- Thông tư số 19/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành đã bổ sung, điều chỉnh nhiều nội dung của Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT. Ông đánh giá thế nào về tinh thần chung của những thay đổi này đối với hoạt động dạy thêm, học thêm hiện nay?
- Trước hết, phải nói rõ là tinh thần của Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT vẫn đúng, đó là hướng tới chấm dứt tình trạng dạy thêm, học thêm tràn lan trong nhà trường. Tuy nhiên, hiện nay, việc dạy thêm vẫn còn khá phổ biến. Nguyên nhân chính không chỉ vì thi cử, mà là do nhiều học sinh chưa biết cách học, chưa có khả năng tự học. Khi các em chưa tự học được thì nhu cầu học thêm là có thật, không thể phủ nhận.
Thông tư số 19/2026/TT-BGDĐT đã điều chỉnh theo hướng phù hợp hơn với thực tế. Không phải là nới lỏng, mà là làm rõ để tổ chức cho đúng. Những học sinh yếu, chưa biết cách học thì cần được hỗ trợ, được phân loại rõ ràng, không làm tràn lan, không biến thành dạy thêm đại trà.
Tôi cho rằng, điểm tích cực là quy định rõ hơn. Khi đã rõ ràng thì việc tổ chức sẽ công khai, minh bạch, đi vào nền nếp hơn.
- Một điểm đáng chú ý của Thông tư số 19/2026/TT-BGDĐT là nhấn mạnh vai trò của hiệu trưởng. Vậy trách nhiệm này cần được thực hiện như thế nào để bảo đảm hiệu quả?
- Theo tôi, phải đặt đúng vai trò của hiệu trưởng. Hiệu trưởng phải là người chịu trách nhiệm toàn diện về việc tổ chức dạy thêm, học thêm trong nhà trường. Hiệu trưởng phải nắm chắc học sinh của mình để biết em nào yếu, em nào khá, em nào cần bồi dưỡng, từ đó phân loại rõ từng nhóm. Trên cơ sở đó, hiệu trưởng xây dựng kế hoạch cho từng khối lớp, từng nhóm đối tượng, không thể làm chung chung.
Quan trọng nữa là khâu kiểm tra, giám sát trong quá trình triển khai để xác định học sinh có tiến bộ không, cách tổ chức đúng yêu cầu không, phù hợp với quy định không. Hiệu trưởng phải nắm rõ toàn bộ nội dung này.
- Quay trở lại với nhóm đối tượng học thêm trong nhà trường, theo ông nên tổ chức như thế nào để bảo đảm hiệu quả và đúng quy định?
- Phải làm theo hướng cá thể hóa, tức là phù hợp với từng nhóm học sinh. Với học sinh yếu, không thể dạy theo kiểu cả lớp như nhau và không nên học nhiều môn cùng lúc. Phải xác định môn yếu nhất để tập trung trước, sau đó mới mở rộng. Nếu dàn trải thì không hiệu quả mà cần chia nhóm nhỏ, thậm chí có thể chia theo từng mức độ. Giáo viên cần biết rõ từng em yếu ở đâu để hỗ trợ. Nhưng cũng không thể chỉ trông vào giáo viên mà nên tổ chức cho học sinh hỗ trợ lẫn nhau, bạn giúp bạn. Giáo viên hỗ trợ ban đầu, sau đó tạo điều kiện để các em tự học.
Với học sinh khá giỏi thì không cần học thêm nhiều. Các em phải tự học là chính. Giáo viên chỉ cần tổ chức các buổi chữa bài, nêu vấn đề, định hướng. Có thể học trực tuyến, không nhất thiết phải đến trường.
- Một nội dung được nhiều người quan tâm là vấn đề học phí trong dạy thêm. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?
- Theo tôi, nếu quy định không thu tiền thì trong thực tế sẽ khó thực hiện. Nên cho phép thu, nhưng phải có sự thỏa thuận với phụ huynh và phải quản lý rõ ràng. Ở đây cần xác định rõ, đây là hoạt động phục vụ học sinh, không phải để kinh doanh. Nếu coi là kinh doanh thì sẽ phát sinh nhiều vấn đề, không phù hợp với mục tiêu giáo dục. Điều quan trọng nhất vẫn là hiệu quả. Học sinh phải tiến bộ, phải có kết quả cụ thể. Khi gia đình thấy được sự tiến bộ của học sinh thì chắc chắn sẽ đồng hành. Bản thân học sinh cũng phải có ý thức học, không phải bị ép buộc.
- Ranh giới giữa “tự nguyện” và “ép buộc” trong học thêm rất khó phân biệt. Chúng ta cần làm gì để nhận diện rõ?
- Đúng là rất khó nhưng không phải không có cách. Theo tôi, cần xây dựng cơ chế phản hồi thường xuyên từ học sinh. Ví dụ, tổ chức khảo sát ẩn danh để học sinh đánh giá giáo viên, từ đó nhà trường có thể nắm được tình hình.
Ngoài ra, có thể thông qua các kênh khác như Đoàn Thanh niên, các tổ chức khác trong trường. Quan trọng là phải theo dõi thường xuyên, không chờ đến khi có vấn đề mới xử lý. Khi có thông tin thì phải xem xét khách quan, đối chiếu nhiều phía, tránh đánh giá một chiều.
- Ông có thể cho biết, để giải quyết căn cơ vấn đề dạy thêm, học thêm, đâu là những rào cản lớn cần gỡ bỏ hiện nay?
- Theo tôi, có ba vấn đề. Thứ nhất là nhận thức. Phải hiểu dạy thêm là để hỗ trợ học sinh phát triển, không phải là áp lực, cũng không phải là nguồn thu. Thứ hai là công tác quản lý trong nhà trường. Hiệu trưởng phải tổ chức khoa học, kiểm tra đầy đủ, bảo đảm đúng quy định và đúng yêu cầu sư phạm. Thứ ba là sự tham gia của gia đình và xã hội. Không thể chỉ giao cho nhà trường. Phụ huynh phải đồng hành, chính quyền địa phương cũng cần tham gia giám sát một cách khách quan.
Khi làm được những điều này thì dạy thêm, học thêm sẽ trở về đúng nghĩa là hoạt động hỗ trợ học sinh, đúng tinh thần gỡ khó cho thầy và tạo thuận lợi cho trò.
- Xin trân trọng cảm ơn ông!