Thứ Hai, 16/03/2026 15:18 (GMT+7)

Bẫy ngộ độc thực phẩm mùa nắng nóng

Chỉ trong những ngày đầu tháng 3, hai vụ nghi ngộ độc thực phẩm hàng loạt sau khi ăn bánh mì liên tiếp xảy ra tại phường Hạnh Thông và phường Vũng Tàu (TP.HCM) khiến 130 người phải nhập viện.
Ảnh đại diện tin bài

Các bác sĩ khuyến cáo thức ăn đường phố cần chú ý bảo quan thực phẩm kỹ - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Miền Nam đang bước vào mùa nắng nóng. Nhiệt độ cao tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và nấm mốc phát triển nhanh khiến thực phẩm dễ ôi thiu, biến chất nếu không được bảo quản đúng cách. Các món ăn chế biến sẵn, thực phẩm để ngoài môi trường lâu càng tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc.

Vì sao hàng loạt vụ ngộ độc bánh mì xảy ra gần đây?

Liên quan các vụ ngộ độc bánh mì gần đây, PGS Nguyễn Duy Thịnh - nguyên giảng viên Viện công nghệ và thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội), cho rằng trong các vụ ngộ độc sau khi ăn bánh mì, bản thân bánh mì hiếm khi là nguyên nhân trực tiếp.

"Thủ phạm" thường nằm ở các nguyên liệu ăn kèm như pa tê, thịt nguội, bơ..., trong đó nguy cơ cao nhất thường đến từ pa tê khối tự sản xuất tại các cơ sở bán lẻ.

Pa tê thường được làm từ gan heo, mà đây là cơ quan có chức năng thải độc của cơ thể động vật nên có thể tích tụ một số chất không mong muốn trong quá trình sống. Không những thế, trong quá trình giết mổ, nếu ruột heo bị vỡ, vi khuẩn từ hệ tiêu hóa cũng có thể lây nhiễm sang gan.

Ngoài ra vi khuẩn còn có thể xâm nhập trong quá trình chế biến thông qua tay người bán, dụng cụ không sạch hoặc môi trường chợ búa trước khi nguyên liệu được đưa về cơ sở sản xuất. Thực tế tại nhiều điểm bán bánh mì, pa tê thường được làm thành khối lớn nặng khoảng 0,5-1kg để dùng dần.

"Cách làm này giúp tiết kiệm chi phí và giữ hương vị nhưng do không được đóng hộp kín và tiệt trùng nên nguy cơ nhiễm khuẩn cao hơn. Nếu bảo quản không có thiết bị làm lạnh đạt chuẩn, vi khuẩn có thể phát triển rất nhanh", ông Thịnh nhận định.

Về các tác nhân gây ngộ độc, ông Thịnh cho biết nguyên nhân thường gặp là các vi khuẩn như Salmonella, E. coli, có thể gây ra các triệu chứng tiêu chảy, đau bụng, buồn nôn hoặc nôn ói sau khi ăn. Ngoài ra nếu quá trình chế biến không đạt nhiệt độ đủ cao, một số ký sinh trùng như giun sán trong gan cũng có thể tồn tại.

Bác sĩ Đặng Nam Long, khoa nội tiêu hóa Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM), cho biết thời gian gần đây do thời tiết nắng nóng, thực phẩm rất dễ ôi thiu. Nếu không được bảo quản đúng cách, nguy cơ ngộ độc thực phẩm sẽ gia tăng.

Ở mức độ nhẹ, bệnh có thể chỉ gây mất nước và rối loạn điện giải. Tuy nhiên trường hợp nặng có thể dẫn đến nhiễm trùng lan rộng, thậm chí nhiễm trùng huyết và cần được điều trị tích cực.

Ngộ độc thực phẩm thường xuất phát từ hai nguyên nhân chính, thứ nhất là do nguồn thực phẩm bị nhiễm vi khuẩn. Vi khuẩn có thể phát triển trên thực phẩm trong quá trình bảo quản hoặc tồn tại sẵn trong thực phẩm và sinh ra độc tố nếu không được rửa sạch, chế biến kỹ. Khi ăn phải những thực phẩm này, vi khuẩn và độc tố sẽ gây tổn thương niêm mạc ruột, dẫn đến nhiễm trùng và ngộ độc.

Thứ hai là vệ sinh cá nhân và dụng cụ ăn uống không đảm bảo. Tay chưa rửa sạch, chén đũa hoặc dụng cụ chế biến không vệ sinh cũng có thể mang vi khuẩn vào cơ thể trong quá trình ăn uống.

