Thảo luận tại Quốc hội về tình hình kinh tế - xã hội, sáng 31/10, đại biểu Châu Quỳnh Dao (Đoàn An Giang) nêu câu hỏi nhiều năm qua giải quyết chưa thoả đáng: Vì sao khi bước vào trường học, một đĩa cơm, một chai nước lại có giá cao hơn bên ngoài?
Theo bà Dao, cổng trường khép kín nhằm bảo đảm an toàn cho học sinh, nhưng vô tình khiến căng tin trở thành một thị trường độc quyền, nơi các em không có sự lựa chọn về dịch vụ ăn uống.
“Căn nguyên là do quy định về đấu giá tài sản công”, đại biểu nhìn nhận.
Đại biểu Châu Quỳnh Dao ghi nhận chính sách miễn, giảm thuế của Chính phủ đối với các đơn vị cung cấp suất ăn trong trường học. Tuy nhiên, theo bà, chính sách này mới giải quyết được phần ngọn, trong khi chi phí thuê mặt bằng mới là vấn đề cần tháo gỡ.
Dẫn ví dụ một suất ăn có giá 35.000 đồng, đại biểu phân tích, thuế suất 8% chỉ tương ứng khoảng 2.000 đồng, trong khi chi phí mặt bằng có thể chiếm 30-40% giá suất ăn, tương đương khoảng 10.000-14.000 đồng.
“Nếu chỉ giảm thuế mà không xóa bỏ đấu giá tài sản công trong trường học thì đến bao giờ trò nghèo mới được ăn no, ăn đủ và ăn sạch?”, bà Dao đặt câu hỏi.
Phân tích nguyên nhân, nữ đại biểu chỉ ra hai điểm nghẽn trong quy định hiện hành.
Thứ nhất, việc áp dụng cơ chế quản lý mặt bằng căng tin trong trường học, bệnh viện tương tự mặt bằng kinh doanh ngoài thị trường là chưa phù hợp.
Theo đại biểu, quy định về đấu giá tài sản công có mục tiêu bảo vệ tài sản Nhà nước, phòng chống thất thoát, nhưng cần tính đến tính chất đặc thù của các cơ sở giáo dục, y tế, nơi mục tiêu phục vụ người học và người bệnh phải được đặt lên hàng đầu.
Thứ hai, đại biểu cho rằng còn có sự thiếu thống nhất giữa Luật Đấu thầu và Luật Quản lý, sử dụng tài sản công.
Luật Đấu thầu cho phép chỉ định, thuê hoặc đặt hàng dịch vụ công nhưng Luật Quản lý, sử dụng tài sản công quy định nếu đơn vị không tự tổ chức cung ứng, vận hành phải thực hiện đấu giá.
“Bác sĩ, thầy, cô giáo đâu phải là chuyên gia tài chính, kinh tế để định giá hay làm đấu giá viên tổ chức vận hành cho tốt. Nên buộc phải đấu thầu, giá đẩy lên. Đó là điều hết sức khó khăn”, đại biểu Dao nói.
Về giải pháp, bà Dao đề nghị Chính phủ sớm sửa đổi, bổ sung nghị định hướng dẫn Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, cho phép áp dụng cơ chế đặc thù với tài sản phục vụ an sinh, phụ trợ nội bộ trong trường học, bệnh viện.
Theo đề xuất, thay vì đấu giá quyền thuê mặt bằng, có thể áp dụng mức thu cố định để bù đắp chi phí hao mòn tối thiểu, đồng thời tổ chức đấu thầu lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ có uy tín, tiêu chuẩn dịch vụ tốt nhất.
Quốc hội cần bổ sung sửa đổi Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, cụ thể quy định riêng về tài sản phục vụ hoạt động sự nghiệp công lập trong lĩnh vực giáo dục, y tế, trong đó quy định rõ cho thuê, bổ sung các chi tiết cơ chế lựa chọn nhà cung cấp và kiểm soát chất lượng dịch vụ.
Đại biểu đề xuất thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ với sự tham gia của chính quyền địa phương, nhà trường, ban đại diện cha mẹ học sinh với phương châm phòng ngừa sai phạm, lấy sức khỏe người học làm thước đo.
Dẫn kinh nghiệm Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, đại biểu cho rằng cần nhìn nhận căng tin chính là “trường học thứ hai” để giáo dưỡng cho học sinh về văn hóa ăn uống và bồi dưỡng thể chất, đảm bảo tốt giống nòi cho quốc gia.
“Đất nước muốn vươn mình cần vào chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai. Phải chăm lo từ những điều bình dị nhất, đó là bữa cơm bán trú, dịch vụ ăn uống, bãi giữ xe trong trường học và người bệnh trong bệnh viện tương tự cũng khao khát”, đại biểu nhấn mạnh.