Bệnh viện Nguyễn Tri Phương đón đầu kỷ nguyên điều hòa thần kinh và lập trình từ xa - bước đột phá lớn trong điều trị động kinh kháng thuốc. Ảnh tư liệu
Bệnh lý hệ thần kinh trung ương – từ các rối loạn cấp tính như đột quỵ đến mạn tính như động kinh hay bệnh Parkinson – đang tạo ra áp lực rất lớn lên hệ thống y tế toàn cầu và tại Việt Nam. Trong đó, động kinh là một trong những rối loạn thần kinh phổ biến nhất.
Mặc dù ngành dược không ngừng phát triển với nhiều thế hệ thuốc chống động kinh ra đời, khoảng 1/3 số người bệnh vẫn phải đối mặt với tình trạng động kinh kháng thuốc (Drug-Resistant Epilepsy - DRE) – nghĩa là không kiểm soát được cơn co giật dù đã điều trị đúng và đủ liều với ít nhất hai phác đồ thuốc phù hợp.
Theo TS.BS Phạm Anh Tuấn, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, động kinh kháng thuốc lâu nay vẫn là "cơn ác mộng" đối với hàng vạn người bệnh và gia đình khi các phương pháp nội khoa gần như bế tắc. Sự ra đời của "máy tạo nhịp não" – kỹ thuật kích thích dây thần kinh X (VNS) – kết hợp cùng giải pháp lập trình từ xa đột phá đang mang lại tia hy vọng mới.
“Khi điều trị nội khoa thất bại và người bệnh không có chỉ định phẫu thuật cắt bỏ ổ động kinh (do tổn thương diện rộng, đa ổ hoặc nằm tại các vùng vỏ chức năng quan trọng ở não), các phương pháp điều hòa thần kinh (Neuromodulation) – tiêu biểu là Kích thích dây thần kinh X (Vagus Nerve Stimulation - VNS) và Hệ thống Lập trình Từ xa (Remote Programming System) – mở ra giải pháp can thiệp tối ưu giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, an toàn và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Không chỉ giúp người bệnh giảm nhẹ gánh nặng tái khám xa xôi, những tiến bộ này còn đánh dấu bước tiến chuyển mình mạnh mẽ trong chiến lược chăm sóc sức khỏe toàn diện tại Bệnh viện Nguyễn Tri Phương”, TS.BS Anh Tuấn cho biết.
Thực tế về điều trị bệnh lý thần kinh
Nhiều năm qua, hành trình chống chọi với những cơn co giật đột ngột của bệnh nhân động kinh kháng thuốc luôn là nỗi ám ảnh lớn của người bệnh và gia đình. Dù đã thử nghiệm qua nhiều phác đồ thuốc chống động kinh khác nhau, các cơn co giật vẫn tái diễn, cướp đi các thói quen sinh hoạt bình thường và đẩy người bệnh vào tình trạng bế tắc.
Tuy nhiên, bức tranh điều trị tại Khoa Nội Thần kinh và Ngoại Thần kinh - Bệnh viện Nguyễn Tri Phương đang dần thay đổi nhờ các phương pháp điều hòa thần kinh chuyên sâu. Đơn cử như trường hợp người bệnh mắc động kinh kháng thuốc lâu năm, sau khi được đánh giá kỹ lưỡng và chỉ định phẫu thuật cấy ghép thiết bị Kích thích dây thần kinh X (Vagus Nerve Stimulation - VNS), tần suất và mức độ nặng của cơn giật đã thuyên giảm rõ rệt. Không chỉ kiểm soát cơn tốt hơn, người bệnh còn dần lấy lại giấc ngủ ngon, sự tập trung và chất lượng cuộc sống mà tưởng chừng đã mất đi.