 Các bác sĩ khuyến cáo thức ăn đường phố cần chú ý bảo quản kỹ thực phẩm - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Giám sát chặt cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm

Theo bà Phạm Khánh Phong Lan - Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, đặc trưng thời tiết của mùa nắng nóng là nhiệt độ và độ ẩm cao, là môi trường tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn phát triển, dẫn tới ô nhiễm hoặc dễ làm thức ăn ôi thiu nếu không bảo quản cẩn thận. Bên cạnh đó, thời tiết nắng nóng kéo dài khiến nhiều người ngại nấu ăn, hay mua các loại thức ăn đường phố không đảm bảo vệ sinh, thực phẩm bày bán không bảo quản đúng cũng gây ngộ độc thực phẩm.

"Lưu ý đầu tiên là trong bất kỳ tình huống nào cũng phải ăn chín uống chín. Tôi không khuyến khích sử dụng những món tái tái, sống sống thời điểm này. Bởi với điều kiện nắng nóng, vi khuẩn phát triển cực kỳ nhanh. Chúng ta đừng chủ quan là mình đủ sức đề kháng. Đôi khi những người to khỏe nhất vẫn có thể trúng thực, ngộ độc thực phẩm", bà Lan cho hay.

Nhằm chủ động giảm nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong mùa nắng nóng, TP.HCM đã tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm, đặc biệt tại bếp ăn tập thể, dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố.

Theo ông Thịnh, để giảm nguy cơ ngộ độc thực phẩm cần có giải pháp đồng bộ từ cơ quan quản lý đến người tiêu dùng.

Cơ quan chức năng cần tăng cường tập huấn kiến thức vệ sinh an toàn thực phẩm cho các cơ sở kinh doanh, đồng thời thực hiện kiểm tra đột xuất điều kiện chế biến, dụng cụ và nhân sự tại các điểm bán. Việc giám sát dịch tễ và lấy mẫu thực phẩm định kỳ cũng cần được duy trì để phát hiện sớm nguy cơ nhiễm vi sinh.

Người tiêu dùng nên lựa chọn các cửa hàng sạch sẽ, có uy tín và hạn chế mua thực phẩm tại những điểm bán không đảm bảo vệ sinh. Khi ăn cần quan sát màu sắc, trạng thái thực phẩm và kiểm tra mùi của pa tê hoặc các nguyên liệu trong ổ bánh mì, không ăn vội vàng. Nếu phát hiện mùi lạ hoặc dấu hiệu bất thường tuyệt đối không nên sử dụng.

Hơn nửa số mẫu thử dương tính với vi khuẩn Salmonella

Liên quan vụ ngộ độc thực phẩm tại phường Vũng Tàu, ngày 9-3 Sở Y tế TP.HCM cho hay có 108 bệnh nhân nhập viện, kết quả phân tích cho thấy 28/51 mẫu phân (chiếm 54,9%) dương tính với vi khuẩn Salmonella. Theo các chuyên gia y tế, đây là tác nhân gây nhiễm khuẩn đường tiêu hóa phổ biến liên quan đến thực phẩm.

Nguyên tắc "ăn chín, uống sôi"

Để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, bác sĩ khuyến cáo người dân cần chú ý đến việc lựa chọn thực phẩm an toàn và chế biến đúng cách.

Khi ăn uống bên ngoài nên chọn những địa điểm uy tín, đảm bảo vệ sinh. Trước khi ăn người dùng cũng nên quan sát thực phẩm để phát hiện các dấu hiệu bất thường như mùi lạ, chảy nước hoặc dấu hiệu ôi thiu.

Nguyên tắc "ăn chín, uống sôi" vẫn là biện pháp cơ bản giúp hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn từ thực phẩm. Đồng thời cần rửa tay sạch trước khi ăn và đảm bảo chén đũa, dụng cụ ăn uống được vệ sinh kỹ.

Bác sĩ Long cũng lưu ý rằng nhiều gia đình có thói quen cất thức ăn thừa vào tủ lạnh rồi sử dụng lại, tuy nhiên việc bảo quản trong tủ lạnh không thể tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn mà chỉ làm chậm quá trình phát triển của chúng.

"Vì vậy khi lấy thức ăn từ tủ lạnh ra cần hâm nóng hoặc nấu lại kỹ trước khi ăn. Đồng thời cần chú ý nếu thực phẩm có mùi hoặc màu sắc bất thường thì không nên tiếp tục sử dụng", bác sĩ Long khuyến cáo.

