Với người mắc bệnh mạn tính, không thể chờ thuốc. Người bệnh cần sự ổn định trong điều trị, chứ không phải tâm lý thấp thỏm mỗi lần đi khám xem hôm nay có được cấp thuốc hay lại phải tự xoay xở bên ngoài.
Ở đây, cần nói rõ: Chính sách BHYT không thể chỉ dừng ở chuyện có thẻ, có quỹ, có quy định thanh toán. Cốt lõi là người bệnh phải tiếp cận được thuốc ngay tại nơi khám, chữa bệnh. Nếu bệnh viện thường xuyên thiếu thuốc, để người dân phải ứng tiền túi đi mua ngoài rồi làm thủ tục thanh toán sau, thì quyền lợi BHYT đã bị “hao hụt” đi rất nhiều trên thực tế. Bởi không phải ai cũng đủ tiền để mua ngay, cũng không phải ai - nhất là người già, người bệnh nặng - đủ sức theo đuổi đầy đủ các thủ tục, giấy tờ, hóa đơn để chờ được chi trả lại.
Thông tư 22/2024 của Bộ Y tế cho phép người bệnh mua thuốc ngoài khi bệnh viện thiếu và được BHYT thanh toán, rõ ràng là một cơ chế gỡ khó cần thiết. Quy định này ít nhất cũng mở thêm một “lối thoát”, giúp người bệnh. Nhưng phải thấy rằng, đây chỉ nên là giải pháp ứng cứu, không thể trở thành chuyện bình thường trong vận hành khám, chữa bệnh BHYT. Không thể coi việc người bệnh tự bỏ tiền mua thuốc rồi chờ thanh toán là một cách xử lý trọn vẹn.
Người dân tham gia BHYT là để giảm gánh nặng chi phí khi ốm đau, chứ không phải để học cách thích nghi với tình trạng thiếu thuốc. Một chính sách an sinh tốt không thể bắt người thụ hưởng phải tự bù vào những khoảng trống của khâu cung ứng, đấu thầu hay mua sắm.
Nguyên nhân của tình trạng thiếu thuốc BHYT đã được chỉ ra: Vướng mắc trong đấu thầu, mua sắm tập trung, chậm phê duyệt danh mục, thay đổi hướng dẫn kỹ thuật, thiếu nguồn cung từ nhà sản xuất.
Những quy định mới từ ngày 1.7.2025 cho phép bệnh viện tự chủ linh hoạt hơn trong mua sắm thuốc, cùng với các nghị định, thông tư nhằm đơn giản thủ tục, tăng minh bạch, rõ ràng là bước đi tích cực. Nhưng chính sách chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi đến tận quầy thuốc bệnh viện, đến tay người bệnh, thay vì nằm trên giấy.
Thiếu thuốc BHYT, xét cho cùng, không chỉ là chuyện cung ứng y tế. Đó còn là phép thử đối với hiệu quả của chính sách an sinh và năng lực điều hành của hệ thống. Người dân đóng BHYT để khi đau ốm có chỗ dựa. Chỗ dựa ấy không thể lúc có, lúc không; càng không thể “phập phù” theo từng tháng, từng đợt cung ứng.