Theo BS.CKII. Võ Đức Chiến – Giám đốc Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, là bệnh viện đa khoa hạng I trực thuộc Sở Y tế TP.HCM, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương tiếp nhận và điều trị khối lượng lớn bệnh nhân mắc các bệnh lý thần kinh mỗi năm. Bức tranh lâm sàng thực tế tại bệnh viện phản ánh rõ nét hai thách thức lớn:
Đó là áp lực từ bệnh lý cấp tính và xu hướng trẻ hóa. Bên cạnh các bệnh mạn tính, khoa Nội Thần kinh và Ngoại Thần kinh hằng năm tiếp nhận điều trị khoảng 100 ca đột quỵ ở người trẻ tuổi. Đa số các trường hợp này không có tiền sử bệnh lý tim mạch hay tăng huyết áp trước đó, đặt ra yêu cầu cấp thiết về tầm soát, chẩn đoán sớm và ứng dụng các kỹ thuật can thiệp kỹ thuật cao.
Bên cạnh đó, với quy mô khám chữa bệnh chuyên sâu, tổng lượng khám bệnh toàn viện đạt hơn 580.000 lượt và hơn 33.000 bệnh nhân điều trị nội trú mỗi năm, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương đóng vai trò là một trong những trung tâm tiếp nhận, điều trị chuyên sâu và quản lý lâu dài các bệnh nhân mắc bệnh lý thần kinh phức tạp trên địa bàn TP.HCM và các tỉnh lân cận.
Bệnh viện Nguyễn Tri Phương tiếp nhận và điều trị khối lượng lớn bệnh nhân mắc các bệnh lý thần kinh mỗi năm, trong đó có đột quỵ. Ảnh tư liệu
Thực tế này đòi hỏi Bệnh viện Nguyễn Tri Phương không ngừng cập nhật và triển khai các kỹ thuật y khoa tiên tiến như phẫu thuật thần kinh chức năng, điều hòa thần kinh và giải pháp quản lý bệnh nhân từ xa.
Kích thích dây thần kinh X (VNS) trong điều trị động kinh kháng thuốc
Hệ thống VNS được ví như một "máy tạo nhịp tim cho não". Máy tự động phát các xung điện nhẹ nhàng truyền theo dây thần kinh X theo chu kỳ cài đặt sẵn để "trấn an" các tế bào thần kinh, giúp giảm tần suất, thời gian và mức độ nặng của cơn giật; hạn chế tối đa các tác dụng phụ. Phẫu thuật VNS là thủ thuật can thiệp tối thiểu, thường hoàn tất trong khoảng 1 giờ
Chế độ Nam châm (Magnet Mode): Người bệnh hoặc người nhà có thể quét nam châm qua vùng đặt IPG khi cảm nhận tiền triệu (aura) để kích hoạt ngay một chu kỳ xung điện mạnh giúp cắt cơn giật tức thì.
Chế độ Tự động (AutoStim - Closed-Loop): Các thế hệ máy mới (như G114R) tự động phát hiện tình trạng nhịp tim tăng nhanh – dấu hiệu báo trước của 82% cơn giật – để phát xung ngắt cơn kịp thời.
Hệ thống lập trình từ xa (Remote Programming System)
Người bệnh sau cấy ghép thiết bị điều hòa thần kinh như VNS hay điện cực não sâu DBS thường phải tái khám định kỳ 4 – 5 lần/năm để chỉnh thông số. Tình trạng tàn phế cùng rào cản khoảng cách khiến việc di chuyển đến các bệnh viện trung tâm vô cùng khó khăn và tốn kém.
Công nghệ lập trình từ xa qua mạng bảo mật 5G và điện toán đám mây cho phép bác sĩ tại bệnh viện trực tiếp tinh chỉnh tham số thiết bị trong cơ thể người bệnh thời gian thực mà người bệnh không cần phải di chuyển xa.
Các bác sĩ kỳ vọng những phương pháp điều hòa thần kinh kết hợp lập trình từ xa sẽ giúp người bệnh bớt gánh nặng tái khám xa xôi, đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ trong chiến lược chăm sóc sức khỏe toàn diện tại Bệnh viện Nguyễn Tri Phương. Ảnh tư liệu
Hệ thống lập trình từ xa cho phép bác sĩ kết nối trực tuyến qua môi trường mạng bảo mật cao để đánh giá lâm sàng qua video và trực tiếp tinh chỉnh thông số máy cấy trong cơ thể bệnh nhân thời gian thực mà bệnh nhân không cần rời khỏi nhà.
