Sốt thực chất không phải là một căn bệnh, mà là triệu chứng cho thấy hệ miễn dịch đang kích hoạt cơ chế phòng vệ để chống lại vi khuẩn hoặc virus. Theo các chuyên gia y tế, cơ thể được xác định là sốt khi nhiệt độ đo ở nách đạt từ 37,5 độ C trở lên. Mặc dù sốt thường gây cảm giác mệt mỏi, không phải lúc nào người bệnh cũng cần dùng ngay đến thuốc. Việc can thiệp đúng lúc, đúng phương pháp sẽ giúp làm dịu triệu chứng mà không làm gián đoạn cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể.
Các biện pháp hạ sốt không dùng thuốc
Theo ghi nhận từ thực tế lâm sàng, đối với những trường hợp sốt nhẹ (dưới 38,5 độ C) và người bệnh vẫn tỉnh táo, chưa cần thiết phải sử dụng thuốc hạ sốt. Lúc này, các biện pháp can thiệp vật lý và bù nước đóng vai trò chủ đạo.
Cụ thể, người bệnh cần được nghỉ ngơi trong không gian thoáng đãng, mặc quần áo mỏng, thấm hút mồ hôi để cơ thể dễ dàng tỏa nhiệt. Một trong những phương pháp an toàn và hiệu quả nhất là lau, chườm ấm. Nước ấm giúp làm giãn mạch máu dưới da, từ đó nhiệt độ dư thừa thoát ra ngoài nhanh hơn. Trái lại, thói quen chườm đá, chườm lạnh hay dùng cồn lau người là những sai lầm nghiêm trọng. Sự sụt giảm nhiệt độ đột ngột trên bề mặt da sẽ gây hiện tượng co mạch, khiến nhiệt độ bên trong cơ thể bị giữ lại, thậm chí gây ra phản ứng run rẩy làm nhiệt độ tăng vọt trở lại.
Bên cạnh đó, sốt làm gia tăng nguy cơ mất nước. Theo khuyến cáo, việc bổ sung đủ nước đun sôi để nguội, nước ép trái cây hoặc dung dịch bù điện giải (Oresol) pha đúng tỷ lệ là nguyên tắc bắt buộc để duy trì thể trạng và hỗ trợ quá trình hạ nhiệt.
Cẩn trọng với liều lượng và loại thuốc
Khi nhiệt độ cơ thể vượt mức 38,5 độ C, hoặc người bệnh có dấu hiệu quấy khóc, đau nhức cơ thể dữ dội, việc sử dụng thuốc hạ sốt mới được tính đến. Hiện nay, Paracetamol là nhóm thuốc không kê đơn được ưu tiên sử dụng nhờ tính an toàn cao nếu tuân thủ nghiêm ngặt liều lượng.
Theo hướng dẫn y tế, liều Paracetamol tiêu chuẩn được tính toán dựa trên cân nặng, trung bình từ 10 - 15 mg/kg cho mỗi lần uống, các lần cách nhau tối thiểu 4 đến 6 giờ và tuyệt đối không quá 4 lần/ngày. Việc tự ý tăng liều lượng với tâm lý muốn "ép" nhiệt độ xuống nhanh có thể dẫn đến nguy cơ ngộ độc, gây suy gan cấp tính.
Đặc biệt đối với trẻ em, tuyệt đối không sử dụng Aspirin để hạ sốt do nguy cơ kích phát hội chứng Reye – một biến chứng hiếm gặp nhưng đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Với những loại thuốc kháng viêm hạ sốt khác như Ibuprofen, cần có sự chỉ định và giám sát chặt chẽ từ bác sĩ, bởi thuốc mang nguy cơ gây xuất huyết tiêu hóa, đặc biệt nguy hiểm trong bối cảnh các dịch bệnh như sốt xuất huyết đang lưu hành.
Khi nào cần sự can thiệp y tế chuyên sâu?
Các biện pháp hạ sốt tại nhà, bao gồm cả việc dùng thuốc, chỉ mang tính chất kiểm soát triệu chứng tạm thời chứ không giải quyết được căn nguyên gây bệnh. Theo khuyến cáo của cơ quan y tế, nếu tình trạng sốt cao (trên 39 độ C) kéo dài liên tục không đáp ứng với thuốc hạ sốt, hoặc đi kèm các dấu hiệu cảnh báo như lừ đừ, ngủ li bì, co giật, khó thở, nôn trớ liên tục hay xuất hiện các ban xung huyết dưới da, người nhà cần lập tức đưa bệnh nhân đến các cơ sở y tế. Việc chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây sốt thông qua thăm khám lâm sàng và xét nghiệm mới là cơ sở vững chắc nhất để điều trị bệnh dứt điểm và an toàn.