Đó cũng là hướng đi được MindX theo đuổi trong hành trình đưa giáo dục công nghệ đến gần hơn với trẻ em và người trẻ Việt Nam.
Từ lớp học nhỏ đến trường học công nghệ
MindX được thành lập năm 2015, bắt đầu từ mong muốn tạo ra một không gian để người trẻ được học tập, trải nghiệm và phát triển sản phẩm công nghệ ngay tại Việt Nam. Từ những lớp học ban đầu, đơn vị này từng bước mở rộng thành hệ thống đào tạo với nhiều cơ sở trên cả nước, hướng tới nhiều nhóm học viên khác nhau.
Nếu trước đây, học lập trình thường được xem là lựa chọn riêng của sinh viên công nghệ thông tin hoặc những người đã đi làm, MindX đưa hoạt động này đến với trẻ từ khá sớm. Các chương trình hiện được thiết kế cho học sinh từ 4 đến 17 tuổi, với những nội dung như lập trình, trí tuệ nhân tạo, mỹ thuật số và lắp ráp robot.
Đối với sinh viên và người đi làm, chương trình đào tạo được mở rộng sang các lĩnh vực gắn với nhu cầu nghề nghiệp như phát triển website, phân tích dữ liệu, thiết kế giao diện và trải nghiệm người dùng, kỹ thuật dữ liệu hay ứng dụng AI vào công việc. Việc xây dựng lộ trình cho nhiều độ tuổi thể hiện một cách nhìn rộng hơn về giáo dục công nghệ.
Người học không nhất thiết phải trở thành lập trình viên. Tuy nhiên, trong một xã hội mà công nghệ hiện diện ở hầu hết lĩnh vực, khả năng hiểu, sử dụng và thích nghi với công nghệ đang dần trở thành kỹ năng cơ bản.
Học công nghệ không chỉ để biết viết mã
Với trẻ em, giá trị của việc học công nghệ không nằm ở số lượng ngôn ngữ lập trình các em biết hay mức độ phức tạp của sản phẩm. Điều quan trọng hơn là những năng lực được hình thành trong quá trình học. Để tạo ra một trò chơi đơn giản, học sinh phải xác định nhân vật, bối cảnh, luật chơi và cách các chi tiết tương tác với nhau. Khi xây dựng website, các em phải suy nghĩ về nội dung, hình ảnh, màu sắc và trải nghiệm của người sử dụng. Với một mô hình robot, học sinh cần hiểu mối liên hệ giữa phần cứng, câu lệnh và chuyển động thực tế.
Mỗi sản phẩm đều đặt ra những vấn đề cần giải quyết. Khi sản phẩm không hoạt động như mong muốn, trẻ phải kiểm tra lại từng bước, tìm nguyên nhân và thử phương án khác. Việc sửa lỗi, tưởng như chỉ là một thao tác kỹ thuật, lại giúp các em rèn tính kiên trì và hiểu rằng thất bại là một phần tự nhiên của quá trình học tập. Mô hình học theo dự án tại MindX vì thế không chỉ hướng tới việc hoàn thành một sản phẩm công nghệ.
Thông qua hoạt động làm việc nhóm, thuyết trình và bảo vệ ý tưởng, học sinh còn có cơ hội rèn luyện khả năng giao tiếp, phản biện và phối hợp với người khác. Những kỹ năng này có thể tiếp tục đồng hành cùng các em trong nhiều môn học và công việc sau này, kể cả khi các em không lựa chọn ngành công nghệ thông tin.
Đưa bài học đến gần với thực tế
Một khoảng cách thường gặp trong giáo dục là người học có kiến thức nhưng chưa biết cách áp dụng. Vì vậy, việc tạo cơ hội để học sinh làm sản phẩm và tiếp xúc với môi trường thực tế là hướng đi đáng chú ý. Tại MindX, học viên được khuyến khích phát triển sản phẩm từ chính sở thích hoặc những vấn đề gần gũi với đời sống. Đó có thể là một trò chơi giáo dục, website giới thiệu môn thể thao yêu thích, chatbot hỗ trợ tìm kiếm thông tin hoặc ứng dụng nhận diện hình ảnh.
Khi làm sản phẩm, học sinh không chỉ sử dụng kiến thức kỹ thuật. Các em còn phải tìm hiểu người dùng cần gì, sản phẩm giải quyết vấn đề nào và làm thế nào để trình bày ý tưởng một cách rõ ràng. Với học viên lớn hơn, những dự án này có thể trở thành hồ sơ thể hiện năng lực khi đăng ký học tập, thực tập hoặc tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp. MindX cũng định hướng kết nối hoạt động đào tạo với doanh nghiệp và môi trường làm việc.
Một số học viên có cơ hội tham gia các kỳ thực tập từ khi còn học trung học phổ thông. Việc tiếp xúc sớm với công việc có thể giúp các em hiểu rõ hơn yêu cầu của ngành nghề, nhận ra điểm mạnh, điểm còn thiếu và đưa ra lựa chọn phù hợp trước ngưỡng cửa đại học.
