Chủ Nhật, 08/02/2026 09:10 (GMT+7)

Cách nhận biết và phòng ngừa viêm họng, amidan ở trẻ

(SKTE) - Viêm họng và viêm amidan là bệnh lý hô hấp phổ biến nhất ở trẻ độ tuổi đi học (5-15 tuổi). Tuy nhiên, ranh giới giữa một đợt viêm do virus (lành tính) và vi khuẩn (nguy hiểm) rất mong manh. Hiểu đúng nguyên nhân là chìa khóa để cha mẹ tránh hai sai lầm tai hại: lạm dụng kháng sinh hoặc bỏ sót biến chứng tim, thận.
Ảnh đại diện tin bài

Viêm họng và viêm amidan là bệnh lý hô hấp phổ biến nhất ở trẻ

Nguyên nhân không đơn thuần do thời tiết

Xác định đúng nguyên nhân sẽ quyết định phương pháp điều trị hiệu quả:

Do Virus (Chiếm 70-80%):

Tác nhân: Adenovirus, Rhinovirus, Cúm, Sởi..

Đặc điểm: Bệnh thường tự khỏi sau 3-5 ngày nếu sức đề kháng tốt. Kháng sinh không có tác dụng.

Do Vi khuẩn (Chiếm 20-30%):

Tác nhân: Nguy hiểm nhất là Liên cầu khuẩn nhóm A.

Đặc điểm: Nếu không điều trị đủ liều, vi khuẩn này gây biến chứng thấp tim, viêm cầu thận cấp.

Yếu tố nguy cơ: Khói thuốc lá thụ động, ô nhiễm môi trường và thời tiết chuyển mùa là tác nhân kích thích niêm mạc họng, làm tăng khả năng nhiễm bệnh.

Phân biệt Viêm họng do Virus và Vi khuẩn

Việc phân biệt các triệu chứng lâm sàng dưới đây giúp quyết định trẻ có cần dùng kháng sinh hay không.



Đặc điểm Viêm do Virus (Thường gặp) Viêm do Vi khuẩn (Cần lưu ý)

Khởi phát Từ từ, kèm dấu hiệu cảm lạnh. Đột ngột, diễn biến rất nhanh.
Triệu chứng Chảy mũi, ho, đỏ mắt, tiêu chảy. Thường KHÔNG ho, không chảy mũi.
Tại họng Họng đỏ, xung huyết. Amidan sưng to, đỏ rực, có chấm mủ trắng; vòm miệng xuất huyết.
Hạch cổ Ít sưng hoặc sưng nhẹ. Hạch góc hàm sưng to và rất đau.
Sốt Sốt nhẹ hoặc vừa. Sốt cao (thường > 38.5°C), rét run.
Độ tuổi Mọi lứa tuổi. Phổ biến ở trẻ 5-15 tuổi.

Lưu ý hội chứng Ngưng thở khi ngủ: Nếu trẻ ngủ ngáy to, có cơn ngừng thở ngắn trong đêm hoặc hay giật mình, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay. Nếu tình trạng thiếu oxy đến não kéo dài sẽ ảnh hưởng đến trí tuệ và cấu trúc khuôn mặt của trẻ.

Biến chứng nguy hiểm cần cảnh giác

Nếu chủ quan với viêm họng do liên cầu khuẩn, trẻ có thể đối mặt với các biến chứng nghiêm trọng:

Tại chỗ: Áp xe quanh amidan (đau dữ dội, khó há miệng), viêm tai giữa

  • Toàn thân:

    • Thấp tim: Gây tổn thương van tim vĩnh viễn.

    • Viêm cầu thận cấp: Gây phù nề, tiểu máu.

    • Hội chứng PANDAS: Rối loạn tâm thần kinh tự miễn.

Nguyên tắc Chăm sóc tại nhà

Dùng thuốc an toàn

  • Kháng sinh: Chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ (cho trường hợp nhiễm khuẩn). Phải uống đủ liều (7-10 ngày) ngay cả khi trẻ đã hết sốt để phòng ngừa thấp tim.

  • Hạ sốt: Dùng Paracetamol (10-15mg/kg) hoặc Ibuprofen.

    • ⚠️ CẢNH BÁO: Tuyệt đối KHÔNG dùng Aspirin cho trẻ em để tránh hội chứng Reye gây tử vong.

Dinh dưỡng và Vệ sinh



Ưu tiên thức ăn lỏng, nguội giúp giảm ma sát lên họng, trẻ dễ nuốt và bớt đau hơn.

Chế độ ăn: Ưu tiên thức ăn mềm, lỏng, nguội (cháo, súp, sữa) để giảm đau khi nuốt. Tránh đồ cứng, cay nóng.

Bù nước: Tăng cường nước ấm, nước trái cây để làm loãng đờm.

Vệ sinh mũi họng: Súc miệng nước muối sinh lý; sử dụng xịt họng thảo dược (không cồn) để làm dịu cơn đau.

Khi nào cần cắt Amidan

Theo quy chuẩn quốc tế, phẫu thuật chỉ được cân nhắc khi:

  1. Viêm tái phát quá nhiều: ≥ 7 lần/năm; hoặc 5 lần/năm trong 2 năm liền.

  2. Amidan quá phát gây ngưng thở khi ngủ.

  3. Đã có biến chứng áp xe.

Khi nào cần đi cấp cứu

Đưa trẻ đến viện ngay lập tức nếu có dấu hiệu:

  • Khó thở, thở rít, thở gắng sức.

  • Chảy nước dãi không kiểm soát (dấu hiệu tắc nghẽn đường thở).

  • Sốt cao liên tục không hạ.

  • Trẻ mệt lả, li bì, bỏ ăn uống hoàn toàn.