3 nhóm thực phẩm nhạy cảm

1. Món có nước cốt dừa và đồ ủ lên men

Chè, bún mắm, nem chua, gỏi... rất nhanh biến chất dưới cái nóng 38-39°C. Nước cốt dừa chứa rất nhiều chất béo và đường tự nhiên. Đây là thực phẩm bổ dưỡng cho con người nhưng cũng là "tiệc lớn" cho vi khuẩn.

Ở nhiệt độ 37-39°C hiện nay, vi khuẩn chỉ cần 15-20 phút là nhân đôi. Chúng phân hủy chất béo trong nước cốt dừa tạo ra mùi gắt dầu và vị chua rất nhanh. Nước cốt dừa lại có độ ẩm hoàn hảo để nấm mốc và vi sinh vật phát triển ngay lập tức nếu không được nấu sôi hoặc để ngoài không khí quá lâu.

2. Xốt trứng tươi và pa tê

Các loại để quét trong bánh mì nếu không bảo quản lạnh, nó là "ổ vi khuẩn" Salmonella.

3. Hải sản và đồ tái sống

Tiết canh, gỏi, ốc, hến dễ chứa phẩy khuẩn tả và vi khuẩn gây tiêu chảy cấp. Với thời tiết hiện nay khi nhiệt độ ngoài trời 37-39°C, là cái "lò ấp" tuyệt vời cho vi khuẩn, như vi khuẩn Salmonella hay E. coli bình thường sinh sôi chậm nhưng gặp trời nóng nó nhân lên rất nhanh.

Một ổ bánh mì thịt để ngoài trời từ sáng tới trưa là vi khuẩn sinh sôi đầy.

Để biết thực phẩm có bị hư hay không, bà con mình căn cứ vào ba dấu hiệu đơn giản:

Mùi chua: Vi khuẩn ăn đường, đạm trong thịt cá rồi thải ra chất axit (giống như lên men giấm), làm đồ ăn có mùi chua nồng, khó chịu.

Bị đóng nhớt: Khi vi khuẩn sinh sôi quá đông đúc, chúng kết lại thành từng mảng nhầy nhụa bao quanh miếng thịt, hạt cơm. Thấy nhớt là hàng tỉ con vi khuẩn đang ở đó.

Sủi bọt khí: Trong thức ăn nhiễm khuẩn, vi khuẩn tiết ra chất khí ga. Những khí này trồi lên mặt nước thịt kho hay nước canh, bị lớp màng mỡ trên mặt nồi cản lại tạo thành lớp bọt khí như bong bóng, sủi lên khi mình chạm vào.

THU HIẾN - XUÂN MAI - BS Nguyễn Thành Úc (tuoitre.vn)
Có những bài học chỉ khi trưởng thành, chúng ta mới hiểu hết công lao của thầy cô
Có những bài học chỉ khi trưởng thành, chúng ta mới hiểu hết công lao của thầy cô

(SKTE) - Khi còn đi học, chúng ta thường chưa hiểu hết vì sao thầy cô kiên nhẫn nhắc nhở mình từ những điều nhỏ nhất. Nhiều năm sau, khi đã trải qua những va vấp trong cuộc sống, biết gánh vác trách nhiệm và trở thành người dạy dỗ, dìu dắt người khác, chúng ta mới cảm nhận sâu sắc hơn ý nghĩa của những lời dạy năm xưa.

Bị mắng vì cõng đứa trẻ bại não bán vé số, người cha đưa con xuống ghe, nhặt ve chai kiếm sống suốt 20 năm
Bị mắng vì cõng đứa trẻ bại não bán vé số, người cha đưa con xuống ghe, nhặt ve chai kiếm sống suốt 20 năm

Chiếc ghe nhỏ chở đầy ve chai, một góc đủ để hai cha con ngả lưng, vài vật dụng sinh hoạt đơn sơ và cô con gái mắc bại não từ năm 2 tuổi. Hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Văn Bằng chọn sông nước làm nhà, vừa mưu sinh vừa chăm sóc con. Với người cha ấy, cô bé cũng chính là động lực để ông tiếp tục sống và làm việc mỗi ngày.

Dạy trẻ sự lễ phép mà không làm mất đi sự tự tin
Dạy trẻ sự lễ phép mà không làm mất đi sự tự tin

(SKTE) - Dạy trẻ biết kính trọng người lớn, cư xử đúng mực là một phần quan trọng trong giáo dục gia đình. Tuy nhiên, sự lễ phép không đồng nghĩa với việc trẻ phải im lặng trước những điều mình chưa hiểu, không đồng tình hoặc cảm thấy bất an. Giá trị của giáo dục còn nằm ở khả năng giúp trẻ hình thành lòng tự trọng, biết bày tỏ suy nghĩ và đủ tự tin để lên tiếng khi cần thiết.