Tuy nhiên, hoạt động trải nghiệm chỉ thực sự có ý nghĩa khi học sinh được giao nhiệm vụ phù hợp, có người hướng dẫn và được tham gia vào quá trình giải quyết vấn đề. Giá trị của một kỳ thực tập không nằm ở tên doanh nghiệp, mà ở điều người học hiểu và làm được sau trải nghiệm đó.
Bài toán giáo dục trong thời đại AI
Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đang đặt giáo dục trước những câu hỏi mới. Học sinh ngày nay có thể yêu cầu AI giải bài tập, viết một đoạn văn, tạo hình ảnh hoặc lập trình một ứng dụng trong thời gian rất ngắn. Việc tiếp cận tri thức trở nên dễ dàng hơn, nhưng nguy cơ phụ thuộc vào câu trả lời có sẵn cũng lớn hơn. Trong bối cảnh đó, mục tiêu của giáo dục không thể chỉ là cung cấp thật nhiều kiến thức. Trẻ cần được hướng dẫn cách đặt câu hỏi, lựa chọn thông tin, kiểm chứng kết quả và giải thích vấn đề bằng hiểu biết của chính mình.
 |
| |
Lộ trình đào tạo AI tại MindX được xây dựng theo các mức độ, từ hiểu và sử dụng công cụ, tích hợp AI vào sản phẩm đến bước đầu tìm hiểu cách tạo ra mô hình AI. Cách tiếp cận này cho thấy trẻ không chỉ được hướng dẫn sử dụng một công cụ có sẵn mà còn từng bước hiểu nguyên lý và khả năng ứng dụng của công nghệ. Dù vậy, việc đưa AI vào giáo dục cần đi cùng trách nhiệm. Học sinh phải được trang bị kỹ năng bảo vệ thông tin cá nhân, tôn trọng bản quyền, nhận diện nội dung sai lệch và hiểu rằng AI cũng có thể đưa ra câu trả lời không chính xác.
Một sản phẩm đẹp chưa chắc phản ánh đúng năng lực nếu phần lớn nội dung được công cụ tạo ra. Ngược lại, một sản phẩm còn đơn giản nhưng học sinh hiểu từng bước, biết phát hiện lỗi và tự giải thích lựa chọn của mình lại có giá trị giáo dục lớn hơn.
Không để công nghệ thay thế trải nghiệm tuổi thơ
Khi phụ huynh quan tâm nhiều hơn đến lập trình và AI, trẻ em cũng có nguy cơ phải tham gia quá nhiều khóa học với kỳ vọng sớm tạo lợi thế nghề nghiệp. Đây là điều các gia đình cần cân nhắc. Công nghệ nên là công cụ giúp trẻ mở rộng khả năng sáng tạo, không phải nguyên nhân khiến các em dành toàn bộ thời gian trước màn hình. Một chương trình phù hợp cần bảo đảm sự cân bằng giữa học kiến thức, thực hành sản phẩm, trao đổi với bạn bè và trải nghiệm trong đời sống.
Trước khi lựa chọn khóa học, phụ huynh nên tìm hiểu chương trình có phù hợp độ tuổi của con hay không, giáo viên có năng lực sư phạm không, trẻ được tự thực hiện bao nhiêu phần trong sản phẩm và kết quả học tập được đánh giá theo tiêu chí nào.
Quan trọng hơn, cha mẹ cần quan sát sự thay đổi của con. Sau mỗi buổi học, trẻ có hào hứng kể về điều vừa khám phá không? Trẻ có chủ động đặt thêm câu hỏi, muốn tiếp tục thử nghiệm hay chỉ cố hoàn thành bài tập? Sự tò mò và niềm vui học tập là những dấu hiệu quan trọng hơn một chứng chỉ hay sản phẩm trình diễn.
Nuôi dưỡng thế hệ biết làm chủ công nghệ
Hành trình phát triển của MindX phản ánh nhu cầu ngày càng lớn về giáo dục công nghệ tại Việt Nam. Từ lập trình, thiết kế đến robot và AI, người trẻ đang có thêm những không gian để khám phá năng lực, thử nghiệm ý tưởng và từng bước định hình con đường của mình. Tuy nhiên, giáo dục công nghệ không nên chỉ hướng tới việc tạo ra nhiều lập trình viên. Điều cần thiết hơn là chuẩn bị cho trẻ một nền tảng tư duy đủ vững để các em có thể học tập, thích nghi và làm việc trong một thế giới liên tục thay đổi.
Khi một học sinh biết biến sự tò mò thành câu hỏi, biến câu hỏi thành sản phẩm và sử dụng sản phẩm ấy để giải quyết một vấn đề trong đời sống, công nghệ không còn là những câu lệnh khô khan. Nó trở thành phương tiện để trẻ sáng tạo, thể hiện bản thân và đóng góp cho cộng đồng. Đó cũng là giá trị lâu dài mà những mô hình giáo dục như MindX cần tiếp tục theo đuổi: không chỉ giúp trẻ sử dụng công nghệ, mà còn giúp các em hiểu công nghệ, làm chủ công nghệ và trưởng thành cùng công nghệ một cách có trách nhiệm.