bệnh tại nhà
Bác sĩ chuyên khoa về tuyến xã, sẵn sàng khám bệnh tại nhà

(SKTE) - Sau hai tuần triển khai đưa bác sĩ chuyên ngành y học cổ truyền luân phiên về các trạm y tế tuyến xã, TP.HCM đã ghi nhận gần 1.800 lượt người dân đến thăm khám, từng bước khôi phục niềm tin của cộng đồng vào mạng lưới y tế cơ sở.

Ưu tiên dự phòng và phát hiện sớm bệnh phổi
Ưu tiên dự phòng và phát hiện sớm bệnh phổi

(SKTE) - Nhằm giảm gánh nặng từ ung thư và các bệnh hô hấp mạn tính, ngành y tế đang đẩy mạnh chiến lược chuyển đổi từ tư duy chờ điều trị sang chủ động sàng lọc, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe liên tục.

Kiến tạo chính sách bảo hiểm y tế
Kiến tạo chính sách bảo hiểm y tế

(SKTE) - Ngành y tế đang chuyển hướng mạnh mẽ trong công tác bảo hiểm y tế (BHYT), tập trung tháo gỡ vướng mắc thanh toán và lấy hiệu quả điều trị làm thước đo quản lý, thay vì chỉ giải quyết các thủ tục hành chính đơn thuần.

Logo Tạp chí Sức khỏe trẻ em
© Bản quyền 2024 Sức khỏe Trẻ em
Hotline: Hà Nội - (024) 37 765 156 / TP HCM - 0936813116