SKTE - Nhằm bảo vệ sức khỏe thể chất, tinh thần của người hiến và ngăn ngừa nạn mua bán tạng, Bộ Y tế vừa đề xuất quy định mới: Người từ đủ 18 tuổi chỉ được hiến bộ phận cơ thể cho thành viên gia đình, và phải từ đủ 25 tuổi nếu hiến cho người không cùng huyết thống.
Sau 20 năm thi hành Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người, y học Việt Nam đã ghi nhận những bước tiến vượt bậc với gần 11.200 ca ghép tạng thành công. Tuy nhiên, hành lang pháp lý hiện hành bắt đầu bộc lộ những khoảng trống. Quy định hiện tại cho phép người từ đủ 18 tuổi được quyền hiến tạng nhưng chưa phân định rõ ranh giới giữa việc hiến cho người có quan hệ gia đình và người ngoài. Trong bối cảnh 94% ca ghép tạng tại nước ta hiện nay đều đến từ người cho sống, khe hở này tiềm ẩn nhiều nguy cơ dẫn đến tình trạng ép buộc hoặc thương mại hóa bộ phận cơ thể người.
Để giải quyết bài toán trên, dự thảo luật sửa đổi đang được Bộ Y tế lấy ý kiến đã tách riêng và siết chặt các điều kiện về độ tuổi. Đề xuất nâng mốc lên 25 tuổi đối với trường hợp hiến tạng cho người ngoài không phải là một con số ngẫu nhiên, mà được xây dựng dựa trên các cơ sở y học vững chắc.
Theo dữ liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các vùng não liên quan đến khả năng phán đoán của con người vẫn tiếp tục phát triển cho đến giữa độ tuổi 20. Về mặt sinh lý, chức năng thận chỉ đạt mức tối đa ở giai đoạn 20 - 30 tuổi và bắt đầu suy giảm sau tuổi 40. Các ghi nhận lâm sàng cho thấy, thanh niên từ 18 - 25 tuổi nếu hiến thận sẽ phải đối mặt với nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính trong tương lai cao hơn đáng kể so với dân số chung. Do đó, các tổ chức y tế quốc tế, bao gồm nhiều cơ sở ghép tạng tại Mỹ, đều khuyến cáo không tiếp nhận tạng từ người dưới 25 tuổi nếu không phải để cứu người cùng huyết thống.
Song song với việc siết chặt độ tuổi hiến tạng, dự thảo cũng linh hoạt hơn trong quy định hiến mô và tế bào có khả năng tái tạo. Cụ thể, người dưới 18 tuổi (thậm chí dưới 15 tuổi) vẫn có thể hiến tế bào hoặc mô tái tạo để điều trị bệnh, với điều kiện có sự đồng thuận từ người đại diện hợp pháp. Riêng với hiến tinh trùng và noãn, độ tuổi quy định lần lượt là nam từ đủ 20 tuổi và nữ từ đủ 18 tuổi.
Không chỉ bảo vệ người hiến bằng các rào cản pháp lý và y khoa, dự thảo luật mới còn mở rộng các chính sách tri ân thiết thực. Những người hiến tạng khi còn sống sẽ được chăm sóc phục hồi sức khỏe miễn phí ngay sau phẫu thuật, hỗ trợ khám sức khỏe định kỳ, cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí và được ưu tiên ghép tạng nếu có chỉ định trong tương lai. Việc hoàn thiện chính sách này được kỳ vọng sẽ góp phần dịch chuyển tỷ lệ ghép tạng sang nguồn hiến từ người chết não, chết tuần hoàn, đồng thời bảo vệ trọn vẹn sức khỏe và nghĩa cử cao đẹp của những người tình nguyện trao đi sự sống.
PV/ Minh Hưng