Truyền thống cao quý của nhà giáo được xây nên từ những câu chuyện đẹp hơn cả cổ tích, với công ơn thênh thang như mây trắng, tầm nhìn xa tựa Thái Bình Dương, chiều cao như đỉnh Everest cũng khó so sánh hết. Tuy nhiên, từ phía ngược lại, thầy cô cũng đừng bao giờ "tìm cách thắng học sinh".
Tôi còn nhớ, thời sinh viên, lần thi hết môn tâm lý, sau khi trả lời câu hỏi, tôi nhận câu hỏi thêm của thầy: "Nếu học trò chửi thề anh, anh xử lý sao?". Gom hết bình tĩnh, tôi minh chứng từ những câu chuyện giáo dục của người thầy lỗi lạc đến tâm lý của giới trẻ học đường - sự phản kháng khó lường - rồi nêu ra hướng giải quyết, mà cốt lõi, kiềm chế mình và từng bước cảm hóa trò.
Nhớ lại chuyện xưa để nghĩ hôm nay và muốn nhắc nhở các giáo viên trẻ rằng thầy cô đừng bao giờ tìm cách thắng học sinh. Các em luôn mong được thầy cô đối xử nhẹ nhàng, thân thiện, sẻ chia và thấu hiểu.
Có lần một học sinh đã khóc vì trả lời sai nhiều lần do tôi hỏi dồn. Sau đó, em đã nhắn tin giải thích rằng em khóc vì thất vọng về bản thân do không hiểu bài, thiếu ngủ và làm bài kiểm tra không tốt, chứ không phải vì thầy lớn tiếng. Lời nhắn này đã "chữa lành" cho tôi. Điều này cho thấy nếu chỉ giảng để trò hiểu bài mà không hiểu được tâm tư, tình cảm, tâm trạng của trò thì thầy chỉ là… ChatGPT!
Khi còn làm hiệu trưởng, tôi có thói quen đi thăm các lớp để nhìn thấy sự khác biệt trong cách vào lớp của giáo viên. Có không ít thầy cô khiến không khí lớp căng thẳng, ngột ngạt vì thái độ nghiêm nghị.
Trong bối cảnh học sinh ngày càng thông minh, tài năng hơn, thầy cô càng cần đổi mới, sáng tạo, sử dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) là cần thiết nhưng phẩm cách của nhà giáo mới là quan trọng. Không robot nào có thể thay thế "sự biến đổi trạng thái" từ trái tim đến trái tim của thầy và trò trong ngôi trường hạnh phúc.
 |
|
Dạy học không chỉ là con thuyền chở nội dung theo kế hoạch mà quan trọng hơn là bằng sự ấm áp của trái tim. Ảnh: Đào Ngọc Thạch
|
Vì thế, dạy học không chỉ là con thuyền chở nội dung theo kế hoạch mà quan trọng hơn là bằng sự ấm áp của trái tim.
Sự ấm áp, kết nối, chuẩn mực không chỉ từ giáo viên - học sinh, giáo viên -phụ huynh mà còn từ lãnh đạo nhà trường - giáo viên. Đây là cơ sở để xây dựng nhà trường tiến bộ. Giáo viên cần những hiệu trưởng, phó hiệu trưởng năng lực, trách nhiệm, thấu hiểu đồng nghiệp.
Sự ấm áp đó giúp thầy cô chu toàn nhiệm vụ của mình khi lên lớp, hướng dẫn hoạt động trải nghiệm hay giao tiếp.
Kết nối giữa giáo viên - phụ huynh là chất liệu đặc biệt quan trọng giữ tôn nghiêm học đường. Dù xã hội thay đổi, thì sự thanh cao của nhà giáo, lễ phép của học sinh, răn dạy và nêu gương của phụ huynh mãi là nguồn năng lượng cho giáo dục phát triển.
Người thầy đúng nghĩa thì bài giảng không chỉ là kiến thức, mà còn là cách sống, cách truyền cảm hứng và cách mà thầy cô gieo điều trong sáng vào tâm hồn học trò…