Những "góc khuất" dưới ánh đèn học đường
Là một phụ huynh, tôi không khỏi bất bình trước những hành vi gian lận ở một số phòng thi của cuộc thi VioEdu tại Hà Nội. Một cuộc thi trực tuyến vốn được tin tưởng nhờ hệ thống giám sát camera và quan trọng hơn hết là giám thị lại là những người tham gia vào những sai trái - tạo góc khuất để can thiệp đề thi, sao chép, nhắc bài, hỗ trợ thí sinh làm bài…
 |
| Camera ghi lại ảnh giám thị ra vào khu vực thi, nhắc bài và hỗ trợ học sinh làm bài (Ảnh: BTC VioEdu). |
Dù chỉ là một sân chơi song vì thành tích mà một số người lớn gieo vào đầu trẻ thơ tư tưởng phải chiến thắng bằng mọi giá - dù đó là hành vi sai trái. Sự trung thực là đức tính các cháu nhỏ được thẩm thấu trong những bài học đã bị tổn thương nghiêm trọng ngay trong môi trường giáo dục.
“Anh nghĩ thế nào về việc này?” - tôi hỏi một người bạn khi tản bộ chiều qua. Anh không trả lời thẳng vào vấn đề mà kể tôi nghe tóm tắt truyện ngắn “Nhi Đồng Cụ” của nhà văn Nguyễn Quang Sáng.
Câu chuyện kể về một cậu bé bị “biến” thành vận động viên nhi đồng bằng cách khai gian tuổi để thi đấu. Dù giành chiến thắng, em lại phải đối mặt với sự chế giễu của khán giả. Đằng sau tiếng cười là nỗi buồn và sâu xa hơn là hệ quả từ chính sự sắp đặt của người lớn.
Như một lời cảnh báo, truyện ngắn “Nhi Đồng Cụ” phê phán việc người lớn dạy trẻ em “ăn gian nói dối” chỉ để đạt thành tích.
Đó không chỉ là câu chuyện của thể thao ngày trước, mà dường như vẫn đang lặp lại đâu đó trong giáo dục hôm nay. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, thông điệp của nhà văn vẫn nóng hổi.
Sự gian lận tuổi tác trong thể thao năm ấy và sự gian lận bài thi trực tuyến năm nay đều chung một "mẫu số": Sự ích kỷ của người lớn đã bóp nghẹt tâm hồn trẻ thơ. Khi thành tích không đi đôi với thực chất, nó không còn là niềm tự hào mà trở thành một vết sẹo của lòng tự trọng.
Đừng để trẻ "rời khỏi khung trời của chính mình"
Đạt thành tích cao là đáng ghi nhận, nhưng thành tích ấy phải do chính nỗ lực của bản thân và là một động lực để phấn đấu chứ thành tích đừng nên đồng hành cùng sự gian dối. Bài học trung thực bị hoen ố bởi những toan tính của người lớn.
Sự việc này ảnh hưởng rất nhiều đến việc học tập cũng như rèn luyện của các em và để lại những hiệu ứng tiêu cực trong quá trình hình thành và phát triển tâm sinh lý. Khi gian lận mà không bị phát hiện hoặc không bị nhắc nhở, trẻ dễ hiểu sai rằng đấy là điều bình thường và ảnh hưởng đến khả năng phân biệt đúng - sai.
 |
| Người lớn tạo góc khuất camera để can thiệp bài thi (Ảnh: BTC VioEdu). |
Ở một góc độ khác, trẻ có thể sống trong trạng thái lo lắng, sợ bị trừng phạt và chắc chắc sẽ ảnh hưởng đến sức khoẻ tinh thần. Điều đáng nói hơn nữa là trẻ có thể tiếp tục gian lận trong học tập và trong cuộc sống.
Nếu không được uốn nắn, thói quen tiêu cực sẽ hình thành từ đây và hệ lụy tiếp theo là ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ và năng lực khi không học được kiến thức, kỹ năng cần thiết, thiếu khả năng đối mặt với khó khăn.
Gian lận không chỉ là vấn đề hành vi mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến tâm lý và nhân cách của trẻ. Người lớn sẽ có lỗi nếu để trẻ em xa rời khung trời riêng của chính mình. Hãy để trẻ con phát triển niềm đam mê và sự nỗ lực một cách tự nhiên chứ đừng nên vì những kỳ vọng của người lớn mà o ép các cháu theo những hành xử trái với đạo lý ở đời, trái với những gì các cháu được học tập và rèn luyện trong môi trường giáo dục.