Trong hành trình làm cha mẹ, việc đối diện với những lúc con nổi loạn có thể khiến bạn cảm thấy bối rối. Tuy nhiên, sự ổn định cảm xúc của trẻ không phải tự nhiên mà có; nó cần được xây dựng từ những tương tác nhỏ mỗi ngày. Hãy cùng khám phá cách hiểu sâu hơn về thế giới nội tâm của con, biến những cơn bão lòng thành cơ hội để trẻ trưởng thành mạnh mẽ và vững chãi hơn.
Cha mẹ là người dẫn đường cảm xúc đầu tiên
Thế giới cảm xúc của trẻ giống như một vùng đất đang dần hình thành, và cha mẹ chính là những người dẫn đường đầu tiên. Mỗi phản ứng của bạn đều đang nói với con rằng: Cảm xúc là gì và nên đối mặt với nó ra sao. Khi bạn luôn phản hồi tiếng khóc của con bằng một tông giọng bình thản, khi con tìm thấy cảm giác an toàn từ cái ôm kiên định của bạn, chính là lúc con đang học bài học quan trọng nhất: Dù cảm xúc có mãnh liệt đến đâu, thế giới này vẫn luôn an toàn.
Những khoảnh khắc khóc lóc khiến chúng ta đau đầu thực chất lại là cơ hội quý giá để rèn luyện năng lực cảm xúc cho con. Hãy ngồi xuống, nhìn vào mắt con và nhẹ nhàng nói: "Mẹ biết con đang rất tức giận vì khối hình vừa bị đổ". Hành động đơn giản này giúp đứa trẻ cảm thấy mình được thấu hiểu. Định danh cho cảm xúc cũng giống như thắp sáng một ngọn đèn vào thế giới vô định, giúp trẻ hiểu rằng mọi cảm giác dâng trào đều có tên gọi và đều có chỗ để vỗ về.
 |
| Cái ôm của mẹ mạnh hơn ngàn lời nói. Ảnh minh họa |
Cái ôm và sự đồng hành quý hơn ngàn lời nói
Đôi khi, một cái ôm ấm áp còn có sức mạnh hơn ngàn lời giáo huấn. Khi đứa trẻ bị bao vây bởi cảm xúc, "não lý trí" tạm thời rơi vào trạng thái "ngoại tuyến", chính sự tiếp xúc cơ thể sẽ truyền đi cảm giác an toàn trực tiếp nhất. Hãy đợi đến khi con bình tĩnh lại mới cùng con hồi tưởng xem điều gì vừa xảy ra. Sự đồng hành này không phải là dung túng, mà là để nói với con rằng: "Ba mẹ chấp nhận mọi cảm xúc của con, nhưng chúng ta sẽ cùng nhau tìm ra cách diễn đạt tốt hơn".
Cha mẹ là tấm gương phản chiếu nhạy bén nhất
Trẻ nhỏ là những quan sát viên tinh tường. Chúng học cách ứng phó với thất bại từ chính cách bạn làm: Khi bạn lỡ tay làm đổ ly sữa, bạn bực bội hay nhẹ nhàng xử lý? Khi gặp cảnh tắc đường, bạn gắt gỏng hay bình tĩnh đối mặt? Những khoảnh khắc đời thường ấy đang âm thầm nhào nặn nên cách hiểu của trẻ về cảm xúc.
Chăm sóc tốt cho bản thân và duy trì sự hòa hợp trong nội tâm chính là sự giáo dục cảm xúc tốt nhất mà bạn dành cho con.
5 câu nói thần kỳ giúp xoa dịu con nổi loạn khi bùng nổ cảm xúc
Thay vì nói "Nín ngay!" hay "Có gì đâu mà khóc!", hãy thử sử dụng những câu nói giúp trẻ cảm thấy được thấu hiểu và an toàn.
"Bố/mẹ đang ở đây với con, con đang an toàn".
