Mới đây, khu vực phía Nam liên tiếp ghi nhận các ổ dịch não mô cầu tại môi trường học đường, nổi cộm là chùm 4 ca bệnh nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng (TP.HCM) khiến một học sinh tử vong. Tính từ đầu năm 2026, toàn khu vực đã có 42 ca mắc, tập trung nhiều nhất ở nhóm tuổi từ 11 đến 15.
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính, lây chủ yếu qua đường hô hấp. Bệnh có thời gian ủ từ 2-10 ngày. Giai đoạn khởi phát, trẻ nhỏ thường bị sốt cao, đau đầu, buồn nôn, lừ đừ hoặc bỏ bú. Những biểu hiện này rất dễ khiến các bậc phụ huynh lầm tưởng với cảm cúm hay nhiễm siêu vi thông thường.
Để tránh bỏ lỡ "thời điểm vàng" trong điều trị, BS.CKII Nguyễn Đình Qui – Trưởng khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM) chỉ ra cách phân biệt não mô cầu qua các vết ban trên da. Ở bệnh não mô cầu, trẻ sẽ xuất hiện các vết tử ban màu đỏ thẫm hoặc tím đen. Điểm đặc trưng là phần trung tâm vết ban có dấu hiệu hoại tử, phần rìa không đều tạo thành hình dạng rằn ri giống như bản đồ và lan rộng rất nhanh.
Trái ngược với dấu hiệu này, chấm xuất huyết do sốt Dengue thường nhỏ li ti ở tay, chân. Đối với ban đỏ do nhiễm siêu vi, vết ban thường nhạt màu, khi ấn tay vào sẽ biến mất và xuất hiện lại lúc buông tay.
Bệnh não mô cầu có diễn tiến vô cùng khốc liệt. Theo báo cáo y khoa, nếu không can thiệp kịp thời, người bệnh có thể rơi vào hôn mê và tử vong chỉ trong vòng 24 giờ kể từ khi phát bệnh. Tỷ lệ tử vong dao động từ 8-15%, và ngay cả khi được cứu sống, khoảng 10-20% bệnh nhi vẫn phải đối mặt với các di chứng nặng nề như điếc, liệt, hoặc phải cắt cụt chi do hoại tử.
Trước mức độ nguy hiểm của bệnh, các chuyên gia y tế khuyến cáo phụ huynh tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh khi trẻ có biểu hiện viêm hô hấp. Việc duy trì môi trường học tập thông thoáng, hướng dẫn học sinh vệ sinh cá nhân đúng cách và chủ động đưa trẻ đi tiêm vaccine phòng não mô cầu (đặc biệt là nhóm B đang chiếm ưu thế) là "lá chắn" vững chắc nhất để bảo vệ sức khỏe con em. Khi trẻ sốt cao kèm đau đầu dữ dội, lơ mơ hoặc nổi ban hoại tử, gia đình cần chuyển ngay đến cơ sở y tế gần nhất.