Bảo hiểm Y tế vốn là một chính sách an sinh xã hội nhân văn, giúp chia sẻ gánh nặng tài chính cho người dân khi ốm đau, bệnh tật. Tuy nhiên, thời gian qua, việc sử dụng thẻ BHYT sai mục đích, đặc biệt là tình trạng mượn thẻ của người thân, bạn bè để đi khám bệnh, đã và đang tạo ra những rủi ro nhất định đối với sự bền vững của Quỹ BHYT.
Nhằm chấn chỉnh tình trạng này và bảo đảm tính minh bạch, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Bắt đầu từ ngày 15/5, các chế tài nghiêm khắc liên quan đến trục lợi BHYT sẽ chính thức được áp dụng.
Theo ghi nhận tại Điều 84 của Nghị định, hành vi cho người khác mượn thẻ hoặc sử dụng thẻ BHYT của người khác để đi khám, chữa bệnh sẽ bị xử phạt phân cấp dựa trên mức độ ảnh hưởng đến Quỹ BHYT:
-
Phạt từ 1 - 2 triệu đồng: Áp dụng đối với những trường hợp vi phạm nhưng chưa gây ra thiệt hại tài chính cho Quỹ BHYT.
-
Phạt từ 3 - 5 triệu đồng: Áp dụng khi hành vi sử dụng sai thẻ nhằm chiếm đoạt số tiền bảo hiểm dưới 10 triệu đồng, hoặc gây thiệt hại cho Quỹ BHYT dưới 20 triệu đồng.
Bên cạnh việc xử phạt cá nhân, Nghị định mới cũng đưa ra khung hình phạt rất rõ ràng nhằm giám sát các cơ sở khám, chữa bệnh. Cụ thể, mức phạt từ 200 nghìn đồng đến 20 triệu đồng sẽ được áp dụng nếu cơ sở y tế có hành vi lập hồ sơ bệnh án khống, kê tăng số lượng thuốc, vật tư hoặc áp dụng sai giá dịch vụ nhằm chiếm đoạt tiền BHYT (ở mức chưa đến truy cứu trách nhiệm hình sự).
Ngoài ra, các hành vi gây khó khăn, cản trở quyền lợi khám chữa bệnh chính đáng của người tham gia BHYT cũng sẽ bị xử lý nghiêm, với mức phạt có thể lên tới 20 triệu đồng tùy thuộc vào giá trị thiệt hại. Song song với việc nộp phạt, cá nhân và tổ chức vi phạm buộc phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả, bao gồm việc hoàn trả toàn bộ số tiền đã vi phạm vào tài khoản thu của Quỹ BHYT.
Theo các chuyên gia y tế và quản lý chính sách, việc siết chặt các quy định pháp lý không nhằm mục đích làm khó người dân, mà đóng vai trò như một màng lọc bảo vệ quyền lợi chính đáng cho hàng triệu người đang tham gia BHYT một cách trung thực.
Để quá trình thăm khám diễn ra thuận lợi, người dân khi đến các cơ sở y tế cần chuẩn bị đầy đủ giấy tờ tùy thân hợp lệ, sử dụng thẻ BHYT chính chủ và cung cấp thông tin trung thực. Sự phối hợp từ phía cộng đồng không chỉ giúp người bệnh được hưởng trọn vẹn quyền lợi y tế của mình, mà còn góp phần xây dựng một hệ thống y tế công bằng, văn minh và bền vững.