* Tác dụng: Xoa dịu ngay lập tức cảm giác sợ hãi hoặc cô độc khi trẻ bị cảm xúc lấn át.
"Bố/mẹ thấy con đang rất [tức giận/buồn/thất vọng], có phải vì chuyện... không?"
* Tác dụng: Giúp trẻ định danh cảm xúc và thấy rằng nỗi lòng của mình đã được cha mẹ "đọc vị" đúng.
"Nếu con muốn khóc, cứ khóc một chút nhé. Bố/mẹ sẽ đợi con bình tĩnh lại rồi mình cùng nói chuyện".
* Tác dụng: Chấp nhận cảm xúc của trẻ nhưng vẫn thiết lập ranh giới về việc thảo luận vấn đề sau đó.
"Bố/mẹ biết việc này thật khó khăn với con. Mình cùng hít thở sâu một chút nhé?".
* Tác dụng: Chuyển hướng sự chú ý của trẻ vào hơi thở, giúp hạ nhiệt hệ thống thần kinh đang căng thẳng.
"Bố/mẹ yêu con ngay cả khi con đang buồn. Con muốn một cái ôm hay muốn ngồi một mình một lát?".
* Tác dụng: Khẳng định tình yêu vô điều kiện và cho trẻ quyền lựa chọn cách phục hồi.
 |
| Cái ôm của mẹ mạnh hơn ngàn lời nói. Ảnh minh họa |
Quy tắc S.T.O.P dành cho cha mẹ: Giữ mình trước khi dạy con
Trẻ em như một tấm gương, nếu bạn "nóng", con sẽ "cháy". Hãy áp dụng quy tắc này ngay khi bạn cảm thấy cơn giận của mình đang nhen nhóm.
S - Stop (Dừng lại): Ngay khi thấy mình sắp quát mắng, hãy dừng mọi hành động và lời nói lại. Nếu cần, hãy bước ra khỏi phòng trong 1-2 phút (nếu trẻ đã an toàn) để cắt đứt nguồn năng lượng tiêu cực.
T - Take a breath (Hít thở): Hít một hơi thật sâu bằng mũi và thở ra chậm bằng miệng. Oxy sẽ giúp não bộ thoát khỏi trạng thái "chiến đấu" và quay lại trạng thái lý trí.
O - Observe (Quan sát): Tự hỏi bản thân: "Tại sao mình lại giận? Do con hư hay do mình đang mệt mỏi/áp lực vì việc khác?". Khi tách biệt được nguyên nhân, bạn sẽ bớt đổ lỗi lên con.
P - Proceed (Tiếp tục): Sau khi đã hạ nhiệt, hãy quay lại giải quyết vấn đề với con bằng sự thấu cảm thay vì sự trừng phạt.
 |
| Cái ôm của mẹ mạnh hơn ngàn lời nói. Ảnh minh họa |
Nuôi dạy trẻ có cảm xúc ổn định: Hành trình tưới tắm bằng yêu thương
Nuôi dạy một đứa trẻ có cảm xúc ổn định không có nghĩa là rèn luyện để con trở thành một "con búp bê" không biết giận hay chẳng biết buồn. Ngược lại, đó là dạy con học cách điều chỉnh cảm xúc của chính mình, để sau mỗi lần vấp ngã hay tổn thương, con đều biết cách tự chữa lành và đứng dậy mạnh mẽ hơn.
Hãy nhớ rằng, đứa trẻ chính là tấm gương phản chiếu rõ nét nhất tâm thế của cha mẹ. Khi bạn bao dung với chính mình và điềm tĩnh trước những biến động, con trẻ cũng sẽ tự khắc học được cách giữ cho lòng mình một khoảng lặng an yên giữa cuộc sống đầy náo nhiệt. Sau tất cả, tình yêu thương và sự đồng hành kiên nhẫn chính là "mỏ neo" vững chắc nhất để con tự tin ra khơi.