Khí H₂S nguy hiểm ra sao?
Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, khí sunfua hydro (H₂S) là một trong những loại khí độc nguy hiểm nhất hiện nay. Loại khí này có cơ chế gây độc tương tự xianua khi ức chế hô hấp tế bào rất nhanh và mạnh, khiến não, tim cùng nhiều cơ quan quan trọng rơi vào tình trạng thiếu oxy cấp chỉ trong thời gian rất ngắn.
Ở nồng độ thấp, H₂S có mùi trứng thối đặc trưng. Tuy nhiên, khi nồng độ tăng cao, khí này nhanh chóng làm liệt dây thần kinh khứu giác, khiến người hít phải không còn khả năng ngửi thấy mùi, dễ tiếp tục tiếp xúc với khí độc mà không hề hay biết.
Trong y văn, ngộ độc cấp H₂S liều cao trong không gian kín được gọi là “Hội chứng búa tạ ở lò mổ”. Điều này mô tả tình trạng người bước vào khu vực có nồng độ khí H₂S cao sẽ bị quật ngã gần như ngay lập tức, nhanh chóng bất tỉnh, các cơ quan ngừng hoạt động và có nguy cơ tử vong rất cao ngay tại hiện trường.
“Khí H₂S hấp thu gần như tức thì vào cơ thể, đồng thời gây kích ứng rất mạnh niêm mạc mắt và đường hô hấp”, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên cho biết.
Chuyên gia cũng lưu ý, nhiều người vẫn lầm tưởng các vụ ngạt trong hầm biogas, giếng khơi hay bể chứa chất thải là do khí metan (CH₄). Trên thực tế, thủ phạm gây tử vong trong phần lớn các vụ tai nạn này lại chính là khí H₂S.
Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, tại Việt Nam, những tai nạn do H₂S vẫn tái diễn hằng năm khi người dân xuống khơi giếng, vệ sinh hầm biogas, bể phân, bể chứa chất thải, cống ngầm, khoang kín hoặc hầm chứa cá trên tàu biển, dù ngành y tế và các cơ quan truyền thông đã nhiều lần cảnh báo.
Dấu hiệu nhận biết ngộ độc khí H₂S
Các chuyên gia cho biết, người bị ngộ độc H₂S thường bất tỉnh rất nhanh sau khi bước vào không gian kín, thiếu thông khí như hầm, giếng, bể chứa, cống rãnh hoặc khoang kín. Trước đó, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, kích ứng mắt, đỏ và xung huyết kết mạc do khí độc tác động mạnh lên niêm mạc.
Một dấu hiệu khá đặc trưng là các vật dụng bằng kim loại trên cơ thể như trang sức, cúc áo, khóa quần hay thắt lưng bằng đồng, bạc hoặc sắt có thể bị xỉn màu, chuyển sang đen xám do phản ứng với khí H₂S.
Kết quả xét nghiệm ở người ngộ độc thường ghi nhận tình trạng tăng lactate máu rất cao trên khí máu động mạch, phản ánh tình trạng thiếu oxy nghiêm trọng ở cấp độ tế bào.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên khuyến cáo, khi nghi ngờ có khí H₂S, tuyệt đối không tự ý lao xuống cứu người nếu chưa có phương tiện bảo hộ, bởi người cứu rất dễ trở thành nạn nhân tiếp theo.
Việc cần làm là nhanh chóng mở thông thoáng khu vực, tạo các lối thoát khí, sử dụng quạt hoặc hệ thống cấp khí để đẩy khí độc ra ngoài và đưa không khí sạch vào.
Nếu buộc phải tiếp cận khu vực nguy hiểm, người cứu hộ phải được trang bị thiết bị bảo vệ hô hấp chuyên dụng, tốt nhất là mặt nạ phòng độc kết hợp bình dưỡng khí. Trong trường hợp chưa có đầy đủ phương tiện, cần buộc dây an toàn vào cơ thể và luôn có người hỗ trợ bên ngoài để kịp thời kéo ra khi xảy ra sự cố.
Để phòng tránh các vụ ngộ độc khí H₂S, người dân không nên tự ý xuống giếng, hầm biogas, bể chứa chất thải, cống rãnh hay các không gian kín khi chưa kiểm tra nồng độ khí độc và bảo đảm điều kiện an toàn.
Theo các chuyên gia, việc tuân thủ đầy đủ quy trình an toàn, sử dụng thiết bị bảo hộ và thông khí trước khi làm việc là yếu tố quyết định để ngăn ngừa những tai nạn thương tâm do loại “khí độc vô hình” này gây ra.