Theo ghi nhận, tình trạng co giật do sốt (febrile seizures) xuất hiện phổ biến nhất ở trẻ trong độ tuổi từ 6 tháng đến 5 tuổi. Cơn giật thường bùng phát khi nhiệt độ cơ thể trẻ tăng nhanh lên ngưỡng trên 38,5 hoặc 39 độ C. Lúc này, cơ thể trẻ đang phản ứng lại với các bệnh lý nhiễm trùng thông thường như viêm họng, viêm tai giữa, hoặc các đợt nhiễm virus đường hô hấp.
Sự non nớt của hệ thần kinh
Nguyên nhân cốt lõi của hiện tượng này nằm ở cấu trúc sinh lý của trẻ nhỏ. Trong những năm đầu đời, não bộ và hệ thần kinh trung ương của trẻ vẫn đang trong giai đoạn phát triển và chưa được hoàn thiện đầy đủ. Cùng với đó, trung tâm điều hòa thân nhiệt nằm ở não bộ (vùng dưới đồi) cũng chưa có khả năng kiểm soát, thích ứng linh hoạt trước sự thay đổi nhiệt độ như ở người trưởng thành.
Khi trẻ bị bệnh, nhiệt độ cơ thể tăng vọt trong thời gian ngắn sẽ tạo ra một áp lực lớn lên hệ thần kinh trung ương. Mức nhiệt độ cao làm hạ thấp ngưỡng chịu đựng của các tế bào vỏ não, khiến chúng bị kích thích quá mức. Tình trạng này dẫn đến các xung động điện trong não bộ phóng ra ồ ạt, rối loạn và không kiểm soát. Hậu quả là cơ thể trẻ xuất hiện các cơn gồng cứng, co giật cơ bắp liên tục, đôi khi kèm theo trợn mắt hoặc mất ý thức tạm thời.
Phần lớn các cơn co giật đều lành tính
Nhìn một đứa trẻ đang trải qua cơn co giật là trải nghiệm đáng sợ đối với bất kỳ bậc cha mẹ nào, khiến nhiều người lầm tưởng trẻ đang đối mặt với mối đe dọa tính mạng. Dù vậy, các báo cáo y tế chỉ ra rằng, phần lớn các cơn co giật do sốt đơn thuần đều mang tính chất lành tính.
Đa số các cơn giật thường chỉ kéo dài vài phút và tự thuyên giảm, trẻ sau đó sẽ thiếp đi hoặc dần tỉnh lại. Quan trọng hơn, co giật do sốt đơn thuần không để lại di chứng thần kinh, không làm suy giảm trí tuệ, không gây tổn thương não bộ vĩnh viễn và hoàn toàn không đồng nghĩa với việc trẻ mắc bệnh động kinh.
Khuyến cáo an toàn
Mặc dù bản thân cơn co giật do sốt ít gây nguy hiểm, nhưng cách xử trí của phụ huynh trong thời điểm đó lại quyết định sự an toàn đường thở của trẻ. Các chuyên gia y tế khuyến cáo, nguyên tắc quan trọng nhất là giữ bình tĩnh. Nên nới lỏng quần áo và đặt trẻ nằm nghiêng sang một bên tại nơi bằng phẳng, an toàn; tư thế này giúp đờm nhớt hoặc chất nôn (nếu có) chảy ra ngoài, tránh nguy cơ hít sặc vào phổi.
Đặc biệt, tuyệt đối không cố gắng cạy miệng, vắt chanh, hay đưa bất kỳ vật cứng nào (như ngón tay, thìa, đũa) vào miệng trẻ khi đang co giật, bởi những hành động này có thể gây gãy răng, rách niêm mạc miệng, thậm chí đẩy dị vật làm tắc nghẽn đường thở.
Ngay sau khi cơn giật kết thúc, trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế. Việc thăm khám kịp thời không chỉ giúp đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe mà còn giúp bác sĩ xác định chính xác nguyên nhân gây sốt, loại trừ các bệnh lý thần kinh nguy hiểm khác như viêm màng não hay viêm não.