Lối thoát nào cho người trầm cảm 10 giải pháp của người đã vượt qua
Lối thoát nào cho người trầm cảm? 10 giải pháp của người đã vượt qua

Lối thoát nào cho người trầm cảm khi mỗi ngày trôi qua đều nặng nề, niềm vui dần biến mất và tương lai trở nên mờ mịt? Thực tế, hành trình vượt qua giai đoạn khó khăn này không dễ dàng, nhưng những cảm xúc bế tắc hiện tại không có nghĩa là bạn sẽ mãi mắc kẹt trong đó. Với sự hỗ trợ phù hợp và những thay đổi từng bước, bạn hoàn toàn có thể tìm lại hy vọng, cải thiện tinh thần và dần xây dựng một cuộc sống tích cực hơn.

Giá trị của người thầy trong thời đại mới Không chỉ truyền đạt tri thức mà còn kiến tạo con người
Giá trị của người thầy trong thời đại mới: Không chỉ truyền đạt tri thức mà còn kiến tạo con người

(SKTE) - Khi công nghệ ngày càng mở rộng khả năng tiếp cận tri thức, giá trị của người thầy càng cần được nhìn nhận từ mục tiêu sâu xa của giáo dục: sự trưởng thành của con người. Một học sinh có thể được trang bị nhiều kiến thức, nhưng để bước vào cuộc sống còn cần tư duy độc lập, khả năng phán đoán và ý thức trách nhiệm. Đó cũng là chiều sâu của nghề giáo – giúp người học từng bước hình thành năng lực tự định hướng và làm chủ cuộc đời mình.

Tết đến gần Kiểm soát bánh kẹo, nước ngọt và nguy cơ tăng cân ở trẻ
Tết đến gần: Kiểm soát bánh kẹo, nước ngọt và nguy cơ tăng cân ở trẻ

(SKTE) - Tết Nguyên đán là dịp sum họp, đoàn viên, cũng là thời điểm trẻ em được tiếp xúc nhiều hơn với bánh kẹo, nước ngọt và những món ăn giàu năng lượng. Trong không khí vui xuân, việc ăn uống thiếu cân đối, giảm vận động và thay đổi giờ giấc sinh hoạt có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ. Điều quan trọng không phải là hạn chế niềm vui ngày Tết, mà là giúp trẻ hình thành thói quen dinh dưỡng hợp lý và duy trì lối sống lành mạnh.

Cảnh giác cúm mùa, chớ nhầm lẫn với cảm lạnh
Cảnh giác cúm mùa, chớ nhầm lẫn với cảm lạnh

(SKTE) - Cúm mùa và cảm lạnh có nhiều triệu chứng hô hấp tương đồng nhưng mức độ nguy hiểm lại hoàn toàn khác biệt. Việc nhận biết sớm dấu hiệu cúm giúp cha mẹ tận dụng "thời điểm vàng" trong điều trị, ngăn ngừa các biến chứng đường hô hấp ở trẻ nhỏ.

Bác sĩ chuyên khoa về tuyến xã, sẵn sàng khám bệnh tại nhà
Bác sĩ chuyên khoa về tuyến xã, sẵn sàng khám bệnh tại nhà

(SKTE) - Sau hai tuần triển khai đưa bác sĩ chuyên ngành y học cổ truyền luân phiên về các trạm y tế tuyến xã, TP.HCM đã ghi nhận gần 1.800 lượt người dân đến thăm khám, từng bước khôi phục niềm tin của cộng đồng vào mạng lưới y tế cơ sở.

Doanh nghiệp và y tế cơ sở Kiến tạo mạng lưới chăm sóc sức khỏe người lao động
Doanh nghiệp và y tế cơ sở: Kiến tạo mạng lưới chăm sóc sức khỏe người lao động

(SKTE) - Trong bối cảnh TP.HCM đẩy mạnh chương trình khám sức khỏe toàn dân, việc kết nối doanh nghiệp với hệ thống y tế cơ sở đang mở ra hướng tiếp cận thiết thực trong chăm sóc sức khỏe người lao động. Sự phối hợp này không chỉ tạo thuận lợi cho hoạt động khám định kỳ mà còn góp phần phát hiện sớm bệnh tật, quản lý nguy cơ sức khỏe và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Logo Tạp chí Sức khỏe trẻ em
© Bản quyền 2024 Sức khỏe Trẻ em
Hotline: Hà Nội - (024) 37 765 156 / TP HCM - 0936813116