Vì sao cơn sốt lại bùng lên khi mặt trời lặn?
Sốt về đêm không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả của sự tương tác giữa đồng hồ sinh học và hệ miễn dịch. Có 3 nguyên nhân chính khiến nhiệt độ của trẻ thường chạm đỉnh vào buổi tối:
Nhịp điệu tự nhiên của thân nhiệt Cơ thể con người không giữ một mức nhiệt cố định. Nhiệt độ thường thấp nhất vào sáng sớm (4-6h sáng) và cao nhất vào chiều muộn (16-18h). Khi trẻ bị bệnh, cơn sốt cộng hưởng với mức nhiệt nền đang cao này, tạo cảm giác trẻ nóng hơn hẳn so với ban ngày.
Sự vắng mặt của Cortisol Cortisol là hormone giúp kìm hãm phản ứng viêm. Ban ngày, Cortisol hoạt động mạnh mẽ, nhưng nồng độ này sẽ giảm sâu vào ban đêm. Khi thiếu sự ức chế của Cortisol, hệ miễn dịch được tháo khoán để tấn công mạnh mẽ các tác nhân gây bệnh, khiến phản ứng viêm bùng lên và nhiệt độ tăng vọt.
Melatonin và cuộc chiến trong bóng tối Khi trời tối, cơ thể tiết ra Melatonin để gây buồn ngủ, đồng thời kích hoạt hệ miễn dịch làm việc. Điều này cho thấy cơ thể đang tận dụng giấc ngủ để dồn toàn lực tiêu diệt mầm bệnh.
Những bệnh lý khiến trẻ khó chịu hơn về đêm
Bên cạnh cơ chế sinh học, một số bệnh lý cụ thể cũng có xu hướng nặng lên khi trẻ nằm ngủ:
-
Sốt siêu vi: Virus thường nhân lên mạnh vào chiều tối, gây sốt cao nhưng sáng hôm sau trẻ có thể tỉnh táo lại.
-
Viêm phế quản: Tư thế nằm và không khí lạnh ban đêm làm hẹp đường thở, khiến trẻ ho ông ổng và thở rít.
-
Viêm tai giữa: Khi nằm xuống, áp lực trong tai tăng lên khiến trẻ đau và sốt cao hơn.
Lưu ý: Mọc răng chỉ sốt ấm nhẹ (dưới 38°C). Nếu trẻ sốt cao trên 38°C về đêm, nguyên nhân thường là do nhiễm trùng, không phải do răng.
 |
| Nguyên tắc vàng: Nếu trẻ đang ngủ ngon và thở đều, tuyệt đối không đánh thức con dậy để uống thuốc hạ sốt. |
Cha mẹ cần làm gì khi con sốt đêm?
Quy tắc vàng trong xử trí sốt hiện đại là điều trị sự khó chịu của trẻ, không phải điều trị con số trên nhiệt kế.
Nguyên tắc 1: Giấc ngủ là liều thuốc tốt nhất Nếu con đang ngủ ngon, thở đều, tuyệt đối không đánh thức trẻ để đo nhiệt độ hay ép uống thuốc. Việc làm gián đoạn giấc ngủ sẽ khiến trẻ kiệt sức và lâu hồi phục hơn.
Nguyên tắc 2: Kiểm soát môi trường Giữ phòng thoáng khí, nhiệt độ khoảng 24-26°C. Cho trẻ mặc đồ cotton mỏng, thấm hút mồ hôi. Tránh sai lầm ủ ấm hoặc đắp chăn dày khi trẻ đang sốt cao, vì có thể gây co giật do tăng thân nhiệt.
Nguyên tắc 3: Dùng thuốc đúng lúc Chỉ dùng thuốc hạ sốt (Paracetamol hoặc Ibuprofen) khi trẻ sốt cao (trên 38.5°C) kèm theo biểu hiện quấy khóc, bứt rứt, đau đớn hoặc không ngủ được.
Dấu hiệu nhận biết khi nào cần đi cấp cứu ngay?
Hãy đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức, bất kể giờ giấc nếu có các dấu hiệu như:
-
Độ tuổi: Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt.
-
Thân nhiệt: Sốt trên 40°C không đáp ứng thuốc hạ sốt.
-
Dấu hiệu Sốt xuất huyết: Sốt cao nhưng tay chân lạnh, lờ đờ, đau bụng, chảy máu cam, chảy máu chân răng hoặc nôn nhiều.
-
Thần kinh & Hô hấp: Trẻ co giật, li bì khó đánh thức, thở nhanh, thở rít hoặc tím tái.
Cơn sốt về đêm là phản ứng bảo vệ tự nhiên của cơ thể bé. Hiểu rõ cơ chế này, cha mẹ hãy thay nỗi sợ hãi bằng sự quan sát bình tĩnh. Một không gian thoáng mát và sự tỉnh táo để nhận biết dấu hiệu nguy hiểm chính là sự chăm sóc tốt nhất bạn dành cho con. Trong trường hợp trẻ có diễn biến bất thường, vui lòng liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất.