Theo quy luật thông thường, sốt xuất huyết (SXH) thường bùng phát mạnh vào những tháng có lượng mưa lớn. Tuy nhiên, báo cáo y tế từ đầu năm 2026 cho thấy diễn biến này đang có sự thay đổi. Ngay trong thời điểm vốn được xem là "vùng trũng dịch tễ", nhiều bệnh viện đã tiếp nhận các trường hợp chuyển nặng, bao gồm tình trạng sốc sâu và tổn thương gan nghiêm trọng, đòi hỏi thời gian điều trị kéo dài.
Thông tin từ Bộ Y tế cho thấy, số ca mắc đang có xu hướng tăng nhanh trải dài từ miền Nam, miền Trung, Tây Nguyên đến một số đô thị phía Bắc như Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh. Đặc biệt tại TP.HCM – địa bàn luôn nằm trong nhóm có nguy cơ cao, cơ quan y tế địa phương ghi nhận hơn 11.000 trường hợp mắc bệnh tính từ đầu năm, với số lượng có xu hướng gia tăng qua từng tuần.
Nguyên nhân và sự dịch chuyển về đối tượng nguy cơ
Lý giải về diễn biến dịch tễ bất thường này, BS. Bùi Công Sự (Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC) cho biết, nguyên nhân không chỉ xuất phát từ yếu tố thời tiết mà còn chịu tác động từ môi trường và quá trình đô thị hóa. Biến đổi khí hậu với nhiệt độ, độ ẩm cao, kết hợp cùng những cơn mưa trái mùa, đã tạo môi trường lý tưởng cho muỗi vằn sinh sản. Bên cạnh đó, mật độ dân cư đông đúc và hệ thống thoát nước tại các công trường xây dựng, khu chung cư lớn góp phần làm gia tăng các điểm nước đọng.
Không chỉ tăng về số lượng, đặc điểm dịch tễ của người mắc bệnh cũng ghi nhận sự dịch chuyển. Nếu trước đây SXH lây nhiễm phần lớn ở trẻ em, thì hiện nay tỷ lệ người trưởng thành mắc bệnh đang ngày càng cao. Đáng chú ý, nhóm đối tượng này thường có tâm lý chủ quan, tự theo dõi và dùng thuốc tại nhà, dẫn đến tình trạng nhập viện muộn khi bệnh đã xuất hiện các dấu hiệu chuyển nặng.
Cảnh báo y khoa và định hướng phòng chống
 |
| Nhân viên y tế cộng đồng và người dân địa phương phối hợp kiểm tra và xử lý lăng quăng tại các vật chứa nước đọng trong một con hẻm ở Hà Nội. Công tác diệt bọ gậy, lăng quăng tại hộ gia đình là biện pháp phòng bệnh cốt lõi. Bức tranh cổ động "Không có lăng quăng, không có sốt xuất huyết" được vẽ trên tường để nâng cao nhận thức. |
Theo PGS.TS Đỗ Duy Cường (Viện trưởng Viện Y học lâm sàng các bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai), sốt xuất huyết có những diễn biến lâm sàng phức tạp và thay đổi nhanh chóng. Giai đoạn nguy hiểm thường rơi vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Ở giai đoạn này, dù người bệnh có thể tỉnh táo và giảm sốt, nhưng cơ thể vẫn có nguy cơ đối mặt với tình trạng thoát huyết tương (hiện tượng rò rỉ dịch từ mạch máu ra các mô xung quanh), dẫn đến tụt huyết áp và sốc trầm trọng. Các can thiệp y tế cần được thực hiện kịp thời để giảm thiểu nguy cơ xuất huyết ồ ạt hoặc suy đa tạng.
Trước nguy cơ dịch bệnh gia tăng, Bộ Y tế đã ban hành kế hoạch phòng, chống bệnh truyền nhiễm năm 2026, yêu cầu các địa phương bám sát phương châm “4 tại chỗ”, chủ động giám sát, phát hiện và xử lý triệt để các ổ dịch nhỏ.
Về phía người dân, các chuyên gia y tế nhấn mạnh biện pháp phòng bệnh cốt lõi vẫn là kiểm soát muỗi và bọ gậy (lăng quăng). Các hành động như dọn dẹp vật chứa nước đọng, đậy kín lu vại, thường xuyên thay nước bình hoa và giữ vệ sinh môi trường sống là "hàng rào" ngăn chặn dịch bệnh từ gốc.
Bên cạnh đó, việc vaccine phòng sốt xuất huyết chính thức được đưa vào sử dụng tại Việt Nam đang mở ra một phương pháp phòng ngừa chủ động mới. Tuy nhiên, cơ quan y tế khuyến cáo vaccine đóng vai trò là giải pháp bổ trợ, không thể thay thế hoàn toàn cho các biện pháp kiểm soát véc-tơ truyền bệnh truyền thống.