Tháo bỏ tư duy học tiếng Anh ứng phó
Việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học không phải là một chủ trương mới, mà là kết quả của một quá trình chuẩn bị dài hạn được thể hiện xuyên suốt trong nhiều văn bản chỉ đạo của Đảng và Nhà nước. Điều này thể hiện tầm nhìn dài hạn và sự quan tâm sâu sắc của các cấp lãnh đạo đối với việc nâng cao năng lực ngoại ngữ cho thế hệ trẻ.
Ở góc độ quản lý nhà trường, ông Nguyễn Anh Tuấn – Hiệu trưởng Trường THCS Chất lượng cao Chu Văn An (phường Việt Hưng - Hà Nội) – đánh giá cao chủ trương này và cho rằng giá trị quan trọng nhất không chỉ nằm ở việc tăng thời lượng hay kết quả học tập tiếng Anh mà ở sự thay đổi tư duy và môi trường sử dụng ngôn ngữ.
“Nếu trước đây học sinh thường học tiếng Anh để hoàn thành bài tập, làm bài kiểm tra hay thi cử thì ngày nay, mục tiêu cao hơn là giúp các em sử dụng tiếng Anh như một công cụ để giao tiếp, khám phá tri thức và hội nhập. Khi tiếng Anh trở nên gần gũi trong đời sống học đường, học sinh sẽ dần hình thành nhu cầu và thói quen sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên”, ông Nguyễn Anh Tuấn chia sẻ.
Theo ông, đây cũng là cơ hội để học sinh tiếp cận tri thức quốc tế, mở rộng hiểu biết văn hóa, nâng cao năng lực hội nhập và chuẩn bị tốt hơn cho nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai.
Kiên trì xây dựng một hệ sinh thái tiếng Anh
Để chủ trương đi vào thực chất, theo ông Nguyễn Anh Tuấn, nhà trường cần có lộ trình phù hợp, kiên trì và tránh nóng vội. Quan trọng hơn, việc phát triển tiếng Anh không thể chỉ là nhiệm vụ của giáo viên ngoại ngữ mà cần trở thành nỗ lực chung của cả cộng đồng nhà trường.
Tại đơn vị giáo dục chất lượng cao như Trường THCS Chất lượng cao Chu Văn An, lộ trình đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai bắt đầu từ việc kiến tạo không gian học đường. Cụ thể, nhà trường đã trang bị hệ thống khẩu hiệu, góc trang trí, không gian văn hóa nhà trường trong lớp học, khu vực hành lang và thư viện dưới dạng song ngữ. Qua đó giúp thầy và trò từng bước làm quen môi trường tiếng Anh, đồng thời được gợi nhắc trực quan, liên tục và hình thành phản xạ tự nhiên với ngôn ngữ thứ hai.
Để cụ thể hóa Kế hoạch số 259/KH-UBND ngày 06/7/2026 của UBND Thành phố Hà Nội về triển khai thực hiện Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học” trên địa bàn thành phố, nhà trường đã xây dựng lộ trình từ năm học 2026-2027 là tăng cường tiếng Anh trong các câu lạc bộ, hoạt động trải nghiệm và các sự kiện của học sinh, tạo thêm những tình huống giao tiếp thực tế thay vì chỉ giới hạn trong tiết học.
Nhà trường cũng hướng tới thống nhất “Ngày tiếng Anh” trong toàn trường để tạo một không gian sử dụng tiếng Anh thường xuyên, qua đó giúp học sinh và giáo viên từng bước hình thành thói quen, sự tự tin và phản xạ với ngôn ngữ.
Cùng với môi trường học đường, nhà trường xác định gia đình là một không gian quan trọng để duy trì việc sử dụng tiếng Anh. Vì vậy, trường động viên, khuyến khích cha mẹ học sinh tạo môi trường tiếng Anh phù hợp tại nhà, từ những lời chào hỏi, câu giao tiếp đơn giản đến việc cùng con nghe, đọc hoặc xem các nội dung bằng tiếng Anh.
“Không phải phụ huynh nào cũng cần giỏi tiếng Anh hay trực tiếp dạy tiếng Anh cho con. Điều quan trọng là cha mẹ tạo được sự cởi mở, khuyến khích và coi việc sử dụng tiếng Anh là một hoạt động tự nhiên trong đời sống gia đình. Khi nhà trường và gia đình cùng tạo ra môi trường ấy, cơ hội thực hành của học sinh sẽ được mở rộng đáng kể”, ông Nguyễn Anh Tuấn nói.
Theo Hiệu trưởng Trường THCS Chu Văn An, xây dựng môi trường tiếng Anh là một quá trình lâu dài, cần được triển khai từng bước, có đánh giá và điều chỉnh thường xuyên. Công nghệ, học liệu số và các công cụ trí tuệ nhân tạo cũng có thể được khai thác phù hợp để mở rộng cơ hội tự học, luyện tập và giao tiếp cho học sinh.
“Chúng tôi rất ủng hộ và đánh giá cao sự quan tâm, chỉ đạo của các cấp đối với việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường. Đây không chỉ là một nhiệm vụ giáo dục mà còn là sự đầu tư cho năng lực hội nhập của thế hệ trẻ. Với nhà trường, chúng tôi xác định sẽ bắt đầu từ những việc cụ thể, vừa sức, làm thực chất và kiên trì từng ngày”, ông Nguyễn Anh Tuấn khẳng định.
Khi nhà trường tạo môi trường, giáo viên đồng hành, gia đình khích lệ và học sinh chủ động, tiếng Anh sẽ từng bước vượt ra khỏi khuôn khổ của một môn học để trở thành một phần tự nhiên của đời sống.