Các nghiên cứu lâm sàng ghi nhận lập trình từ xa giúp tiết kiệm hơn 2.000 RMB/lần khám (hơn 7,6 triệu đồng/lần khám) cho 76,7% bệnh nhân và giảm hơn 12 giờ di chuyển cho 90% người bệnh.
Từ theo dõi từ xa, các bác sĩ phản ứng nhanh, can thiệp kịp thời với các thay đổi triệu chứng của bệnh nhân, duy trì hiệu quả điều trị tối ưu; an toàn khi tuân thủ chuẩn mã hóa đầu-cuối (End-to-End Encryption) và xác thực đa yếu tố, bảo vệ tối đa dữ liệu y tế cá nhân.
Định hướng phát triển năng lực chuyên môn tại Bệnh viện Nguyễn Tri Phương
Nhằm đáp ứng nhu cầu điều trị ngày càng cao và giải quyết gánh nặng bệnh lý thần kinh cho cộng đồng, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương đang tập trung triển khai các định hướng chiến lược:
1. Chuẩn hóa Phẫu thuật Chức năng & Phác đồ Điều hòa Thần kinh: Đẩy mạnh ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến như cấy ghép VNS, phẫu thuật kích thích não sâu (DBS)… trong điều trị động kinh kháng thuốc và đau mạn tính.
2. Triển khai Mô hình Quản lý Y tế Kỹ thuật số: Tích hợp hệ thống Lập trình Từ xa vào quy trình theo dõi sau phẫu thuật, giúp người bệnh ở các tỉnh xa dễ dàng tiếp cận với sự chăm sóc chuyên sâu của bác sĩ Bệnh viện Nguyễn Tri Phương.
3. Tăng cường Hợp tác Quốc tế và Đào tạo liên tục: Thông qua việc tổ chức các hội thảo quốc tế lớn (như Hội thảo "Cập nhật kiến thức về phẫu thuật thần kinh chức năng"), bệnh viện liên tục kết nối với các chuyên gia hàng đầu thế giới từ Pháp, Trung Quốc để đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao công nghệ mới.
Nhằm nâng cao năng lực chuyên môn và thắt chặt hợp tác y khoa toàn cầu, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương vừa tổ chức Hội thảo quốc tế “Cập nhật kiến thức về phẫu thuật thần kinh chức năng” vào ngày 9/11.
Sự kiện quy tụ các chuyên gia hàng đầu từ Pháp và Trung Quốc không chỉ đem đến những tiến bộ đột phá trong lĩnh vực điều hòa thần kinh, phẫu thuật ít xâm lấn và kiểm soát đau mạn tính, mà còn đặt nền móng vững chắc cho việc triển khai rộng rãi các kỹ thuật cao cấp, mang lại chất lượng sống tốt hơn cho người bệnh tại TP.HCM và cả nước.
Hội thảo quốc tế là dấu mốc quan trọng giúp đội ngũ y bác sĩ Bệnh viện Nguyễn Tri Phương tiếp cận trực tiếp các tri thức đỉnh cao thế giới, thúc đẩy mạnh mẽ việc ứng dụng công nghệ điều hòa thần kinh, lập trình từ xa và phẫu thuật ít xâm lấn vào thực tiễn khám chữa bệnh, qua đó từng bước nâng cao chất lượng chăm sóc và điều trị chuyên sâu cho người bệnh trên cả nước.
Việc làm chủ quy trình kỹ thuật cùng hạ tầng quản lý số không chỉ mang lại hy vọng kiểm soát bệnh cho những trường hợp hiểm nghèo mà còn mở ra kỷ nguyên chăm sóc y tế chuyên sâu, thuận tiện, an toàn và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.