Chăm sóc trẻ ốm chưa bao giờ là hành trình dễ dàng, nhưng sự bình tĩnh và hiểu biết của cha mẹ chính là liều thuốc tốt nhất cho con. Viêm họng hay viêm amidan phần lớn đều lành tính nếu được theo dõi đúng cách. Hãy để hệ miễn dịch của trẻ có cơ hội được "tập dượt" và trưởng thành, chỉ sử dụng kháng sinh khi thực sự có vi khuẩn tấn công. Đừng quên, bác sĩ nhi khoa luôn là người bạn đồng hành tin cậy nhất mỗi khi bạn cảm thấy băn khoăn về tình trạng của bé.

 

Nguyễn Hưng
Cảnh báo Y khoa Nhổ răng cho người cao tuổi
Cảnh báo Y khoa: Nhổ răng cho người cao tuổi

(SKTE) - Nhổ răng khôn thường được nhìn nhận là một can thiệp nha khoa cơ bản, nhưng đối với bệnh nhân lớn tuổi, thủ thuật này có thể là yếu tố khởi phát những biến chứng toàn thân nghiêm trọng như sốc nhiễm khuẩn. Do đó, việc tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ định xét nghiệm cận lâm sàng trước can thiệp là nguyên tắc an toàn mang tính bắt buộc.

Sức khỏe cộng đồng bắt đầu từ những lựa chọn rất cá nhân
Sức khỏe cộng đồng bắt đầu từ những lựa chọn rất cá nhân

(SKTE) - Mỗi khi nhắc đến sức khỏe cộng đồng, nhiều người thường nghĩ đến những điều rất lớn: bệnh viện hiện đại, đội ngũ bác sĩ giỏi, công nghệ y học tiên tiến hay các chính sách y tế quy mô quốc gia. Đó đều là những yếu tố quan trọng. Nhưng nếu nhìn từ góc độ y tế công cộng, sức khỏe của một xã hội không chỉ được quyết định trong bệnh viện hay trên bàn làm việc của các nhà hoạch định chính sách. Nó được hình thành từ những lựa chọn rất bình thường của mỗi người, mỗi ngày.

Khám sức khỏe toàn dân tại Hà Nội số hóa hồ sơ Y tế
Khám sức khỏe toàn dân tại Hà Nội số hóa hồ sơ Y tế

(SKTE) - Từ tháng 7/2026, Hà Nội chính thức khởi động chiến dịch khám sức khỏe và tầm soát miễn phí quy mô lớn nhất từ trước đến nay tại 126 xã, phường. Chương trình không chỉ tập trung nâng cao chất lượng y tế cơ sở mà còn hướng tới mục tiêu đồng bộ hóa hồ sơ quản lý sức khỏe cá nhân trên nền tảng VNeID.

Sốt xuất huyết gia tăng Những dấu hiệu cảnh báo tuyệt đối không được chủ quan
Sốt xuất huyết gia tăng: Những dấu hiệu cảnh báo tuyệt đối không được chủ quan

(SKTE) - Trong bối cảnh số ca mắc sốt xuất huyết đang có xu hướng tăng nhanh tại nhiều địa phương do thời tiết giao mùa, việc nhận biết kịp thời các triệu chứng là điều kiện tiên quyết để điều trị hiệu quả. Cơ quan y tế khuyến cáo người dân cần đến ngay cơ sở y tế khi có dấu hiệu cảnh báo, tuyệt đối không tự ý xử trí tại nhà để tránh các biến chứng đe dọa tính mạng.

Trẻ tăng động giảm chú ý hiểu đúng để đồng hành
Trẻ tăng động giảm chú ý: hiểu đúng để đồng hành

(SKTE) - Một đứa trẻ không ngồi yên, hay quên, dễ mất tập trung, nói chen, làm việc bốc đồng không đơn giản chỉ là “hư”, “lười” hay “thiếu kỷ luật”. Với một số trẻ, đó có thể là biểu hiện của rối loạn tăng động giảm chú ý, thường được gọi là ADHD. Điều quan trọng là người lớn cần hiểu đúng để không gắn nhãn sai, cũng không bỏ lỡ thời điểm hỗ trợ trẻ.

Bộ Y tế đề xuất sàng lọc 90 bệnh bẩm sinh
Bộ Y tế đề xuất sàng lọc 90 bệnh bẩm sinh

(SKTE) - Nhằm tối ưu hóa công nghệ chẩn đoán hiện đại và giảm thiểu tỷ lệ dị tật bẩm sinh, Bộ Y tế đang đưa ra dự thảo đề xuất mở rộng danh mục sàng lọc, chẩn đoán và điều trị trước sinh, sơ sinh lên con số 90 bệnh lý.

Học để đổi đời Giấc mơ bình dị của nhiều gia đình Việt
Học để đổi đời: Giấc mơ bình dị của nhiều gia đình Việt

(SKTE) - Có một điều rất đặc biệt trong đời sống của người Việt Nam: dù cuộc sống còn nhiều thiếu thốn đến đâu, khoản tiền dành cho việc học của con thường là khoản cuối cùng cha mẹ nghĩ đến chuyện cắt giảm. Có thể căn nhà còn dột, chiếc xe đã cũ, bữa cơm còn đạm bạc hay những bộ quần áo được mặc đi mặc lại nhiều năm, nhưng chỉ cần con còn muốn học, nhiều bậc cha mẹ vẫn sẵn sàng gánh thêm một công việc, thức khuya dậy sớm hay chấp nhận hy sinh những nhu cầu của chính mình.

Logo Tạp chí Sức khỏe trẻ em
© Bản quyền 2024 Sức khỏe Trẻ em
Hotline: Hà Nội - (024) 37 765 156 / TP HCM - 0936813116