Theo nhận định của Cục An toàn thực phẩm, Tết Nguyên đán 2026 không chỉ là thời điểm tiêu thụ thực phẩm lớn nhất trong năm mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn các năm trước. Sự gia tăng ồ ạt các cơ sở sản xuất thời vụ, kinh doanh nhỏ lẻ đã tạo ra những kẽ hở trong quản lý chất lượng.
Đáng chú ý, Công văn 217 đặc biệt nhấn mạnh đến mối nguy từ virus Nipah. Đây là loại virus có khả năng lây truyền từ động vật sang người qua đường thực phẩm (như thịt gia súc nhiễm bệnh, nước ép hoa quả tươi bị ô nhiễm bởi chất bài tiết của dơi...). Trong bối cảnh giao thương thực phẩm tươi sống mở rộng, việc kiểm soát nguồn gốc thịt và vệ sinh trong chế biến không còn chỉ là vấn đề tiêu hóa đơn thuần mà là phòng tuyến chống dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Các nhóm thực phẩm được "khoanh vùng" nguy cơ cao bao gồm:
-
Thực phẩm tươi sống: Thịt gia súc, gia cầm (nguy cơ nhiễm khuẩn, virus).
-
Thực phẩm chế biến: Giò chả, bánh mứt kẹo (nguy cơ phụ gia độc hại, phẩm màu không được phép).
-
Đồ uống: Rượu ngâm thủ công (nguy cơ ngộ độc Methanol chết người), nước giải khát vỉa hè.
Thực hiện chỉ đạo của Bộ Y tế, Sở Y tế các tỉnh, thành phố và TP. Hồ Chí Minh sẽ triển khai kế hoạch thanh tra đồng bộ với quy mô chưa từng có:
-
Lớp 1 - Kiểm soát đầu nguồn: Tập trung vào các cơ sở chăn nuôi, giết mổ gia súc, gia cầm tập trung và các chợ đầu mối nông sản. Đây là "chốt chặn" đầu tiên để ngăn thực phẩm nhiễm bệnh ra thị trường.
-
Lớp 2 - Kiểm soát lưu thông, phân phối: Thanh tra các siêu thị, kho bãi và đặc biệt là hệ thống bán lẻ.
-
Lớp 3 - Kiểm soát điểm cuối: Kiểm tra đột xuất các nhà hàng, quán ăn, thức ăn đường phố và các lễ hội Xuân.
Điểm mới trong chỉ đạo năm 2026 là việc siết chặt kinh doanh thực phẩm online. Lực lượng chức năng sẽ phối hợp để rà soát các gian hàng trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, yêu cầu minh bạch giấy tờ chứng nhận ATTP và nguồn gốc xuất xứ, xử lý triệt để tình trạng "hàng trôi nổi" gắn mác "nhà làm".
Cục An toàn thực phẩm khẳng định quan điểm xử lý vi phạm là kiên quyết và triệt để. Mục tiêu không chỉ là phạt hành chính mà là loại bỏ các cơ sở không đủ điều kiện ra khỏi thị trường.
Các hành vi như sử dụng nguyên liệu hết hạn, phụ gia cấm, buôn bán thực phẩm bẩn, làm giả nhãn mác sẽ đối mặt với các mức phạt kịch khung. Đặc biệt:
-
Đình chỉ hoạt động ngay lập tức đối với cơ sở vi phạm nghiêm trọng.
-
Thu hồi vĩnh viễn Giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP.
-
Công khai tên cơ sở, địa chỉ và lỗi vi phạm trên các phương tiện thông tin đại chúng để người dân được biết và tẩy chay.
-
Chuyển hồ sơ sang cơ quan công an để điều tra, truy tố trách nhiệm hình sự nếu hành vi vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có dấu hiệu tội phạm.
Bên cạnh công tác phòng ngừa, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương kích hoạt hệ thống giám sát ngộ độc thực phẩm 24/7. Các bệnh viện và cơ sở y tế phải chuẩn bị sẵn sàng cơ số thuốc, nhân lực, phương tiện cấp cứu để ứng phó kịp thời nếu xảy ra ngộ độc tập thể.
Lời khuyên từ chuyên gia:
Để đón một cái Tết an lành, người tiêu dùng cần trở thành "màng lọc" cuối cùng:
- "Ăn chín, uống sôi": Đây là biện pháp hữu hiệu nhất để phòng ngừa virus Nipah và các vi khuẩn gây bệnh.
- Nói "không" với thực phẩm trôi nổi: Chỉ mua hàng tại các cơ sở uy tín, có nguồn gốc xuất xứ, tem nhãn rõ ràng.
- Tố giác vi phạm: Khi phát hiện cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm bẩn, người dân cần báo ngay cho cơ quan chức năng qua đường dây nóng của địa phương.