Thời điểm giao mùa, số lượng trẻ mắc các bệnh lý đường hô hấp có xu hướng gia tăng. Nhiều phụ huynh thường nhầm lẫn giữa cúm mùa và cảm lạnh thông thường, dẫn đến tâm lý chủ quan hoặc tự ý điều trị tại nhà, gây ra những hệ lụy sức khỏe không đáng có.
Khởi phát đột ngột – Dấu hiệu nhận biết đặc trưng
Theo BSCKI Nguyễn Thị Kim Dung (Trung tâm Kỹ thuật cao và Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, Hà Nội), cả cúm mùa và cảm lạnh đều gây ra tình trạng ho, sổ mũi, đau họng. Tuy nhiên, điểm khác biệt cốt lõi nằm ở mức độ và tốc độ khởi phát của bệnh.
Nếu cảm lạnh thường diễn tiến nhẹ nhàng với biểu hiện chủ yếu là hắt hơi, nghẹt mũi, chảy nước mũi, thì cúm mùa (thường gặp các chủng A/H1N1, A/H3N2 và cúm B) lại tấn công cơ thể một cách chớp nhoáng. Trẻ mắc cúm thường xuất hiện tình trạng sốt cao đột ngột, đau mỏi cơ, nhức đầu, mệt mỏi li bì, bỏ ăn và ít vui chơi.
Dù vậy, chuyên gia cũng lưu ý rằng không phải lúc nào cũng có thể phân biệt chính xác hai bệnh lý này chỉ qua quan sát lâm sàng. Do đó, khi trẻ có biểu hiện hô hấp đi kèm sốt, việc đưa trẻ đi thăm khám y tế là bước xử trí an toàn nhất.
Kiểm soát biến chứng và "thời điểm vàng" điều trị
Cúm mùa không đơn giản chỉ là một đợt ốm vặt. Những trẻ dưới 5 tuổi (đặc biệt là nhóm dưới 2 tuổi), hoặc những trẻ có bệnh lý nền, suy giảm miễn dịch mang nguy cơ gặp biến chứng cao hơn hẳn. Bệnh có thể tiến triển thành viêm phổi, suy hô hấp, hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh mạn tính sẵn có.
Trong phác đồ điều trị, việc sử dụng thuốc kháng virus đóng vai trò rất lớn và thường đạt hiệu quả tối ưu khi được dùng sớm – đặc biệt là trong vòng 48 giờ đầu tiên kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, BSCKI Nguyễn Thị Kim Dung khuyến cáo mạnh mẽ: Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng virus hay kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.
Gia đình cần lập tức đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất nếu quan sát thấy các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như: khó thở, thở nhanh, tím tái, li bì, khó đánh thức, co giật hoặc có biểu hiện mất nước nghiêm trọng.
Chủ động phòng ngừa thay vì chờ mắc bệnh
Phần lớn trẻ sẽ hồi phục sau đợt cúm nếu được chăm sóc đúng cách. Để bảo vệ trẻ trước mầm bệnh lây lan qua dịch tiết hô hấp, các biện pháp vệ sinh cá nhân luôn là lá chắn đầu tiên: rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che mũi miệng khi ho và vệ sinh không gian sống. Khi mắc bệnh, trẻ cần được hạn chế tiếp xúc gần với nhóm người nhạy cảm (người già, phụ nữ mang thai), đồng thời cần bổ sung đủ nước, dinh dưỡng và theo dõi sát sao.
Theo khuyến cáo từ các chuyên gia y tế, biện pháp phòng vệ đặc hiệu và hiệu quả nhất hiện nay là tiêm vaccine cúm mùa. Đây là bước dự phòng thiết yếu không chỉ giúp trẻ nhỏ mà cả cộng đồng giảm thiểu tối đa nguy cơ lây nhiễm cũng như các biến chứng nặng nề do virus cúm gây ra.